Αγγλοτουρκικό φέσι για ευρωστρατό

Σε αιφνιδιασμό οδηγήθηκε η Αθήνα χθες, καθώς Λονδίνο, Ουάσιγκτον και Άγκυρα
κατέληξαν σε «συμβιβαστική» συμφωνία για τον ευρωστρατό ­ συμφωνία που κατ’
αρχήν έγινε δεκτή από τους «Μεγάλους» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά είναι
αμφίβολο εάν θα ικανοποιήσει τα ελληνικά συμφέροντα.

Βάσει του βρετανικής έμπνευσης κειμένου, το οποίο είναι σε γνώση των «ΝΕΩΝ», η
Τουρκία αποκτά δικαίωμα βέτο σε οποιαδήποτε επιχείρηση του ευρωστρατού, εφόσον
κρίνει ότι απειλείται η εθνική της ασφάλεια. Σε αντάλλαγμα με αυτό το δικαίωμα
που αποκτά στη δράση του ευρωστρατού, η Άγκυρα θα άρει το έως τώρα βέτο της
στη χρήση υποδομών του ΝΑΤΟ.

Η διατύπωση ορίζει πως όταν το Συμβούλιο της Ένωσης προτίθεται να προβεί σε
κάποια δράση, θα καλείται «το κράτος που δεν είναι μέλος της Ε.Ε. αλλά είναι
μέλος του ΝΑΤΟ», δηλαδή η Τουρκία, και θα διατυπώνει τις τυχόν αντιρρήσεις που
έχει, διότι θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλειά του. Εν συνεχεία, το Συμβούλιο θα
αποφασίζει τη δράση σε συνάρτηση με τις ενστάσεις.

Έτσι, αν και δεν αναφέρονται ονομαστικά οι περιοχές του Αιγαίου και της
Κύπρου, πρακτικά η Άγκυρα μπορεί να εμποδίσει τις επιχειρήσεις του ευρωστρατού
σε οποιαδήποτε περιοχή θεωρεί πως θίγονται τα συμφέροντά της.

Δικαίωμα βέτο

Στα «υπέρ» της φόρμουλας θα πρέπει να σημειωθεί ότι λεκτικά δεν ανατρέπεται η
απόφαση της Νίκαιας, που ορίζει ότι η Τουρκία έχει συμβουλευτικό μόνο ρόλο στη
διαδικασία λήψης των αποφάσεων. Επίσης, η Ελλάδα από τη μεριά της θα μπορεί να
ασκήσει βέτο σε μια πρόσκληση του Συμβουλίου στην Τουρκία ­ αλλά αυτό θα την
περιθωριοποιεί αφενός, αφετέρου θα μπλοκάρει και η όλη επιχείρηση του στρατού.

Η επίσημη θέση της ελληνικής κυβέρνησης, που παρέλαβε το κείμενο χθες το
μεσημέρι, ήταν ότι αυτό μελετάται προκειμένου να καθοριστεί η θέση της Αθήνας
σε σύσκεψη που θα γίνει υπό τον Πρωθυπουργό αύριο στο Μέγαρο Μαξίμου. Η
«μελέτη» γίνεται από τα επιτελεία τόσο του κ. Σημίτη όσο και του κ. Παπανδρέου
και του κ. Παπαντωνίου.

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», ο κ. Σημίτης κατ’ αρχήν
αντιμετωπίζει αρνητικά το βρετανοτουρκικό «καπέλο» ­ και δεν αποκλείει να
χρειαστούν λεπτές και δύσκολες διαπραγματεύσεις, προκειμένου η Ελλάδα, στη
σύνοδο κορυφής του Λάακεν, να μη βρεθεί στη θέση του 14 έναντι ενός. Κάτι που
έχει γίνει στο παρελθόν και δεν ωφέλησε τα ελληνικά συμφέροντα.

Ήδη, πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες, το Λονδίνο ­ έχοντας αιφνιδιάσει την
Αθήνα ­ εξασφάλισε την υποστήριξη της Γαλλίας και της Γερμανίας. Το Παρίσι,
μάλιστα, φέρεται να καλωσόρισε το αποτέλεσμα της βρετανικής προσπάθειας, που
«άρει το αδιέξοδο» ­ ενώ «η ελληνική πλευρά ήταν διαρκώς ενήμερη», κάτι που
φυσικά δεν ισχύει. Σύμμαχος της βρετανικής προσπάθειας, πέραν των Αμερικανών,
υπήρξαν κι οι «ατλαντιστές» Ολλανδοί, παρεμβαίνοντας με επιστολή του υπουργού
τους επί των Εξωτερικών κ. Βαν Άαρτσεν προς τον κ. Ετζεβίτ, λίγες μέρες προ
της επίσκεψης του κ. Σημίτη στην Ολλανδία.

Χρειάζονται βελτιώσεις

Ωστόσο, παρά την κατ’ αρχήν αρνητική θέση του Μεγάρου Μαξίμου, τα υπουργεία
Εξωτερικών και Άμυνας ήταν πιο θετικά. Κύκλοι της Βασιλίσσης Σοφίας έλεγαν πως
το κείμενο «σε πρώτη ανάγνωση» θα μπορούσε να είναι θετικό ­ διότι δεν
ανατρέπει τις αποφάσεις της Νίκαιας. Τόνιζαν, ωστόσο, πως επιμέρους φράσεις
χρήζουν βελτίωσης ­ κι αυτό ακριβώς θα είναι το αντικείμενο της
διαπραγμάτευσης που θα ακολουθήσει. Συγκρατημένα θετικοί εφέροντο και
συνεργάτες του Γιάννου Παπαντωνίου.

Χαρακτηριστικό, πάντως, της αντικοινοτικής συμπεριφοράς του Λονδίνου ήταν και
το γεγονός πως η ελληνική κυβέρνηση πληροφορήθηκε πρώτη φορά την ύπαρξη
συμφωνίας διά χειλέων… Μπουλέντ Ετζεβίτ. Ο Τούρκος Πρωθυπουργός εδήλωσε πως
«οι περισσότερες από τις τουρκικές προσδοκίες έχουν ικανοποιηθεί» από τη
συμφωνία ­ και λίγες ώρες αργότερα κατέφθανε στην Αθήνα κι η «φόρμουλα».