Δρόμοι

Ένας σταθμός…

… ακόμη στο ταξίδι του συγγραφέα Πωλ Κίνγκσνορθ σε έξι χώρες του Τρίτου
Κόσμου. Μια πόλη στην Κεντρική Βολιβία (δεν φημίζεται καθόλου για τα
φιλοϊσλαμικά της αισθήματα). Στην πλατεία της πόλης, δυο γιγάντιες αφίσες
δείχνουν τα απομεινάρια του Γουόρλντ Τρέιντ Σέντερ. Δεκάδες άνθρωποι στέκονται
μπροστά τους και διαβάζουν την επιγραφή: «Αμερική, θέρισες ό,τι έσπειρες».
Ούτε αυτοί οι Βολιβιανοί έχουν καμιά σχέση με τον Μπιν Λάντεν ούτε οι
Αργεντινοί που συνθλίβονται κάτω από τα συντρίμμια της χρεοκοπημένης χώρας
τους ή οι Βραζιλιάνοι χωρικοί που θα δώσουν το «παρών» στο τέλος του μήνα στο
αντι-Νταβός του Πόρτο Αλέγκρε. Δεν πιστεύουν πως ο Οσάμα είναι ο ήρωάς τους
και ωστόσο ίσως νιώθουν το ίδιο μίσος για τη Δύση όπως και εκείνος.

Ο πρόεδρος…

… των ΗΠΑ, ο διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ο Βρετανός
πρωθυπουργός και πολλοί άλλοι ίσως να σκέφτονται πως όλα αυτά είναι κυρίως
οικονομικά προβλήματα. Ίσως να ελπίζουν να αντιμετωπίσουν την τρομοκρατία με
μια γερή δόση εμπορίου. Έτσι, για να επιβεβαιωθεί η «θεωρία των χρυσών
αψίδων», την οποία είχε διατυπώσει ο Αμερικανός αρθρογράφος Τόμας Φρίντμαν: οι
χώρες που έχουν στο έδαφός τους Μακντόναλντς δεν πολεμούν ποτέ μεταξύ τους
(άρα, η παγκοσμιοποίηση είναι μια δύναμη ειρήνης).

Οι γενικεύσεις…

… είναι συνήθως ανόητες. Όμως, σαν να βλέπουμε κιόλας τον Σάμιουελ
Χάντινγκτον να τρίβει τα χέρια του: «Αυτό δεν είχα πει και εγώ, όταν έγραφα
για σύγκρουση των πολιτισμών, όταν έλεγα πως ο δυτικός καπιταλισμός και η
φιλελεύθερη δημοκρατία θα συγκρουστούν αναπόφευκτα με έναν αδυσώπητο εχθρό που
δεν θα καταλαβαίνει ούτε από εμπόριο ούτε από δημοκρατία;». Ο συγγραφέας μας
δεν τον αφήνει να χαρεί για πολύ. Γιατί αυτός πιστεύει πως η καθοριστική
σύγκρουση σήμερα δεν είναι ανάμεσα στη Δύση και το Ισλάμ, αλλά ανάμεσα σε δυο
διαφορετικές και αντίθετες απόψεις. Ανάμεσα στους μαύρους του Σοβέτο, τους
ιθαγενείς της Παπούα, τους αντάρτες του Μεξικού, τους διαδηλωτές της
Αργεντινής και τους ακτήμονες της Βραζιλίας δεν υπάρχει κοινός πολιτισμός.
Υπάρχει η βούλησή τους να υπερασπιστούν τους διαφορετικούς πολιτισμούς τους
από τις εχθρικές διαθέσεις του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού.

Η διάθεση…

… αντίστασης, αυτό ακριβώς είναι το κοινό σημείο όλων αυτών των ανθρώπων με
τους διαδηλωτές του Σιάτλ, της Πράγας, της Γένοβας, των Βρυξελλών και αύριο
μεθαύριο της Νέας Υόρκης. Πιστεύουν πως δεν μπορεί να υπάρξει ένα ενιαίο
παγκόσμιο πολιτισμικό μοντέλο για όλους και ζητούν «έναν κόσμο που μέσα του θα
μπορούν να χωρέσουν πολλοί άλλοι κόσμοι», όπως ακριβώς το διατύπωσαν οι
Ζαπατίστας. Αυτό είναι το κάτι περισσότερο, το κάτι βαθύτερο που κρύβεται πίσω
από το αίσθημα αποστροφής που νιώθουν εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο
για τη Δύση και που ούτε τα χρήματα ούτε οι βόμβες μπορούν να αποδιώξουν.