ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο κύκλος των εξεγερμένων ποιητών

«Κάθε μέρα, απ’ την πολλή χρήση, τα μαστίγια θέλουν επισκευή. Κάθε μέρα,
πονάω τόσο, που θέλουν βάλσαμο οι πληγές μου». Μοχάμεντ Χάρα

«Αισθάνομαι λίγο αλλαγμένος και λίγο πεθαμένος» (του Αλτάν, από τη Ρεπούμπλικα)

Οι συναντήσεις τους δεν κρατούσαν ποτέ πάνω από μια ώρα. Έμπαιναν στο
σπίτι ένας-ένας, κι έβγαιναν με τον ίδιο τρόπο, ώστε να μην τραβήξουν την
προσοχή. Δεν κουβαλούσαν μαζί τους τετράδια, ήταν πολύ επικίνδυνο, τους
στίχους τους μάθαιναν απέξω. Οι άνδρες είχαν μακρύτερα γένεια απ’ όσο ήταν
υποχρεωμένοι. Οι γυναίκες αναγκάζονταν πολλές φορές να ματαιώσουν τη συμμετοχή
τους. Όλοι είχαν πάνω τους το Κοράνι, για την περίπτωση που θα τους
σταματούσαν οι Ταλιμπάν. Κι αν η Αστυνομία των Ηθών εισέβαλε στο σπίτι, η
δικαιολογία ήταν έτοιμη: βρίσκονταν εκεί για να προσευχηθούν.

Ο πραγματικός λόγος των συναντήσεων αυτών των 15 ανθρώπων, 13 ανδρών και 2
γυναικών, ήταν για να διαβάζουν στίχους. Στίχους σαν κι αυτούς που έγραψε η
26χρονη Ναζίφα Χοσνασίμπ, γιατρός σε ένα μεγάλο νοσοκομείο της Καμπούλ: «Είμαι
μια γυναίκα, ένα πλούσιο δένδρο που το φύλλωμά του δεν το χαϊδεύει πια το φως/
Είμαι μια γυναίκα με έναστρο βλέμμα και φωτεινά χέρια/ Μα κλειστές μένουν όλες
οι πόρτες, και μαραζώνω από ανία». Στίχους σαν κι εκείνους που έγραψε ο
εμπνευστής των παράνομων ποιητών, ο Μοχάμεντ Χάρα: «Τα δάκτυλά μου δεν έχουν
πια τη δύναμη να γρατζουνίσουν τις χορδές της κιθάρας μου/ Δεν κάνουν πια παρά
για να σκάψουν τον τάφο μου». Στίχους θλιμμένους, απελπισμένους. Πολλοί απ’
αυτούς τους ανθρώπους είχαν γνωρίσει άλλωστε τους εξευτελισμούς των Ταλιμπάν:
δύο ποιητές κλείστηκαν στη φυλακή όταν προσπάθησαν να εμποδίσουν τη δημόσια
μαστίγωση μιας γυναίκας που η μπούρκα της δεν ήταν αρκετά μακριά.

Όμως ο κύκλος των εξεγερμένων ποιητών επέζησε, και άνθησε. Οι «Δεκαπέντε»
έβγαζαν κι ένα περιοδικό, το Καροτσάκι των Καημών: στη διάρκεια πέντε ετών
κυκλοφόρησαν τριάντα τεύχη. Κάθε τεύχος τυπωνόταν σε είκοσι αντίτυπα με τη
συνενοχή ενός εμπόρου. Κάθε «συνδρομητής» είχε την υποχρέωση να βγάζει μια
φωτοτυπία του τεύχους και να τη δίνει σε ένα γείτονά του που ενδιαφερόταν για
την ποίηση. Με τον τρόπο αυτό, το περιοδικό έφτανε σε μια κυκλοφορία άνω των
χιλίων τευχών. Την εικονογράφηση την είχε αναλάβει ο Μοχάμεντ Ζία Κόχα, ένας
άνθρωπος με λεπτή ειρωνεία, που είχε καταφέρει μάλιστα να διεισδύσει και στη
συντακτική επιτροπή του επισήμου ραδιοφώνου των Ταλιμπάν, του «Ραδιο-Σαρία».
Επί ένα χρόνο διάβαζε αλληγορικές ιστορίες που όλοι καταλάβαιναν ότι αφορούσαν
τους Ταλιμπάν ­ εκτός από τους ίδιους τους Ταλιμπάν.

Οι ποιητές έζησαν μαζί μοναδικές σκηνές όταν απελευθερώθηκε η Καμπούλ. Είκοσι
γυναίκες που ήταν κλεισμένες στα κελιά του Υπουργείου Καταστολής των
Διαστροφών έσπασαν τις πόρτες και βγήκαν έξω. Πριν χαθούν στο σκοτάδι, πολλές
απ’ αυτές πέταξαν την μπούρκα τους. Το άλλο πρωί, ένας δημοτικός υπάλληλος
μάζεψε από τα κελιά και το πεζοδρόμιο όλες τις μπούρκες. Τις μέτρησε, ήταν
δεκαπέντε.