Σινεμά ο… παράδεισος ύστερα από την κόλαση!

Χιλιάδες άνθρωποι περιμένουν επί ώρα απ’ έξω, οι κινήσεις και τα βλέμματα
μαρτυρούν μεγάλη ανυπομονησία. Οι πόρτες ανοίγουν, το πλήθος εισβάλλει στον
προθάλαμο, επικρατεί πανδαιμόνιο.

Καμπούλ, Αφγανιστάν. Στην είσοδο του κινηματογράφου «Μπαχτάρ» πλήθος Αφγανών διεκδικούν μία θέση για την πρώτη προβολή ταινίας ύστερα από πέντε χρόνια

Η αστυνομία προσπαθεί να επιβάλει την τάξη, οι διαπληκτισμοί και το στρίμωγμα,
όμως, θα αντικατασταθούν σύντομα από επιφωνήματα χαράς και χειροκρότημα. Είναι
η πρώτη προβολή κινηματογραφικής ταινίας στην Καμπούλ έπειτα από πέντε χρόνια.

«Όταν έκλεισαν την αίθουσα άρχισα να πουλώ λαχανικά. Το αληθινό μου επάγγελμα,
όμως, είναι αυτό. Δεν ξέρω καν ποιος θα είναι ο μισθός μου, αλλά δεν έχει
σημασία». Ο Εουάζ Αλί δηλώνει πλέον ξανά μηχανικός προβολής. Ταυτόχρονα
παρατηρεί με ένα πλατύ χαμόγελο το πλήθος που συνωστίζεται μπροστά στην είσοδο
του κινηματογράφου «Μπαχτάρ». Τίποτε δεν είναι σήμερα ικανό να μετριάσει τη
χαρά του, ούτε καν οι μάχες που ξεσπούν για ένα εισιτήριο, οι επιθέσεις που
δέχονται τα εκδοτήρια, τα δεκάδες χέρια που πασχίζουν να φτάσουν τον άνθρωπο –
κλειδί, τον ταμία, κι εκείνον ακόμα, τον άλλο νεαρό, που τάζει την πολυπόθητη
είσοδο χωρίς να έχει σχετική εξουσιοδότηση.

Ημέρες δόξας

Ο κινηματογράφος «Μπαχτάρ» ήταν άλλοτε ο πιο διάσημος της Καμπούλ και είχε
γνωρίσει ημέρες δόξας. Μέχρι που ανέλαβαν την εξουσία οι Ταλιμπάν, οι
σπουδαστές της Θεολογίας και πρόσθεσαν την προβολή εικόνων στον ατελείωτο
κατάλογο με τις απαγορεύσεις που επέβαλαν στον αφγανικό λαό. «Υπήρχαν 17
κινηματογράφοι στην Καμπούλ. Έκλεισαν όλοι από τους Ταλιμπάν όταν κατέλαβαν
την πόλη, το 1996», λέει ο υπεύθυνος της αίθουσας, Μοχάμαντ Ράφι. «Είμαι πολύ
περήφανος που ανοίγουμε πρώτοι».

Τα σημάδια της πολυετούς εγκατάλειψης είναι ορατά στον «Μπαχτάρ», οι ξύλινοι
καναπέδες είναι φθαρμένοι, το ταβάνι γεμάτο τρύπες, η οθόνη γεμάτη μπαλώματα,
ο ιδιοκτήτης του, όμως, κατάφερε να διασώσει το πιο σημαντικό ­ τις μπομπίνες
16 φιλμ και τις δύο μηχανές προβολής. «Δουλεύουν πολύ καλά, συντηρήθηκαν
σωστά», λέει ο Εουάζ Αλί και τα σκούρα του μάτια λάμπουν καθώς χειρίζεται τον
εύθραυστο μηχανισμό.

Μέσα στην αίθουσα, οι 650 θέσεις είναι όλες κατειλημμένες, από άνδρες οι
περισσότερες, το ίδιο και οι διάδρομοι. «Πλήρωσα 3.000 αφγάνι (περίπου 20
δραχμές). Είναι πολλά χρήματα διότι είμαι άνεργος εδώ και καιρό, νιώθω όμως
τόσο χαρούμενος. Είχα να δω ταινία έξι χρόνια», εξηγεί ο 23χρονος Φαζίλ
Σαντκί. Και να σκεφτεί κανείς ότι βρέθηκε εδώ κατά τύχη, τον τράβηξε το πλήθος
που συνωστιζόταν στο πεζοδρόμιο.

Η καμπίνα προβολής

Η μηχανή προβολής. Τεχνικός κινηματογράφου ξεσκονίζει τα μηχανήματα λίγο πριν αρχίσει η ταινία

Ο Φαζίλ αγαπούσε τις ινδικές ταινίες ­ η πλειοψηφία των Αφγανών μοιράζονταν το
πάθος του. Στην καμπίνα προβολής οι τοίχοι που είναι διακοσμημένοι με αφίσες
του Μπόλιγουντ, του Χόλιγουντ της Βομβάης, έχουν κιτρινίσει από τον χρόνο,
βρίσκονται όμως ακόμα εκεί.

«Σήμερα προβάλλουμε μια κλασική αφγανική ταινία, το “Ουρούτζ” (Η
ανάληψη), αύριο όμως θα παρουσιάσουμε μια ινδική ταινία, το “Ελάν”
(Η ανακοίνωση), με τρεις προβολές την ημέρα», σπεύδει να
διαβεβαιώσει ο Αλί. Μέσα στην αίθουσα οι θεατές παρακολουθούν με κομμένη την
ανάσα τους άθλους των γενναίων μουτζαχεντίν απέναντι στους Σοβιετικούς
εισβολείς. Η «Ανάληψη» γυρίστηκε το 1994 και ήταν η τελευταία ταινία
που γυρίστηκε πριν από την είσοδο των Ταλιμπάν. Το κοινό ξεσπά σε κραυγές
χαράς και χειροκροτήματα τη στιγμή που ο πρωταγωνιστής διαλύει με μια ρουκέτα
το ελικόπτερο που είχε αποδεκατίσει τους συντρόφους του. Οι υπάλληλοι του
κινηματογράφου κυνηγούν τους επίδοξους… τσαμπατζήδες, εκκενώνουν τους
διαδρόμους. Έξω στον δρόμο, ένα νέο κύμα θεατών ετοιμάζεται να μπει, ή μάλλον
να εισβάλει, στην αίθουσα. Κι αν η ατμόσφαιρα θυμίζει στιγμές – στιγμές
μπαρούτι, είναι που η δίψα για ελευθερία, κάθε είδους ελευθερία, της
καλλιτεχνικής συμπεριλαμβανομένης, είναι ασυγκράτητη έπειτα από πέντε χρόνια
καταπίεσης.