ΔΡΟΜΟΙ

Μια προσπάθεια…

… ακόμη να χωρέσουμε στον νου μας τα τραγικά γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου,
μια απόπειρα ακόμη να δούμε πόσο αυτά μάς έχουν αλλάξει, καταλήγει σε ένα το
ίδιο τραγικό συμπέρασμα: δεν μας έχουν αλλάξει καθόλου. Γιατί σε όλη την
ιστορική πορεία μας, οι άνθρωποι υπήρξαμε πάντα απαράλλαχτοι και ίδιοι, πότε
στη θέση του θύματος και πότε του θύτη. Πίσω από τη θεωρία της σύγκρουσης των
πολιτισμών και πέρα από την πολιτική λειτουργία της, δεν μπορεί κανείς να μη
διακρίνει μια ανθρώπινη, πολύ ανθρώπινη πονηριά: «χαρίζουμε» τους τρομοκράτες
του παρόντος και του μέλλοντος σε έναν άλλο πολιτισμό, που απέναντί του
στέκεται ο «δικός μας» πολιτισμός.

«Δικός μας»…

… όμως είναι παρ’ όλα αυτά ο κάθε Μπιν Λάντεν, αν ο ισλαμιστής δεν υπάρχει
παρά μονάχα μέσα από την αντίθεσή του με το δυτικό (και αντίστροφα). Δικοί μας
είναι και οι 5.000 νεκροί της Νέας Υόρκης. Δικοί μας είναι όλοι, καλοί και
κακοί, όσο επιμένουμε να χωρίζουμε τον κόσμο με βάση αυτό το ηθικό ζευγάρι.
Δικός μας είναι ο φανατισμός και ο δογματισμός, όσο αρνιόμαστε να μπούμε στη
θέση του άλλου. Δική μας είναι η καταστροφή, όσο μαθαίνουμε την ιστορία με
ημερομηνίες και όχι με ιδέες. Δική μας είναι η ένοχη σιωπή.

Στις 11 Σεπτεμβρίου…

… 36.615 παιδιά πέθαναν από την πείνα σε όλον τον κόσμο. Τόσα πεθαίνουν κάθε
μέρα. Και αυτά δικά μας. Δεν τα έδειξε καμιά τηλεόραση. Δεν έγραψε γι’ αυτά
καμιά εφημερίδα. Δεν απηύθυνε μήνυμα γι’ αυτά κανείς αρχηγός κράτους. Δεν
κρατήθηκε πουθενά ούτε ενός λεπτού σιγή. Δεν τα έκλαψε ο Πάπας. Τα
χρηματιστήρια λειτούργησαν κανονικά. Οι ένοπλες δυνάμεις δεν τέθηκαν σε
κατάσταση ετοιμότητας. Οι διωκτικές αρχές δεν έκαναν καμιά έρευνα για τους
ενόχους. Δική μας είναι η ένοχη σιωπή. Η αλήθεια είναι πικρή: τόσο στη ζωή όσο
και στον θάνατο, ορισμένοι άνθρωποι «μετρούν» περισσότερο από άλλους
συνανθρώπους τους. Την τελευταία δεκαετία του 20ού αιώνα, τη δεκαετία της
παγκοσμιοποιημένης «ειρήνης και ευημερίας», περισσότερα από 2 εκατομμύρια
παιδιά σφάχτηκαν, 6 εκατομμύρια παιδιά τραυματίστηκαν ή έμειναν ανάπηρα και 12
εκατομμύρια παιδιά έμειναν άστεγα εξαιτίας των πολέμων σε διάφορα μέρη της
γης. Και αυτά δικά μας.

Δική μας…

… είναι και η ένοχη σιωπή. Γιατί ανεχόμαστε να μην τα δείχνει καμιά
τηλεόραση, να μη γράφει γι’ αυτά καμιά εφημερίδα, να μην απευθύνει μήνυμα γι’
αυτά κανείς αρχηγός κράτους, να μην τηρείται γι’ αυτά πουθενά ούτε ενός λεπτού
σιγή, να μην τα κλαίει ούτε ο Πάπας. Το τέχνασμα της σύγκρουσης διαφορετικών
και αντίθετων πολιτισμών δεν φτάνει για να κρύψουμε τις ενοχές μας. Γιατί όλοι
οι άνθρωποι μοιάζουν και μαζί διαφέρουν μεταξύ τους. Μα όσο περισσότεροι
άνθρωποι σωπαίνουν, τόσο κάποιοι άλλοι θα βλέπουν σαν έγκλημα είτε τις
ομοιότητες είτε τις διαφορές τους.