Η φαντασία στο… κυνήγι αναγνωστών

Και οι δύο φωτογραφίες είναι τραβηγμένες στη Νέα Υόρκη, στην αποβάθρα ενός
πολυσύχναστου σταθμού του Μετρό, στις 7.30 το πρωί μιας εργάσιμης ημέρας. Η
πρώτη χρονολογείται από το 1954. Η δεύτερη, από το 2000. Οι διαφορές τους; Η
φωτογραφία του 2000 είναι έγχρωμη. Οι άνδρες δεν φορούν πια καπέλο.
Διακρίνονται πολύ περισσότερες γυναίκες… Και ουδείς διαβάζει πλέον
εφημερίδα.

Εφημερίδες κρεμασμένες στα δέντρα. Είναι κι αυτός ένας τρόπος να προσελκύσεις αναγνώστες

«Οι εφημερίδες θα πρέπει να προχωρήσουν σε σημαντικές αλλαγές αν δεν θέλουν να
πεθάνουν», έγραφε στα 94 του χρόνια, στα απομνημονεύματά του, ο Τζέιμς Ρέστον,
βετεράνος δημοσιογράφος της εφημερίδας «The New York Times». «Το
αναγνωστικό κοινό: νέες προκλήσεις και νικηφόρες στρατηγικές», ήταν ο τίτλος
του συνεδρίου που διοργάνωσε στις 29 και 30 Νοεμβρίου στη Λισαβώνα η Παγκόσμια
Ένωση Εφημερίδων.

«Μπορεί το 51% των Αμερικανών να δηλώνουν ότι διαβάζουν ακόμη εφημερίδα, στην
πραγματικότητα, όμως, δεν την διαβάζουν παρά μόνο μία φορά την εβδομάδα»,
δήλωσε, στη διάρκειά του, ο Χουάν Αντόνιο Γκίνερ από το Innovation Media
Consulting Group, μία αμερικανική εταιρεία που συμβουλεύει είκοσι πέντε
εφημερίδες σε δεκαέξι χώρες. Η κρίση, όμως, δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Αγγίζει
ολόκληρο τον κόσμο και επιβάλλει μία «επανεφεύρεση του περιεχομένου των
εφημερίδων» και του «τρόπου με τον οποίο εργάζονται οι δημοσιογράφοι», καθώς ο
Τύπος αντιμετωπίζει πλέον σκληρό ανταγωνισμό από την τηλεόραση και το
Ίντερνετ. Μόνο «η ανάλυση, η ερμηνεία, η σφαιρική θεώρηση μιας είδησης μπορεί
να δικαιολογήσει την ύπαρξη των εφημερίδων στο κοινό».

Βοηθά, πάντως, και το μάρκετινγκ. Τα μικρά δωράκια προς τους αναγνώστες. Η
νεόκοπη σκωτσέζικη εφημερίδα «Sunday Herald» για παράδειγμα, προσφέρει
στους πιστούς αναγνώστες της μπουκάλια κρασί. Πρωτοπόρος σε αυτό τον τομέα,
ωστόσο, ήταν και παραμένει ο Τύπος του Ισημερινού. Ο όμιλος Graficos
Nacionales, που εκδίδει δύο εφημερίδες, την «Expreso» και την
«Extra», κατέφυγε, για δύο μήνες, σε μία ομάδα τηλεμάρκετινγκ
προκειμένου να συγκεντρώσει όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για τους
συνδρομητές του. Τώρα πια, οι τυχεροί αυτοί αναγνώστες δέχονται ένα δώρο την
ημέρα των γενεθλίων τους, εισιτήρια κινηματογράφου για τα παιδιά τους, δύο
προσκλήσεις για το θέατρο ή ακόμη μία ευχετήρια κάρτα για την επέτειο των
γάμων τους… «Είναι πιο οικονομικό να ισχυροποιήσεις την αφοσίωση των
αναγνωστών παρά να βρεις καινούργιους αναγνώστες», υποστηρίζει ο Αντρές
Μανρίκε Παρέχα, υπεύθυνος μάρκετινγκ του ομίλου.

Η ισπανική εφημερίδα «El Pais» δεν φαίνεται να συμφωνεί. Γι’ αυτό και
αποφάσισε να διακόψει για έξι μήνες τα δώρα και τις προσφορές, προκειμένου να
διαπιστώσει ποιες είναι οι αληθινές της πωλήσεις. Διότι «η προσφορά μιας
βιντεοκασέτας με τις τελευταίες περιπέτειες της οικογένεια Σίμσον ή του Χάρι
Πότερ δεν μπορεί να εξαγοράσει την αφοσίωση των αναγνωστών», όπως υποστηρίζει
ο Μιγκέλ Περέιρα, υπεύθυνος μάρκετινγκ της εφημερίδας.

Εκείνο στο οποίο συμφωνούν όλοι, είναι ότι ο Τύπος πρέπει να βρει νέους
τρόπους να πλησιάσει τους αναγνώστες. Η σουηδική εφημερίδα «astmanlands
Lans Tidning» το επεχείρησε… κυριολεκτικά: μέρος της δημοσιογραφικής της
ομάδας εγκατέλειψε τα πολυτελή γραφεία της εφημερίδας στο κέντρο της πόλης
Μπακί και εγκαταστάθηκε σε μία υποβαθμισμένη συνοικία, ανοίγοντας παράλληλα
και ένα είδος «καφέ-εφημερίδας» ώστε να εξοικειωθούν οι κάτοικοι με το
περιεχόμενο και τους εργαζομένους της. Οι πωλήσεις της εφημερίδας σημείωσαν,
πράγματι, μία μικρή αύξηση.