ΔΡΟΜΟΙ

Οι μόδιστροι…

… προειδοποιούν: πάρτε μια βαθιά ανάσα, οι κορσέδες ξαναγυρίζουν στη μόδα ­
μαζί με ένα βιβλίο μάλλον εκτός μόδας, που έρχεται να αποκαλύψει πως η ιστορία
του κορσέ δεν καλύπτει τίποτα παραπάνω και τίποτα λιγότερο από την ιστορία του
γυναικείου σώματος (Βάλερι Στιλ, «Ο Κορσές: μια πολιτιστική ιστορία», εκδ.
Yale). Παρεξηγημένος ως ένα όργανο βασανισμού, καταπίεσης και ακρωτηριασμού, ο
κορσές ασφυκτιούσε για πολλούς αιώνες στα δεσμά των κοινωνικών ηθών. Η Βάλερι
Στιλ έρχεται να ξεπλύνει το όνομά του (μαζί με τη Μαντόνα).

Το εσώρουχο…

… των κυριών δεν είναι μονάχα προσωπική, αλλά και πολιτική υπόθεση ­
τουλάχιστον όσο και η μπούρκα των Ταλιμπάν. Η γαλλική, η βιομηχανική και η
σεξουαλική επανάσταση έπαιξαν καθεμιά τον δικό της ρόλο στη διαμόρφωση της
ιστορίας του κορσέ. Στην αρχή ήταν μέρος του αριστοκρατικού αυλικού ήθους· με
την επανάσταση ακολούθησε την κάμψη αυτού του ήθους και με τη βικτωριανή εποχή
ξαναπήρε τα πάνω του. Ο κορσές εξέφρασε το παράδοξο της βικτωριανής
σεξουαλικότητας: τα καλά κορίτσια φορούσαν, τα κακά όχι. Οι κυρίες που
σέβονταν τον εαυτό τους έπρεπε να έχουν ψηλό μπούστο, δαχτυλιδένια μέση, κοφτή
ανάσα και να μένουν πιστές στο αξίωμα: «Μπρος στα κάλλη, τι είναι ο πόνος».

Ο κορσές…

… διασώθηκε και τον εικοστό αιώνα. Μάλιστα, χάρη σε αυτόν, η συμβολή των
Αμερικανίδων στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο δεν ήταν καθόλου αμελητέα.
Θυσιάζοντας τις μπανέλες από τους κορσέδες τους, μάζεψαν τόσο ατσάλι, που
έφτασε για να ναυπηγηθούν δύο πολεμικά πλοία (με τα εσώρουχα που φορούν σήμερα
οι γυναίκες, αν ο πρόεδρος Μπους απαιτούσε παρόμοιες θυσίες, το πολύ – πολύ να
εξοικονομούσε μερικά εκατομμύρια σφεντόνες). Η πρόοδος και η χειραφέτηση της
γυναίκας δεν συμβάδιζε πάντα με την εξέλιξη των εσωρούχων της. Στην ακόρεστη
επιθυμία της να παραμείνει αιωνίως νέα και όμορφη, η γυναίκα εφηύρε χίλιους
δυο τρόπους για να κάνει τη ζωή της δυστυχισμένη. Η απελευθέρωσή της από τα
παλιά δεσμά τής μόδας αντισταθμίστηκε από μια νέα, αλλόκοτη σχέση με το σώμα
της και από μια τάση «βελτίωσης» της φύσης με δίαιτα, γυμναστική, πλαστική
χειρουργική.

Στις επιθέσεις…

… που δέχθηκε κατά καιρούς ο κορσές, κάποιοι διακρίνουν μια προσπάθεια να
φανούν οι γυναίκες ανόητες και ματαιόδοξες, μια απόπειρα να πέσει πάνω τους το
φταίξιμο για τη θυματοποίησή τους. Όμως, αυτό το επιχείρημα είναι το ίδιο
αμφισβητήσιμο όσο και ο κορσές (άλλωστε αρέσει και σε μερικά αγόρια). Βέβαια,
κάποτε οι γυναίκες έδωσαν μάχες γι’ αυτή την ελευθερία. Ποια ελευθερία; Για το
δικαίωμά τους να νιώθουν τόσο άβολα, όσο τους αρέσει. Θα δούμε άραγε κάποτε
και τις γυναίκες των Ταλιμπάν να διεκδικούν αυτό το δικαίωμα; Έτσι κι αλλιώς,
η ελευθερία είναι κάτι σχετικό. Τελειώνει εκεί που αρχίζει η ελευθερία του
άλλου (ακόμη και να νιώθει άβολα).