Ψάχνουν τάξη στο τηλε-χάος

Με το σχέδιο νόμου που έχει ετοιμάσει το υπουργείο Τύπου για το
ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ θα ασχοληθεί την ερχόμενη Πέμπτη η Κυβερνητική
Επιτροπή. Την εισήγηση θα κάνει ο υπουργός Τύπου Χρ. Πρωτόπαπας.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει σε ταχεία τακτοποίηση των
εκκρεμοτήτων που έχουν συσσωρευτεί στο ραδιοτηλεοπτικό τοπίο τα τελευταία
δώδεκα χρόνια. Το νομοσχέδιο που έχουν ετοιμάσει στη Ζαλοκώστα εξειδικεύει την
επιταγή του νέου Συντάγματος να μην είναι βασικός μέτοχος σε ραδιοτηλεοπτικό
μέσο πρόσωπο που δραστηριοποιείται ως προμηθευτής του Δημοσίου.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι το πλαφόν μετοχικής συμμετοχής. Σύμφωνα με καλά
ενημερωμένες πηγές, «τούτο μπορεί να είναι της τάξεως του 5%-7%», αν και το
ζήτημα δεν έχει οριστικοποιηθεί. Στο άλλο άκρο είναι η τοποθέτηση της
αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η Ν.Δ., λένε στελέχη που γνωρίζουν το θέμα, «θα
έβλεπε το ποσοστό να κινείται κοντά στο 0%, ώστε να είναι συνεπής στην
επιθετική γραμμή της κατά της διαπλοκής και να φέρει σε δυσχερή πολιτική θέση
την κυβέρνηση». Το κυβερνητικό αντεπιχείρημα είναι ότι «αν το ποσοστό είναι
πολύ μικρό, εύκολα θα μπορεί κάποιος να το αποκτήσει τον απαραίτητο αριθμό
μετοχών στη Σοφοκλέους, ώστε να δημιουργήσει πρόβλημα σε συγκεκριμένο σταθμό».
Όπως επισημαίνεται, «βασικός μέτοχος δεν είναι κάποιος μόνο με αναφορά στο
ποσοστό, αλλά και στην επιρροή του». Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, το
σχέδιο νόμου του υπουργείου Τύπου λαμβάνει υπ’ όψιν αυτές τις παραμέτρους.

Έτσι κι αλλιώς, το θέμα είναι ανοιχτό και δεν μπορεί να προδιαγράψει κανείς
τις εξελίξεις, αφού και κατά την αναθεώρηση του Συντάγματος με διαφορετικές
θέσεις προσήλθε η κυβέρνηση και άλλη διατύπωση υιοθέτησε στο τέλος υπό την
πίεση της αντιπολίτευσης. Πάντως, στις προθέσεις της κυβέρνησης είναι να
γίνουν όλοι οι χειρισμοί με διαφάνεια και να τακτοποιηθεί το θέμα εντός των
δύο ή τριών επομένων μηνών. Έτσι, θα υπάρξει διάλογος με όλους τους
ενδιαφερομένους, καθώς και με τους ιδιοκτήτες ΜΜΕ, τους οποίους ενδέχεται να
δει σε συναντήσεις του ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης.

Στο μεταξύ, κυβερνητικές πηγές βεβαιώνουν ότι έχει προχωρήσει η διαδικασία
αδειοδότησης των τηλεοπτικών ΜΜΕ. Έτσι, λέγεται ότι θα δοθούν έξι άδειες
εθνικής εμβέλειας, με πιθανότερους λήπτες τους σταθμούς Mega, ΑΝΤ1, Alpha,
Star, Alter. Η έκτη άδεια θα «παιχτεί» μεταξύ Tempo, Μακεδονία TV, ενώ
αναφέρονται επίσης οι υποψηφιότητες του Seven Χ και του 902. Θα δοθούν επίσης
τέσσερις άδειες περιφερειακής εμβέλειας, με έκταση κάλυψης την Αττική. Εδώ τα
κριτήρια είναι διαφορετικά και το τοπίο μάλλον θολό και ο ανταγωνισμός
έντονος, ενώ μεταξύ των υποψηφίων αναφέρονται το TV Magic, το Extra, το Blue
Sky και άλλοι. Αντιθέτως, ολοκληρωμένη θεωρείται πλέον η διαδικασία
αδειοδότησης ραδιοφωνικών σταθμών στην Αθήνα (αφού εδόθησαν και επιπλέον
άδειες), ενώ υπεγράφησαν προσφάτως και οι σχετικές άδειες για τη Θεσσαλονίκη.

Με τις κινήσεις αυτές, γίνεται μια προσπάθεια να μπει τάξη στο λεγόμενο
τηλε-χάος. Ασφαλώς τούτο γίνεται με καθυστέρηση δωδεκαετίας και αφού
δημιουργήθηκε μια de facto κατάσταση στις συχνότητες, οι οποίες αποτελούν
δημόσιο αγαθό.

Στην κυβέρνηση ισχυρίζονται, πάντως, ότι «το ξεκίνημα της ιδιωτικής τηλεόρασης
συνέπεσε με την περίοδο της συγκυβέρνησης», με αποτέλεσμα να προηγηθούν οι
εκπομπές τής διαδικασίας αδειοδότησης.

«Τρία χρόνια αργότερα το ΠΑΣΟΚ ευρέθη μπρος σε δημιουργημένα οικονομικά
συμφέροντα». Σύμφωνα με την εκδοχή αυτή, «εκεί που τεχνικές μελέτες κατέληγαν
στο συμπέρασμα ότι η ελληνική αγορά μπορεί να υποστηρίξει τρία κανάλια έχουμε
βρεθεί με πολύ περισσότερα». Η πληθώρα καναλιών δεν δημιουργεί όρους θεμιτού
ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα η ιδιωτική τηλεόραση να πάρει σύντομα την κατιούσα
της εντυπωσιοθηρίας και, σε ό,τι αφορά το ειδησεογραφικό πρόγραμμα, τον
κιτρινισμό.

Προεδρικό διάταγμα για τον κώδικα δεοντολογίας

Οι νέες τεχνολογίες έχουν επηρεάσει καταλυτικά τη δημοσιογραφία. Η παραδοσιακή
διάκριση «oν δε ρέκορντ» – «οφ δε ρέκορντ» και τα ογκώδη κασετόφωνα έχουν
αντικατασταθεί από «κρυφές κάμερες» και «μικρόφωνα τσέπης». Μια γεύση εδόθη
πρόσφατα και με τις επιδόσεις της ελληνικής τηλεόρασης στο γνωστό θέμα με τα
«φρουτάκια». Οι «κρυφές κάμερες» είναι μια πρακτική που έχει χρησιμοποιηθεί
κατά κόρον σε ξένα ειδησεογραφικά προγράμματα ­ ιδίως στις ΗΠΑ. Η χρήση της
δικαιολογείται στο μέτρο που ο δημοσιογράφος επικαλείται το δικαίωμα
πληροφόρησης του κοινού σε μια δημοκρατία ­ άρα το δημόσιο συμφέρον.
Περιορίζεται όμως από το γεγονός ότι μπορεί να θίγεται το δικαίωμα εκείνου που
κινηματογραφείται με «κρυφή κάμερα» στην ιδιωτική του ζωή ή, με νομική
φρασεολογία, στην προσωπικότητά του.

Η σύγκρουση δημόσιου συμφέροντος και δικαιώματος στην προσωπικότητα
προσδιορίζει τις δυνατότητες χρήσης της «κρυφής κάμερας». Σε πολλές
περιπτώσεις είναι η δικαιοσύνη που αποφασίζει τι υπερισχύει. Ένας άλλος τρόπος
είναι η σύσταση ενός δημοσιογραφικού κώδικα δεοντολογίας. Είναι ένα θέμα που
διερευνά και το υπουργείο Τύπου σε συνεργασία με αρμόδιους φορείς, όπως η
ΕΣΗΕΑ και το ΕΣΡ. Σύμφωνα με τις κυβερνητικές προθέσεις, η δεοντολογία μπορεί
να λάβει χαρακτήρα προεδρικού διατάγματος που να καλύψει νομοθετικά τον έλεγχο
τήρησής της από το ΕΣΡ. Όλα αυτά βεβαίως, αφορούν τη ραδιοτηλεόραση που
αποτελεί δημόσιο αγαθό. Τα έντυπα κατατάσσονται στον ιδιωτικό τομέα και ισχύει
για την περίπτωσή τους ο ποινικός νόμος. Σημειωτέον ότι, δεδομένου του
πολιτικού κλίματος, δεν υπάρχει πρόθεση της κυβέρνησης να μπει πλαφόν στις
χρηματικές αποζημιώσεις για θέματα δυσφήμησης διά του Τύπου.