Νίκος Χριστοδουλάκης Στον χορό των συγχωνεύσεων τράπεζες, ασφάλειες, υπηρεσίες

Έρχονται και άλλες συγχωνεύσεις στο τραπεζικό σύστημα, αλλά και σε άλλους
κλάδους της οικονομίας, όπως η πληροφορική, τα είδη διατροφής, οι ασφαλιστικές
εταιρείες και οι υπηρεσίες γενικότερα, εκτιμά ο υπουργός Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, σε συνέντευξή του στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ».

Ο νέος υπουργός Οικονομίας πιστεύει στις συγχωνεύσεις επιθετικού χαρακτήρα,
όπως τις ονομάζει, και γενικότερα στην επιθετική τακτική, για να μπορέσει η
ελληνική οικονομία, η πραγματική οικονομία της παραγωγής και των επιχειρήσεων,
να ενσωματωθεί στο περιβάλλον της ευρωζώνης. Αυτός είναι, άλλωστε, ο
πρωταρχικός του στόχος και τον συνδέει άμεσα και με την αύξηση της
απασχόλησης. Για να τον πετύχει, σχεδιάζει, όπως αναφέρει στη συνέντευξή του,
μια σειρά κινήσεων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι εξής:

* Οι ιδιωτικοποιήσεις. Σε πρώτο πλάνο, αυτές των ΕΛ.ΠΕ., ΔΕΠΑ, Ολυμπιακής
και ΔΕΗ και στη συνέχεια η διάθεση στον ιδιωτικό τομέα και νέου πακέτου της
ΑΤΕ. Για τη ΔΕΗ τα τελευταία σχέδια αναφέρουν ιδιωτικοποίηση ποσοστού 10%, ενώ
η εισαγωγή θα γίνει στο Χρηματιστήριο την πρώτη εβδομάδα του Δεκεμβρίου. Η
τύχη της Ολυμπιακής θα κριθεί στις 15 Νοεμβρίου, ενώ, όπως λέει ο κ.
Χριστοδουλάκης, αυτή είναι η τελευταία της ευκαιρία.

* Η αλλαγή του νόμου 2000/91 για τις ιδιωτικοποιήσεις, για να απλουστευθούν
οι διαδικασίες και για να καθιερωθεί η «χρυσή μετοχή», χωρίς πάντως να δίνεται
καμία δυνατότητα να αντικαθίσταται ένα δημόσιο από ένα ιδιωτικό μονοπώλιο.

* Το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, «μέσα από διάλογο χωρίς
προαπαιτούμενα».

*Η απλοποίηση των διαδικασιών και το άνοιγμα των αγορών για την προσέλκυση
ξένων επενδύσεων.

* Η κατάργηση των μέτρων κοινωνικής πολιτικής γενικευμένου χαρακτήρα, όπως
οι φοροαπαλλαγές για τους τόκους των στεγαστικών δανείων και η υποστήριξη μόνο
όσων έχουν πραγματική ανάγκη.

* Η διαμόρφωση τραπεζικών προϊόντων με υψηλές αποδόσεις για τους
μικροαποταμιευτές.

* Η ταχεία επίλυση του Ασφαλιστικού.

«Η συγχώνευση μεταξύ Εθνικής και Alpha», λέει ο κ. Χριστοδουλάκης, «γίνεται σε
μια στιγμή που τέτοιες ενέργειες είναι περισσότερο παρά ποτέ αναγκαίες, για
τον λόγο ότι η Ελλάδα εισέρχεται οριστικά και αμετάκλητα στην περίοδο της
πραγματικής και όχι μόνο θεσμικής ενσωμάτωσης της ελληνικής με την οικονομία
της ευρωζώνης».

Κατά τον υπουργό Οικονομίας, η πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η Ελλάδα
τα επόμενα χρόνια είναι η εξασφάλιση μιας ισχυρής παρουσίας στην ενιαία αγορά
της ευρωζώνης. Έτσι, όπως λέει, «η ενέργεια αυτή αποτελεί τη σωστή κίνηση στον
σωστό χρόνο».

Ο ίδιος προσθέτει ότι η συγχώνευση θα αποτελέσει καταλύτη για άλλες αλυσιδωτές
αντιδράσεις, τόσο γιατί αλλάζει τη δυναμική της οικονομίας όσο και γιατί οι
δύο τράπεζες, με το παράδειγμά τους, προσέφεραν «τεχνογνωσία» για τέτοιες
μεγάλες συγχωνεύσεις. Αυτή, θα τη μεταλαμπαδεύσουν και στους πελάτες τους,
υποστηρίζει ο νέος υπουργός Οικονομίας.

Στο ερώτημά μας για τους κλάδους, στους οποίους θα μπορούσε να αναμένει κανείς
ανάλογες κινήσεις, απαντά λέγοντας ότι είναι εκείνοι στους οποίους υπάρχουν
ισχυρές επιχειρήσεις, με δυνατότητα διεθνούς παρουσίας, αλλά χωρίς το
απαιτούμενο μέγεθος. Σε αυτούς, στους οποίους συγκαταλέγει την πληροφορική, τα
είδη διατροφής, τις ασφάλειες και τις υπηρεσίες, «οι συγχωνεύσεις επιθετικού
χαρακτήρα, δηλαδή με στόχο τη διαμόρφωση στρατηγικής εξόδου στην ευρωπαϊκή
αγορά, μπορούν να διαμορφώσουν νέα δεδομένα για την ελληνική οικονομία», λέει.

– «Εσείς επικοινωνήσατε με τους δύο επικεφαλής των τραπεζών, μετά την απόφασή
τους για συγχώνευση;», ρωτήσαμε τον νέο υπουργό, αφού όλοι συζητούσαν τη
χρονική σύμπτωση της τοποθέτησης στη νέα του θέση με την ανακοίνωση της
συγχώνευσης.

«Επικοινώνησα και τους συνεχάρην για την πρωτοβουλία την οποία πήραν»,
απάντησε.

Όσο για το αν δημιουργείται ή όχι δεσπόζουσα θέση, ο κ. Χριστοδουλάκης
παρατηρεί: «Η δεσπόζουσα θέση δεν είναι υποχρεωτικά κάτι κατακριτέο. Αυτό που
πρέπει να διερευνούν οι αρχές ανταγωνισμού, είναι αν η δεσπόζουσα θέση οδηγεί
σε καταχρηστική συμπεριφορά. Στον τραπεζικό κλάδο, όμως, λειτουργεί ο
ανταγωνισμός και δεν υπάρχει κανένα απολύτως εμπόδιο εισόδου».

Αφύπνιση αγορών

– «Μπορούμε να μιλήσουμε για αφύπνιση των αγορών, έπειτα από ένα διάστημα
αδράνειας;», ρωτάμε τον υπουργό Οικονομίας. Ο ίδιος τοποθετεί το θέμα
διαφορετικά. Συγκεκριμένα, συνδέει τη συγκεκριμένη εξέλιξη με το νέο ευρωπαϊκό
τοπίο, στο οποίο ανήκει πλέον η Ελλάδα και το οποίο «θέτει την πραγματική
οικονομία σε νέα δυναμική».

Ακόμη, μιλάει για τη μεταμόρφωση της ελληνικής σε «μια άλλη οικονομία», με την
κυκλοφορία του ευρώ, στην οποία οι επιδόσεις της πραγματικής οικονομίας θα
παίζουν όλο και μεγαλύτερο ρόλο.

Στο πλαίσιο αυτό θέτει και το θέμα της βελτίωσης του εμπορικού ισοζυγίου,
αφού, όπως λέει, αυτή θα σημαίνει απλούστατα ότι «συσσωρεύονται περισσότεροι
πόροι στη δική μας χώρα απ’ ό,τι σε άλλες χώρες».

Το γεγονός ότι δεν υπάρχει σήμερα θέμα συναλλαγματικής ισοτιμίας και
υποτίμησης ή διολίσθησης, λέει, «δεν σημαίνει ότι η επιταγή μιας υψηλής
ανταγωνιστικότητας και μιας ισχυρής εξαγωγικής ικανότητας δεν παραμένει εξίσου
απαιτητική».

«Η Ελλάδα έχει τις προϋποθέσεις μιας εκτίναξης της πραγματικής οικονομίας της
στην ευρωζώνη», τονίζει. «Αυτή είναι η πορεία που θα μας διασφαλίσει και την
επιδιωκόμενη αύξηση της απασχόλησης».

Όχι ιδιωτικά μονοπώλια

Οι ιδιωτικοποιήσεις είναι μια πολιτική που υπερασπίζεται ο κ. Χριστοδουλάκης,
χωρίς φόβο και πάθος. Στη συνέντευξή του διευκρινίζει ότι η αναφορά του στις
«συνεχείς ιδιωτικοποιήσεις» δεν σημαίνει ότι «εξαλείφεται ο ρόλος του
κράτους». Σημαίνει ότι μετατοπίζεται σε τομείς που είναι σε θέση, καλύτερα από
τους ιδιώτες, να καλύψει τις σύγχρονες ανάγκες του πολίτη. Αυτοί είναι οι
τομείς της καθημερινότητας, της ασφάλειας, της άμυνας, της παιδείας, της
κοινωνίας. Αντίστοιχα, το κράτος θα αφήσει «τις δραστηριότητες που μπορούν να
γίνουν καλύτερα με συμμετοχή του ιδιωτικού κεφαλαίου».

Ο ίδιος αναφέρει τις ιδιωτικοποιήσεις των ΕΛ.ΠΕ, ΔΕΠΑ, Ολυμπιακής και ΔΕΗ, ως
τις σημαντικότερες του προγράμματος που έχει ήδη αποφασισθεί, προσθέτει ότι
επίκειται περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της ΑΤΕ και δεν αποκλείει νέες αποφάσεις
στο μέλλον. «Οι ιδιωτικοποιήσεις αυτές», λέει, «ικανοποιούν τους στόχους της
συμμετοχής μεγαλύτερων κεφαλαίων και της απόκτησης κατάλληλου μεγέθους για την
ενσωμάτωση στην οικονομία της ευρωζώνης».

Πάντως, ο κ. Χριστοδουλάκης είναι κατηγορηματικός ότι «δεν πρόκειται ποτέ» να
φτάσει η στιγμή που ένας ιδιώτης θα ελέγχει τη ΔΕΗ ή μια οποιαδήποτε
επιχείρηση κοινής ωφέλειας και θα είναι σε θέση να «κατεβάσει τον διακόπτη»,
όποτε θέλει.

«Ποτέ κανένα κράτος δεν θα αφήσει να διαμορφωθεί μια τέτοια κατάσταση», λέει.
«Εγώ πιστεύω ακράδαντα και είμαι απόλυτος σε αυτό, ότι είναι επικίνδυνο για
την οικονομία αλλά και για την κοινωνία να αντικαθιστάς ένα δημόσιο μονοπώλιο
με ένα ιδιωτικό».

«Οι ιδιωτικοποιήσεις πρέπει να γίνονται μόνο σε κλάδους στους οποίους έχει
διασφαλισθεί ο ανταγωνισμός. Αν είναι να περάσουμε από ένα δημόσιο μονοπώλιο
σε ένα ιδιωτικό μονοπώλιο, ευχαριστώ, δεν θα πάρω».

Απαντώντας στην ερώτηση για την πιθανότητα παραχώρησης ποσοστού 51% της ΔΕΗ
στον ιδιωτικό τομέα, λέει: «Δεν υπάρχει κανένα τέτοιο θέμα για τη ΔΕΗ».
Γενικότερα, όμως, λέει ότι αυτό το θέμα εξετάζεται κατά περίπτωση και με
ειδική ρύθμιση.

Η τροποποίηση του νόμου 2000/91, πάντως, δεν θα αφορά αυτό το θέμα, αλλά την
καθιέρωση της «χρυσής μετοχής», μεταξύ άλλων, «έτσι ώστε το Δημόσιο, ακόμη και
σε επιχειρήσεις οι οποίες αποκρατικοποιούνται σε ποσοστό πάνω από 50%, να
μπορεί να επηρεάζει τις στρατηγικές αποφάσεις».

Σε ό,τι αφορά την Ολυμπιακή Αεροπορία, εξάλλου, απαντά: «Δόθηκε μια παράταση
έως τις 15 Νοεμβρίου, έτσι ώστε να έχω τη δυνατότητα να ενημερωθώ πλήρως για
το φάκελο και την πορεία των διαπραγματεύσεων. Έχουμε πυκνές επαφές με τον κ.
Βερελή και θέλω να ελπίζω ότι θα μπορέσει να υπάρξει μία λύση στο ακανθώδες
και χρόνιο αυτό πρόβλημα, για το οποίο δεν υπάρχουν άλλα οικονομικά και
χρονικά περιθώρια».

– «Δηλαδή, αν δεν υπάρξει λύση θα υποχρεωθεί να κλείσει η εταιρεία;», τον
ρωτάμε.

«Η ευκαιρία αυτή του διαγωνισμού είναι η μοναδική την οποία έχει η Ολυμπιακή
Αεροπορία», απαντά.

Προστασία με ανοιχτά επαγγέλματα

Μία από τις εκκρεμότητες των διαρθρωτικών αλλαγών είναι το λεγόμενο άνοιγμα
των κλειστών επαγγελμάτων. Ο υπουργός Οικονομίας θίγει το θέμα χωρίς διάθεση
να ανοίξει μέτωπα, όπως φαίνεται από την απάντησή του. «Στην Ελλάδα, πρέπει να
ξεπεράσουμε την αντίληψη ότι ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσουμε τα
συμφέροντά μας είναι να διατηρούμε κλειστό πλαίσιο, ανεπηρέαστο από τις
εξελίξεις. Όποιος μένει πίσω από τις εξελίξεις είναι συνήθως αυτός που δεν
αξιοποιεί τις ευκαιρίες. Στην οικονομία της ευρωζώνης σταδιακά θα πρέπει να
προσαρμοστούμε σε πολλούς επαγγελματικούς τομείς. Είμαι βέβαιος ότι μπορούμε,
μέσα από έναν διάλογο χωρίς προαπαιτούμενα, με ήρεμη ανταλλαγή απόψεων και
μελέτη της ευρωπαϊκής εμπειρίας, να βρούμε τις ευκαιρίες της σταδιακής
απελευθέρωσης».

Παράθυρο ευκαιρίας στον χρόνο

«Κανείς ξένος επενδυτής δεν θα έρθει να επενδύσει στην Ελλάδα, αν βρεθεί
αντιμέτωπος με ένα λαβύρινθο γραφειοκρατίας, αντικρουόμενων απαιτήσεων,
ελέγχων και θεσμικών αιφνιδιασμών», τονίζει ο κ. Χριστοδουλάκης, μιλώντας για
το θέμα των ξένων επενδύσεων, το οποίο ο ίδιος χαρακτηρίζει ως «πρώτη εθνική
προτεραιότητα».

Ο υπουργός Οικονομίας πιστεύει ότι «υπάρχει ένα συγκεκριμένο παράθυρο στο
χρόνο, μια συγκεκριμένη περίοδος ευκαιρίας για τη χώρα μας, που είναι τώρα. Κι
αυτό για τον εξής λόγο: ότι η Ελλάδα ενσωματώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και
τώρα θα αρχίσει η εκτίναξη της πραγματικής οικονομίας της στο περιβάλλον του
ευρώ, ενώ ταυτόχρονα η ελληνική οικονομία θα είναι η μοναδική που θα
συμμετέχει στην ευρωζώνη σε μια ταραγμένη περιοχή».

Αυτό δεν θα διαρκέσει για πάντα, τονίζει κ. Χριστοδουλάκης, καθώς και άλλες
χώρες θα ενταχθούν σταδιακά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Κατά συνέπεια», λέει, «πρέπει τα επόμενα χρόνια, αλλά τα λίγα επόμενα χρόνια,
να δει και να αξιοποιήσει αυτό το παράθυρο ευκαιρίας στον χρόνο. Πρέπει να
δούμε το θέμα των ξένων επενδύσεων αποφασιστικά. Και γι’ αυτό χρειάζονται δύο
παράγοντες. Πρώτον, απελευθερωμένες αγορές, γιατί σε αυτές γνωρίζουν να
λειτουργούν καλύτερα οι ξένοι επενδυτές και δεύτερον απλοποιημένες θεσμικές
διαδικασίες».

Αν δεν γίνουν αυτές οι παρεμβάσεις και δεν προσελκυσθούν οι ξένες επενδύσεις,
ο κ. Χριστοδουλάκης πιστεύει ότι «μπορούμε να περάσουμε μερικά χρόνια με την
ψευδαίσθηση ότι ενσωματωθήκαμε στην οικονομία της ευρωζώνης, αλλά θα έχουμε
χάσει τη δυνατότητα της ισχυρής πραγματικής παρουσίας στις αγορές της
ευρωζώνης. Με κόστος, πάνω απ’ όλα, για την απασχόληση».

Το Ασφαλιστικό πρέπει να λυθεί

Το Ασφαλιστικό περιλαμβάνεται πάντα στις προτεραιότητες του υπουργού
Οικονομίας και δεν είναι τυχαίο ότι το έθιξε κατά την τελετή ανάληψης των
καθηκόντων του στο υπουργείο.

«Ήδη έχουν υπάρξει συναντήσεις μεταξύ κυβέρνησης και ΓΣΕΕ για το θέμα», λέει,
απαντώντας στην ερώτησή μας για τις προθέσεις του. Άλλωστε, ο ίδιος
συναντήθηκε με τη ΓΣΕΕ και τον αρμόδιο υπουργό Εργασίας κ. Δημ. Ρέππα, από τις
πρώτες κιόλας ημέρες της θητείας του.

«Νομίζω ότι πρέπει σύντομα να υπάρξει ένα πλαίσιο διαλόγου, το οποίο θα απαντά
στις αγωνίες και στις προσδοκίες των εργαζομένων, θα είναι βιώσιμο και θα
κινείται, επίσης, με βάση τις αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης».

«Το Ασφαλιστικό πρέπει να λυθεί», τονίζει, και στην ερώτησή μας πότε θεωρεί
ότι πρέπει να ολοκληρωθεί η επίλυσή του απαντά «μέσα στη θητεία αυτής της
κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ».

Ο ίδιος διευκρινίζει ότι αυτό δεν σημαίνει πως υπάρχει άμεσο πρόβλημα, διότι
δεν υπάρχει. «Όμως», προσθέτει, «η επίλυσή του θα αποτελέσει σημαντικό μήνυμα
εμπιστοσύνης προς όλες τις κατευθύνσεις. Θα ενισχυθεί η βεβαιότητα και η
ασφάλεια που νιώθει ο κάθε εργαζόμενος και όλο το παραγωγικό σύστημα της
χώρας».

Επομένως, καταλήγει, η επίλυσή του έχει σημασία, τόσο για το ίδιο το πρόβλημα,
όσο και ως απόδειξη ότι «η ελληνική κοινωνία έχει ωριμάσει και μπορεί να λύνει
με όρους εμπιστοσύνης τα μεγάλα προβλήματα τα οποία την απασχολούν».

Με προσανατολισμό στην ανάπτυξη ο προϋπολογισμός του 2002

Η επόμενη περίοδος, για τον νέο υπουργό, θα είναι η περίοδος προϋπολογισμού.
Γι’ αυτόν, εξακολουθεί να κρατά κλειστά τα χαρτιά του, αν και οι πληροφορίες
επιμένουν ότι τα μεγέθη του θα είναι «ψαλιδισμένα», λόγω της ύφεσης στην
παγκόσμια οικονομία. Κοντά στο 4% θα προβλέπεται η ανάπτυξη για το 2001 και
στο 3,8% για το 2002, σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες. Ο ίδιος θα αποκαλύψει
τις εκτιμήσεις του στους συναδέλφους του υπουργούς Οικονομίας, τη Δευτέρα, στο
«παρθενικό» του ΕΚΟΦΙΝ.

Βεβαίως, τα βασικά δεδομένα, όπως η επίτευξη πλεονάσματος, δεν θα αλλάξουν.

«Όπως ξέρετε», λέει, «τα πλεονάσματα, σύμφωνα με τα κριτήρια της ευρωζώνης,
είναι υποχρεωτικά και θα ήταν αδιανόητο να ξεκινήσει ο πρώτος προϋπολογισμός
σε ευρώ, που θα συνταχθεί με την ελληνική οικονομία πλήρως ενσωματωμένη στην
ευρωζώνη, χωρίς να τηρηθούν τα δεδομένα αυτά».

Παράλληλα, όμως, ο κ. Χριστοδουλάκης θέλει να θέσει και το θέμα της ανάπτυξης
μέσω του προϋπολογισμού. Και αυτό είναι ένα νέο στοιχείο.

«Ταυτόχρονα», λέει, «ο προϋπολογισμός πρέπει να δίνει το σήμα των κοινωνικών
προτεραιοτήτων, της αναπτυξιακής προσπάθειας που κάνει η χώρα μας με την
επιχειρηματικότητα και το Γ’ ΚΠΣ ενώ θα αναδεικνύει επίσης και τις άλλες
ιδιαιτερότητες που έχουμε. Για παράδειγμα, ο προϋπολογισμός δεν μπορεί παρά να
αντικατοπτρίζει τις ανάγκες για αυξημένη ασφάλεια σε εθνικό και κοινωνικό
επίπεδο, μέσα στις διεθνείς συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί».

Έρχονται αλλαγές στα στεγαστικά δάνεια

«Εγώ είμαι υποστηρικτής της στοχοθετημένης κοινωνικής πολιτικής, η οποία βοηθά
τους ασθενέστερους και κατά της ισοπεδωτικής αντίληψης της κοινωνικής
πολιτικής να δίνουμε ένα μικρό κίνητρο σε όλους ανεξαρτήτως αν το έχουν ανάγκη
ή όχι».

Με τον τρόπο αυτό απαντά ο κ. Χριστοδουλάκης στο ερώτημα τι σκοπό εξυπηρετεί
το σχέδιο κατάργησης της φοροαπαλλαγής για τους τόκους των στεγαστικών δανείων
στα υψηλά εισοδήματα.

Διευκρινίζει, πάντως, ότι ο ίδιος δεν μίλησε για περιορισμό των φοροαπαλλαγών.

Όπως λέει, η κοινωνική πολιτική πρέπει να αξιολογείται ως προς την
αποτελεσματικότητά της για να διαπιστώνεται ποιες ομάδες ωφελούνται, ποιες
χρειάζονται την ωφέλεια και ποιες – ενδεχομένως οι πιο πλούσιες – δεν την
έχουν ανάγκη.

«Θεωρώ ότι είναι καθήκον μιας κυβέρνησης που νοιάζεται για τα ευρύτερα λαϊκά
συμφέροντα να κάνει διαρκώς αυτή την αξιολόγηση για να βοηθά τους πιο
αδύνατους και τους πιο φτωχούς ακόμη περισσότερο», επισημαίνει ο κ.
Χριστοδουλάκης.

Ο ίδιος προσθέτει ότι με την ίδια λογική θα κινηθεί και στον αναπτυξιακό νόμο,
με την έννοια ότι δεν χρειάζονται οι επενδυτές στήριξη στην αρχική φάση της
επένδυσης, αφού τα επιτόκια είναι πλέον χαμηλά, αλλά ενθάρρυνση «με κριτήρια
την απόδοση, τη συγκέντρωση επιχειρήσεων σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας ή
σε συγκεκριμένο είδος επιχειρηματικής δραστηριότητας».

– «Τα ρέπος θα τα φορολογήσετε;», ρωτάμε.

«Δεν έκανα καμία δήλωση που να οδηγεί στο συμπέρασμά σας», απαντά ο κ.
Χριστοδουλάκης. Λέει πάντως ότι πρέπει να καθιερωθούν σύγχρονα τραπεζικά
προϊόντα με μεγαλύτερη απόδοση από τις αποταμιεύσεις, «να διαμορφώσουμε
κίνητρα για μακροχρονιότερες, αποδοτικότερες και παραγωγικότερες επενδύσεις
και επιλογές».

Για τον σκοπό αυτό αναφέρει ότι θα ξεκινήσει διάλογο με την Ένωση Ελληνικών
Τραπεζών και τις επενδυτικές εταιρείες.