Ευρω-επιφυλάξεις για Τουρκία

Στη διάρκεια τής εφ’ όλης της ύλης συζήτησης που είχε στην έδρα της Κομισιόν,
ο Πρωθυπουργός ανέφερε πως οι ελληνοτουρκικές επαφές που ξεκινούν είναι σε
εφαρμογή των σχετικών αποφάσεων του Ελσίνκι ­ ενώ αναφέρθηκε και στις
ελληνοτουρκικές σχέσεις στο πλαίσιο των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας.

Οι επίτροποι δεν τοποθετήθηκαν ειδικά στο ζήτημα της Χάγης, αλλά ο αρμόδιος
για τη διεύρυνση κ. Φερχόιγκεν, όπως και άλλοι, είπε πως η Τουρκία έχει μεν
κάνει σημαντικά βήματα, αλλά η προσαρμογή της σε αυτά που ισχύουν στην Ένωση
είναι αργή. Υπάρχουν ­ πρόσθεσε ο κ. Φερχόιγκεν ­ απόψεις εντός της Τουρκίας
που κρίνουν τα βήματα ικανοποιητικά, αυτό όμως είναι «πλάνη» και χρειάζεται
μεγαλύτερη ανταπόκριση εκ μέρους της Άγκυρας. Ο κ. Σημίτης από την πλευρά του
τόνισε πως «περιμένουμε σαφείς ενδείξεις, ότι νοοτροπίες, συμπεριφορές, αλλά
και επιθετικές θέσεις του παρελθόντος θα εγκαταλειφθούν οριστικά».

Ο Πρωθυπουργός πάντως, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, απέφυγε να τοποθετηθεί
για το ενδεχόμενο έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας. Ενώ για
την υπόθεση του ευρωστρατού είπε πως είναι απαράδεκτο το status quo του ΝΑΤΟ
να μεταφέρεται στην Ένωση ­ όπως είναι απαράδεκτο μια χώρα που δεν είναι μέλος
της Ένωσης να λέει ότι η Ε.Ε. δεν μπορεί να πραγματοποιήσει επιχειρήσεις σε
κάποια περιοχή, είτε είναι το Αιγαίο είτε κάπου αλλού. Στην Αθήνα, η κυβέρνηση
προχώρησε σε επικοινωνιακή αντεπίθεση με σκοπό να διευκρινίσει τη φύση του
διαλόγου Αθήνας και Άγκυρας. Ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γιώργος Παπανδρέου
παραχώρησε χθες σειρά συνεντεύξεων σε ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, όπου
κατηγορηματικά υπογράμμισε πως «δεν διαπραγματευόμαστε κυριαρχικά δικαιώματα
της Ελλάδας».

Όσον αφορά το ενδεχόμενο να τεθούν από την τουρκική πλευρά ζητήματα προς
διαπραγμάτευση, στα οποία η Ελλάδα δεν συμφωνεί, τότε «υπάρχει και το ελληνικό
όχι και θα τους λέμε “να πάτε στη Χάγη”», επισήμανε ο υπουργός Εξωτερικών. Ο
κ. Παπανδρέου πρόσθεσε πως «εάν πάει για ένα θέμα, όπως το θέμα των Ιμίων,
είμαστε εκ των πραγμάτων υποχρεωμένοι να το δεχτούμε. Βεβαίως, εμείς θεωρούμε
ότι σε αυτήν την περίπτωση η απόφαση θα είναι υπέρ της Ελλάδας», κατέληξε ο
ΥΠΕΞ, ενώ επισήμανε ότι σε περίπτωση που ο διάλογος αποτύχει «η Τουρκία θα
έχει συγκεκριμένες συνέπειες στην ευρωπαϊκή της πορεία, ενώ εμείς θα είμαστε
εν δικαίω».

«Ο διάλογος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και η αναζήτηση λύσεων θα πρέπει να
συμπεριλαμβάνουν όλα τα προβλήματα», δήλωσε στην Άγκυρα ο εκπρόσωπος του
τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών κ. Χουσεΐν Ντιριόζ και πρόσθεσε: «Μπορούμε να
επωφεληθούμε, έπειτα από συμφωνία, από όλες τις μεθόδους επίλυσης που
αναφέρονται στο άρθρο 33 του καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ (διαπραγμάτευση,
μεσολάβηση, διαιτησία, διεθνές δικαστήριο). Συνεπώς δεν αποκλείσαμε καμία από
τις μεθόδους».

«Ο διάλογος μας συμφέρει, αν είναι διερευνητικός και δεν αποτελεί δέσμευση»

Ο γενικός διευθυντής του ΕΛΙΑΜΕΠ καθηγητής κ. Θεόδωρος Κουλουμπής

Ο γενικός διευθυντής του ΕΛΙΑΜΕΠ καθηγητής κ. Θεόδωρος Κουλουμπής επισημαίνει
πως το άρθρο 4 των συμπερασμάτων του Ελσίνκι υποχρεώνει την Τουρκία να
επιλύσει μέσω διαλόγου και διαπραγμάτευσης τα συνοριακά της προβλήματα με τις
άλλες υποψήφιες χώρες, και φυσικά με τις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό πρέπει να γίνει το αργότερο ως το 2004. Αν αυτά τα προβλήματα δεν έχουν
επιλυθεί μέσα στο χρονοδιάγραμμα, το Ελσίνκι υποχρεώνει την Τουρκία να
προσφύγει για εκδίκαση στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

«Η πάγια θέση μας, όπως την αντιλαμβάνομαι», επισημαίνει ο κ. Κουλουμπής,
«είναι πως η Τουρκία μπορεί να προσφύγει για οποιοδήποτε θέμα στο Διεθνές
Δικαστήριο της Χάγης, με τη δέσμευση ότι θα αποδεχτεί τη δικαιοδοσία του».
Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, διότι αυτό το
θέμα εφάπτεται της ακεραιότητας και της ασφάλειας της χώρας μας και το έχουμε
εξαιρέσει από τη δικαιοδοσία της Χάγης.

Βεβαίως, οι Τούρκοι δεν μπορούν να προσφύγουν για την αμυντική θωράκιση των
νησιών μας, επειδή υπάρχει ελληνική εξαίρεση, αλλά με το ίδιο σκεπτικό μπορούν
και αυτοί να ζητήσουν τις δικές τους «εξαιρέσεις».

Ο κ. Κουλουμπής εκτιμά ότι ο διάλογος μας συμφέρει, αν «είναι διερευνητικός
και δεν αποτελεί δέσμευση για διαπραγμάτευση σε πολλά θέματα που μονομερώς
εγείρει η Τουρκία. Αν γίνει διερευνητικά, δεν θα πρέπει να φοβόμαστε. Εάν μας
προτείνουν απαράδεκτα πράγματα, έχουμε πάντα και τη δύναμη και το δικαίωμα να
πούμε όχι». Δεν συμφωνεί επίσης με τη λογική πως «αν πάμε στον διάλογο και
αυτός αποτύχει, τότε η πιθανότητα σύγκρουσης αυξάνεται». Υπενθυμίζει πως από
το 1974 είχαμε περιόδους έντασης και ύφεσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και
περιόδους διαλόγου χωρίς αποτελέσματα, και χωρίς να οδηγηθούμε σε πολεμικές αναμετρήσεις.

«Το Ελσίνκι δίνει πολύ περισσότερα στην Τουρκία από όσα δικαιούται »

Ο καθηγητής και υπεύθυνος διεθνών σχέσεων της Ν.Δ. κ. Γιάννης Βαληνάκης

Ο καθηγητής και υπεύθυνος διεθνών σχέσεων της Ν.Δ. κ. Γιάννης Βαληνάκης
υποστηρίζει ότι η συμφωνία του Ελσίνκι «δίνει πολύ περισσότερα στην Τουρκία
από όσα δικαιούται και της είχε δώσει μέχρι τότε η Ευρωπαϊκή Ένωση και της
ζητεί πολύ λιγότερα από όσα της είχε ζητήσει μέχρι τότε». Το Ελσίνκι καθιστά
την Τουρκία υποψήφια χώρα, με λίγες και αόριστες προϋποθέσεις.

Με το Ελσίνκι, λέει ο κ. Βαληνάκης, έγινε ένα θετικό βήμα για την ενταξιακή
πορεία της Κύπρου. «Διασφαλίστηκε η αποσύνδεση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων
από την επίλυση του Κυπριακού». Υπογραμμίζει όμως ότι σε ό,τι αφορά τα
ελληνοτουρκικά η Ελλάδα αποδέχτηκε κάτι που μέχρι τότε ουδέποτε είχε
αποδεχτεί, δηλαδή «ανοικτές συνοριακές διαφορές και σχετιζόμενα θέματα» με την
Τουρκία, σύμφωνα με την φρασεολογία του άρθρου 4.

Ο κ. Βαληνάκης επισημαίνει ότι η διαδικασία που επελέγη αναφέρεται στο άρθρο
33 του χάρτη του ΟΗΕ, το οποίο προβλέπει ως πρώτη κατά σειρά μέθοδο επίλυσης
τις διαπραγματεύσεις, κάτι που μέχρι τότε η Ελλάδα δεν δεχόταν να αναφέρεται.
Και καταλήγει πως «είναι λογικό σήμερα για την Τουρκία να χρησιμοποιεί τα όσα
συμφωνήθηκαν στο Ελσίνκι, για να ζητεί διάλογο εφ’ όλης της ύλης».

«Θέλω να ελπίζω», καταλήγει ο κ. Βαληνάκης, «πως η Ελλάδα δεν θα αποδεχτεί ένα
τέτοιο, χωρίς όρους, πλαίσιο και αναφορά στο διεθνές δίκαιο διάλογο».
Επισημαίνει πως αυτός μπορεί να διολισθήσει σε μια εφ’ όλης της ύλης
διαπραγμάτευση με την Τουρκία για την εθνική κυριαρχία, τα σύνορα και τα
κυριαρχικά μας δικαιώματα. Αντιμετωπίζει τη διαδικασία που ξεκινά με
επιφύλαξη: «Ο διάλογος πρέπει να γίνει με βάση τις διεθνείς συμφωνίες και το
διεθνές δίκαιο. Η Τουρκία πρέπει να υιοθετήσει μια διεθνή συμπεριφορά που να
ταιριάζει σε υποψήφια χώρα».