«Κλειδί» η Τεχεράνη

Αν η τριήμερη περιοδεία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Παπανδρέου σε χώρες
της Ασίας αποτέλεσε μια ευκαιρία για να ξαναβρεθεί το νήμα της… χαμένης
εξωτερικής πολιτικής και προσέγγισης με τον μουσουλμανικό κόσμο, ο τρίτος
σταθμός, η Τεχεράνη, στάθηκε μια μεγάλη ευκαιρία, που ασφαλώς απομένει τώρα να
καταγραφεί ποιος και πώς θα ωφεληθεί από αυτήν.

ΤΕΧΕΡΑΝΗ, ΙΡΑΝ

Η συνάντηση. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου με τον Ιρανό πρόεδρο Μουχαμάντ Χαταμί στην Τεχεράνη

Παρά το ότι στο Πακιστάν ­ και στην Ινδία για λόγους ισορροπίας ­ «παίχτηκαν»
πολλά, κυρίως ως προς το να προωθηθεί η «πρωτοβουλία Παπανδρέου» για έναν
ανοιχτό δρόμο ανθρωπιστικής βοήθειας Ισλαμαμπάντ – Καμπούλ, στο Ιράν,
χώρα-κλειδί για τον ισλαμικό κόσμο, υπήρξε πολύ παρασκήνιο και «απέραντο»
ενδιαφέρον για τις σχέσεις Δύσης – μουσουλμανικού κόσμου.

Βεβαίως, ο κ. Παπανδρέου, όταν ρωτήθηκε αν μεταφέρει μήνυμα του Αμερικανού
υπουργού Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ προς την ιρανική ηγεσία, η οποία έχει λάβει
θέση κατά των βομβαρδισμών στο Αφγανιστάν, είπε χαρακτηριστικά πως «δεν
είμαστε τηλετυπίστες και μεταφορείς μηνυμάτων». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι «η
Ελλάδα, λόγω της καταληκτικής της θέσης, αποτελεί ένα σταυροδρόμι για την
Ευρώπη και τον ισλαμικό κόσμο, τα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο, με συνέπεια να
κατανοεί περισσότερο όλες τις πλευρές».

Τι κρύβουν, όμως, αυτές οι απλές θέσεις του κ. Γιώργου Α. Παπανδρέου; Και τι
καθοριστικά για θέματα τρομοκρατίας συζητήθηκαν με όλη την «γκάμα» της
ιρανικής ηγεσίας, ακόμα και με τον πρώην πρόεδρο της Ισλαμικής Δημοκρατίας
Ραφσαντζανί σε μια συνάντηση εκτός προγράμματος, που μπήκε «σφήνα» την
τελευταία στιγμή;

Οι επίσημοι

Οι Ιρανοί επίσημοι, που αντιμετωπίζουν ακόμα το μεγάλο πρόβλημα των
οικονομικών κυρώσεων, τις οποίες έχει επιβάλει η Δύση, είπαν στον Έλληνα
υπουργό Εξωτερικών, πως αν θέλουν η Ουάσιγκτον και οι Βρυξέλλες μια ευρεία
συμμαχία κατά της τρομοκρατίας, θα πρέπει να αποδεχθούν πως είναι διαφορετική
υπόθεση οι τρομοκρατικές οργανώσεις από τις εθνικοαπελευθερωτικές οργανώσεις.

Ο Έλληνας υπουργός, τον οποίο συνόδευε στο ταξίδι του ο υφυπουργός Γιάννης
Ζαφειρόπουλος, αποδέχθηκε τον προβληματισμό των Ιρανών, διαβεβαιώνοντας ότι θα
μεταφέρει τις σκέψεις τους στις Βρυξέλλες και στην Ουάσιγκτον, ακόμα κι αυτές
που αφορούν τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ, για τις οποίες (οι Ιρανοί) τόνισαν πως
«κάνουν αγώνα για τα δίκαια του παλαιστινιακού λαού και όχι για να
τρομοκρατήσουν αθώους πολίτες».

Στις συζητήσεις που έγιναν με τον Καμάλ Χαζάρι, υπουργό Εξωτερικών, τον
Μοχάμαντ Χαταμί, πρόεδρο του Ιράν, και τον Μέχντι Καρούμπι, πρόεδρο της
Βουλής, ο κ. Παπανδρέου δεν έκρυψε από τους συνομιλητές του πως «η συμμαχία με
το Ιράν αποτελεί ζήτημα στρατηγικής σημασίας για τη Δύση στο πρόβλημα
αντιμετώπισης της τρομοκρατίας».

Οι συζητήσεις

Από την πλευρά τους οι Ιρανοί ξεκαθάρισαν δύο ζητήματα στον Έλληνα υπουργό:
πρώτον, ότι «δεν θα ανεχθούμε να αξιοποιηθεί η κρίση στο Αφγανιστάν για να
προωθήσουν οι ΗΠΑ, φανερά ή με συγκαλυμμένη μορφή, στρατεύματα στην Κεντρική
Ασία σε μια στρατηγική περιοχή ανατολικά του Ιράν, νότια της Ρωσίας και δυτικά
της Κίνας». Και, δεύτερον, ότι «οι ΗΠΑ πρέπει να παραδεχθούν και δημόσια πως
στήριξαν, στο παρελθόν, τη δημιουργία και την άνοδο στην εξουσία του κινήματος
των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν».

Στις συζητήσεις, που ίσως αποδειχθούν καθοριστικής σημασίας, λόγω των
συνεχιζόμενων βομβαρδισμών στο Αφγανιστάν και με δεδομένο πως τόσο το Ιράν όσο
και η Ελλάδα (για διαφορετικούς λόγους) δεν τους επεδίωξαν, ο Έλληνας υπουργός
παραδέχθηκε πως «υπάρχουν ακραίοι και στις δύο πλευρές».

Την άποψη αυτή διατύπωσε ο κ. Παπανδρέου, όταν οι Ιρανοί του έθεσαν το ζήτημα
πως «στα αμερικανικά επιτελεία επικράτησε η άποψη της σκληρής, με ανελέητους
και συνεχιζόμενους βομβαρδισμούς, αντιμετώπισης του θέματος της τρομοκρατίας».

Ο Έλληνας υπουργός φέρεται να αποδέχθηκε στη συζήτηση πως στην Αμερική
υπάρχουν ακραίοι, όπως και στον ισλαμικό κόσμο, και φέρεται πως άφησε να
εννοηθεί πως η διαμάχη σκληρών και μετριοπαθών περιλαμβάνει και «τη διάσταση
απόψεων Ράμσφελντ – Πάουελ». Ήταν τόσο πολύ εις βάθος οι συζητήσεις που έγιναν
στο Ιράν και οι «αλήθειες» που κατατέθηκαν και από τις δύο πλευρές στο τραπέζι
των συζητήσεων, ώστε οι Ιρανοί αργότερα δεν έκρυβαν την ικανοποίησή τους για
ένα «παράθυρο» που φέρεται πως άνοιξε ο κ. Παπανδρέου. Κυρίως όταν παραδέχθηκε
πως η επίδειξη δύναμης των Αμερικανών, διά της στρατιωτικής απόλυτης υπεροχής
στο Αφγανιστάν με τους βομβαρδισμούς, «δεν δίνει λύσεις».

Οι στόχοι

«Ιδέες και προτάσεις χρειαζόμαστε ­ είπε ­ για τον διάλογο θρησκειών,
πολιτισμών που να αμβλύνουν αντιθέσεις και όχι Τζιχάντ ή σταυροφορίες», ήταν η
θέση του, την οποία επικρότησαν οι Ιρανοί επίσημοι.

Σήμερα, ο κ. Παπανδρέου στοχεύει να μεταφέρει στα ευρωπαϊκά όργανα ­ και σε
λίγες ημέρες στις ΗΠΑ ­ τον προβληματισμό των κυβερνήσεων Ινδίας, Πακιστάν,
Ιράν, που παρά τις διαφορές τους συμπίπτουν. Πρώτον ότι οι βομβαρδισμοί πρέπει
να σταματήσουν το συντομότερο δυνατόν. Δεύτερον, ότι πρέπει να συγκροτηθεί
αντιπροσωπευτική κυβέρνηση για το Αφγανιστάν, χωρίς τον αποκλεισμό
οποιασδήποτε μειονότητας, που θα οδηγήσει σε δημοψήφισμα και εκλογές. Και
τρίτον, ότι πρέπει να ενταθεί η προσπάθεια για ανθρωπιστική βοήθεια, κυρίως με
την απελευθέρωση του δρόμου για την Καμπούλ, πριν το προσφυγικό πρόβλημα
«πνίξει» το Πακιστάν και το Ιράν.

Πάντως, η ελληνική κυβέρνηση ­ και αυτό το ξεκαθάρισε ο κ. Παπανδρέου κατά την
επιστροφή του από την Τεχεράνη ­ προτίθεται να κρατήσει ανοιχτούς όλους τους
διαύλους επικοινωνίας (και με τους Ταλιμπάν), για να μπορέσει να «περάσει» στο
Αφγανιστάν η απαραίτητη ανθρωπιστική βοήθεια.

«Δεν μπορεί αυτή η φτωχή χώρα ν’ αποτελεί τη “μαύρη τρύπα” του κόσμου. Και
αυτό είναι ευθύνη και χρέος όλων μας».