ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΗΣ Το ευρώ, βήμα για την πολιτική ένωση

Την αίσθησή του πως «η επιτυχία του ευρώ θα πυροδοτήσει διαδικασίες και
πολιτικής ομογενοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης» εκφράζει ο αναπληρωτής
υπουργός Εξωτερικών Τάσος Γιαννίτσης. Και σημειώνει: «Μια ετερόκλητη πολιτική
στο πολιτικό πεδίο θα πληρωνόταν ίσως από όλες τις χώρες της ΟΝΕ με εξασθένηση
του ευρώ και των οφελών του».

Ως οικονομικός σύμβουλος του Ανδρέα Παπανδρέου, αρχικά, και του Κώστα Σημίτη,
στη συνέχεια, ο καθηγητής κ. Γιαννίτσης είχε άμεση συμμετοχή στην προσπάθεια
της χώρας να ενταχθεί στην τρίτη φάση της ΟΝΕ. Η διαδρομή του ακολουθεί έτσι
μια πορεία παράλληλη με αυτήν των ευρωπαϊκών πραγμάτων.

Ωστόσο, όταν τον ρωτάμε για τη «διασύνδεση» του ενιαίου νομίσματος με την
πολιτική ­ εάν, δηλαδή, ένα νόμισμα μπορεί να «σταθεί» χωρίς πολιτική ισχύ
πίσω του ­ ο κ. Γιαννίτσης είναι μάλλον προσεκτικός. Και εξακολουθεί να
προτιμά τη σταθερότητα των οικονομικών από τα «θολά νερά», όπως τα ονομάζει ο
ίδιος, της πολιτικής:

«Η δύναμη ενός νομίσματος δεν αντανακλά μόνο την οικονομία της χώρας ή του
“χώρου” του. Η αξία του δολαρίου, π.χ., κυμαίνεται ανάλογα και με τις
πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ ή τη διεθνή πολιτική των ΗΠΑ. Η οικονομία είναι
στενότατα δεμένη με την πολιτική και την κοινωνία και το νόμισμα δεν μένει έξω
από τις σφαίρες πολιτικής επιρροής, όπως και αντίστροφα. Το ευρώ είναι βεβαίως
το νόμισμα 12 χωρών της Ευρώπης, όμως το πολιτικό υπόβαθρό του δεν είναι ούτε
συμπαγές ούτε ομοιογενές. Η “πολιτική υπόσταση” του ευρώ επηρεάζεται από το
συνολικό βάρος της ευρωζώνης στο διεθνές σκηνικό, τις αντιφάσεις, τις
ανομοιογένειες, τις αδυναμίες σύνθεσης δώδεκα διαφορετικών θέσεων σε θέματα
πολιτικής.

Η αίσθησή μου είναι ότι η επιτυχία του ευρώ θα πυροδοτήσει διαδικασίες και
πολιτικής ομογενοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό είναι ορατό ήδη στους
τομείς της εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, τα τελευταία χρόνια. Όμως, αυτό
θα είναι μια μακροχρόνια διαδικασία και διόλου ευθύγραμμη. Τα όριά της είναι
ακόμη αδύνατο να προσδιοριστούν. Όλο αυτό το σχήμα σήμερα κινείται ακόμη σε
“θολά νερά”. Όμως, μια “αδύναμη” πολιτική παρουσία της ευρωζώνης στο διεθνές
σκηνικό θα έχει το οικονομικό τίμημά του στη δύναμη του ευρώ και, κατ’
επέκταση, στις οικονομικές επιδόσεις των χωρών της ευρωζώνης».

«Συνοπτικά», λέει ο κ. Γιαννίτσης, «ο βαθμός επιτυχίας της ΟΝΕ και του ενιαίου
νομίσματος, που θεωρώ ότι θα διαφανεί έπειτα από τουλάχιστον μία δεκαετία,
είναι οπωσδήποτε ένας παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει ενισχυτικά την
“πολιτική ενοποίηση”. Διαφορετικά, μια ετερόκλητη πολιτική στο πολιτικό πεδίο
θα πληρωνόταν ίσως από όλες τις χώρες της ΟΝΕ με εξασθένηση του ευρώ και των
οφελών του».

Λίγο μετά την υιοθέτηση της Συνθήκης του Μάαστριχτ ­ και των περίφημων
κριτηρίων της ­ σε πολλές πρωτεύουσες της Ένωσης άρχισε να αναπτύσσεται ένας
προβληματισμός ­ για το κατά πόσον ίσως θα ήταν καλύτερα τελικά να προηγηθεί η
πολιτική ένωση της οικονομικής. Στην πορεία, ωστόσο, απεδείχθη πως η
νομισματική ένωση ­ όσο απίθανη και αν φαινόταν στην αρχή ­ ήταν πολύ
περισσότερο εφικτή από την πολιτική ένωση.

Τι κερδίζει ο Έλληνας πολίτης από το ενιαίο νόμισμα

Όταν ρωτάμε τον κ. Γιαννίτση ποια είναι τα πλεονεκτήματα του ευρώ ειδικά για
την Ελλάδα, επιμένει να απαντά σε… οικονομικό πεδίο ­ εκθέτοντας μάλιστα τα
πλεονεκτήματα για τον Έλληνα πολίτη, περισσότερο, παρά για τη χώρα:

«Το πλεονέκτημα δεν είναι το σημαντικότατο, αλλά μεμονωμένο ζήτημα του ενιαίου
νομίσματος. Το ενιαίο αυτό νόμισμα σχετίζεται με ένα ολόκληρο σύστημα
πολιτικής ή κανόνων πολιτικής. Με αυτό επιτυγχάνεται η προστασία του
αποταμιευτή, του καταναλωτή, του επαγγελματία, της επιχείρησης από την
πολιτική αυθαιρεσία και τις εκλογικές σκοπιμότητες σε επίπεδο πολιτικών ή
κομμάτων. Γενικότερα, εξασφαλίζεται μεγαλύτερη διαφάνεια στις σχέσεις
πολιτικής και κοινωνίας. Τα τεχνάσματα οικονομικής πολιτικής, που δίνουν την
αίσθηση της επιτυχίας, π.χ., σε θέματα κοινωνικής πολιτικής ή ανάπτυξης, ενώ
την ίδια στιγμή υποθηκεύουν ακριβώς τα ίδια αυτά πεδία, γίνονται πολύ πιο
δύσκολα. Με άλλα λόγια, υπάρχει αυξημένη προστασία της κοινωνίας, καθώς η
οικονομική πολιτική συντονίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αποφασίζεται από κοινού
στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και υπόκειται στην πίεση της ευρωπαϊκής κοινής
γνώμης. Έτσι δημιουργείται εμπιστοσύνη στην οικονομία και την κοινωνία, που
από την πλευρά της οδηγεί σε άλλου είδους συμπεριφορές και αντιδράσεις. Ο
κόσμος αποκτά μια πιο μακροχρόνια οπτική, με μικρότερες αβεβαιότητες απ’ ό,τι
στο παρελθόν. Δεν έχει παρά να συγκρίνει κανείς το οικονομικό και κοινωνικό
κλίμα στη χώρα μας σήμερα με αυτό που υπήρχε πριν από 10 ή 20 ή 30 χρόνια.
Φυσικά, προϋπόθεση της επιτυχίας είναι η παραγωγική ισχυροποίηση και η σωστή
ισορροπία των πολιτικών. Είδαμε πρόσφατα (για άλλη μία φορά) στο παράδειγμα
της Αργεντινής τι αποτελέσματα μπορεί να προκύψουν, όταν όλοι οι ειδήμονες
προπαγανδίζουν με τον πιο κωμικό τρόπο ένα μεμονωμένο εργαλείο πολιτικής, όταν
ζητούμενο είναι μια “συνολική” πολιτική. Η Ελλάδα στην ΟΝΕ είναι, νομίζω,
προφυλαγμένη από τέτοια φαινόμενα και έχει όλα τα (σημαντικά) οφέλη της
ενοποίησης, δηλαδή χαμηλά επιτόκια, ελάχιστο συναλλαγματικό κίνδυνο,
βεβαιότητα οικονομικής πολιτικής, υγιές μακροοικονομικό υπόβαθρο».