Δίνουν «Νόημα» στο θέατρο

Η παράσταση αρχίζει. Με απόλυτη σιωπή. Εδώ «μιλούν» τα βλέμματα, οι
εκφράσεις και τα σώματα. Και η «φωνή» τους είναι τόσο δυνατή που δεν
χρειάζεται παρά μόνο να κοιτάξει κανείς για να καταλάβει τι θέλουν να πουν.

Θεατρική ομάδα «Νόημα». Στόχος τους να καθιερωθούν με την παράσταση αυτή στη συνείδηση του κοινού και να εξοικειώσουν τους Έλληνες θεατές με τον επαγγελματσμό των κωφών ηθοποιών

Ο Γιάννης Διαμαντής, ο Βασίλης Κόσκορης και ο Χρήστος Κωστόπουλος είναι κωφοί.
Αυτό όμως δεν τους εμποδίζει να ζουν μια φυσιολογική ζωή και να είναι
επαγγελματίες ηθοποιοί. Δεν ήταν και δεν είναι εύκολο. Το Θέατρο Κωφών, που
ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και ιδρύθηκε στη χώρα μας το 1983, λίγοι το γνωρίζουν.
Και από τις 20 Δεκεμβρίου θα έχουν την ευκαιρία να το δουν από κοντά, αφού η
θεατρική ομάδα «Νόημα» – Θέατρο Κωφών Ελλάδος, θα παρουσιάσει στην Αθήνα, στο
θέατρο «Αργώ», την παράσταση του Σαμ Σέπαρντ «Άγρια Δύση».

Η παράσταση είναι πρωτοποριακή για τα ελληνικά δεδομένα. Το κοινό θα
παρακολουθήσει ηθοποιούς που εκφράζονται με τη νοηματική, τη φυσική για τους
ίδιους γλώσσα, αφού είναι κωφοί. Η παράσταση όμως δεν απευθύνεται μόνο σε
κωφούς, αφού συμμετέχουν επαγγελματίες ακούοντες ηθοποιοί, οι οποίοι
ενσαρκώνουν τους αντίστοιχους ρόλους χωρίς να εμφανίζονται στον θεατή. Οι
φωνές τους συνοδεύουν την έκφραση και τις κινήσεις των ηθοποιών που βρίσκονται
στη σκηνή, συμπληρώνοντας το νόημα για τους θεατές.

Η ηθοποιοί δεν διαφέρουν από τους ακούοντες. Όπως εξηγούν ο Βασίλης, ο Χρήστος
και Γιάννης, «το μόνο που διαφέρει είναι το σενάριο. Μόνο αυτό αλλάζει. Οι
ακούοντες ηθοποιοί έχουν χρώμα στη φωνή τους, ενώ εμείς έχουμε τη νοηματική, η
οποία έχει άλλο συντακτικό». Πιστεύουν ότι με τις χειρομορφές μπορούν να
βγάλουν περισσότερο συναίσθημα και οι θεατές να καταλαβαίνουν τι
παρακολουθούν. «Το ίδιο θα συνέβαινε αν μας έβλεπαν μόνο κωφοί. Ακόμη κι αν
κάποιος δεν γνωρίζει τη νοηματική, μπορεί να καταλάβει από τη γλώσσα του
σώματος».

Όπως λέει στα «ΝΕΑ» και η κ. Σοφία Ρόμπολη, διερμηνέας για τον Σύλλογο και το
Θέατρο Κωφών, «δεν πρόκειται για μια απλή μετάφραση. Εγώ την ώρα που μεταφέρω
αυτό που λέει ο Βασίλης ή ο Γιάννης, είμαι η ίδια αυτός που το λέει. Μπαίνω
στο πετσί του γιατί ο ίδιος δεν έχει φωνή κι εγώ πρέπει ακριβώς ν’ αποδώσω
αυτό που λέει, την έκφρασή του, τον τόνο του. Δηλαδή πώς θα το έλεγε αν ήταν
ακούων και μπορούσε να μιλήσει».

Για τον πλούτο της νοηματικής μιλάει και η κ. Νέλλη Καρρά, σκηνοθέτις του
έργου, η οποία ίδρυσε το 1983 μαζί με τον Στρατή Καρρά το Θέατρο Κωφών. «Από
το 1983 δουλεύουμε τη νοηματική ως γλώσσα εκπαίδευσης των ηθοποιών στην
αμεσότητα της οπτικοακουστικής επικοινωνίας».

Οι τρεις ηθοποιοί εξηγούν όμως και τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι ίδιοι,
αλλά και πολλοί κωφοί πριν μάθουν τη νοηματική. «Όταν ήμασταν μικροί μάς
απαγόρευαν τη νοηματική. Ήθελαν να μας μάθουν σώνει και καλά να μιλάμε
προφορικά, κάτι που βέβαια δεν μπορεί να γίνει, παρά μόνο με λίγους ήχους.
Όταν μου το επέτρεψαν οι γονείς μου, πήγα σε σχολείο για να τη μάθω», λέει ο
Χρήστος. Και ο Γιάννης συμπληρώνει: «Το πρόβλημά μας είναι ότι δεν μπορούμε ν’
ακούσουμε και όχι πως δεν μπορούμε να μιλήσουμε. Μπορούμε αλλά, όσο και αν
προσπαθήσουμε, ποτέ δεν θα φθάσουμε στο επίπεδο των ακουόντων γιατί δεν
μπορούμε ν’ ακούσουμε τη φωνή μας». Στόχος της ομάδας «Νόημα» είναι να
καθιερώσει με αυτή την παράσταση το Θέατρο Κωφών στη συνείδηση του κοινού και
να εξοικειώσει τον Έλληνα θεατή με τον επαγγελματισμό και τις δυνατότητες
έκφρασης των κωφών ηθοποιών. Την προσπάθεια αυτή στηρίζουν οι ηθοποιοί Λάζαρος
Αντριώτης, Σπύρος Παπαδόπουλος, Γεράσιμος Σκιαδαρέσης και Αιμιλία Υψηλάντη.
Στην «Άγρια Δύση» παίζουν οι Γιάννης Διαμαντής, Νέλλη Καρρά, Βασίλης Κόσκορης
και Χρήστος Κωστόπουλος, ενώ ακούγονται οι ηθοποιοί Λάζαρος Αντριώτης, Θόδωρος
Πεντίδης, Γεράσιμος Σκιαδαρέσης και Αντωνία Σταυροπούλου.

Η μετάφραση είναι της Αννίτας Δεκαβάλλα, η σκηνοθεσία της Νέλλης Καρρά,
σκηνικά, κοστούμια και φωτισμοί του Θωμά Οικονομάκου, μουσική Ανρί Κερ Γκομάρ
και διεύθυνση παραγωγής Μανώλη Σάρδη.

Μια διαφορετική γλώσσα επικοινωνίας

Η πρωτοποριακή για τα ελληνικά δεδομένα παράσταση ακολουθεί το παράδειγμα
πρωτοβουλιών που έχουν αναπτυχθεί στο εξωτερικό, οι οποίες με κορυφαία αυτή
του National Theater of the Deaf (www. ntd. org) στις ΗΠΑ συμπληρώνουν
περισσότερα από 70 χρόνια συνεχούς δραστηριότητας. Οι παραστάσεις αυτές είναι
επαγγελματικές παραγωγές που αξιοποιούν την έντονη θεατρικότητα και τον
εκφραστικό πλούτο της νοηματικής γλώσσας για να επικοινωνήσουν με τον θεατή.
Οι συντελεστές των παραστάσεων με έμφαση διαχωρίζουν τη δραστηριότητά τους από
αυτές των ατόμων με ειδικές ανάγκες, αφού θεωρούν ότι η κώφωση δεν είναι
αναπηρία, αλλά ιδιαιτερότητα που επιβάλλει μια διαφορετική γλώσσα επικοινωνίας
από αυτή που χρησιμοποιούν οι ακούοντες.