ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ένα σχέδιο εξουσίας

«Ο ισλαμισμός, όπως ο εθνικισμός του Μιλόσεβιτς ή των Βάσκων τρομοκρατών,
δεν είναι παρά κούφιες λέξεις. Η βαθύτερη αιτία σχετίζεται με ένα σχέδιο
εξουσίας». Τζβετάν Τοντόρωφ.

«Μπρος, βρες τον Μπιν Λάντεν!» (του Πανσό, από τη «Μοντ»)

Μέρες που είναι, καλό είναι να ξεκαθαρίζονται μερικά πράγματα. Ο Τζβετάν
Τοντόρωφ, για παράδειγμα, κρίνει σκόπιμο να γίνει διάκριση ανάμεσα στους
οργανωτές των πρόσφατων τρομοκρατικών επιθέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες, στους
εκτελεστές και σ’ εκείνους που τις επιδοκίμασαν. Καθεμιά κατηγορία απ’αυτές
είχε διαφορετικά κίνητρα. Οι πρώτοι, υποδαυλίζοντας την ένταση μεταξύ της
Δύσης και του ισλαμικού κόσμου, θέλουν να ενισχύσουν την κυριαρχία τους στο
Πακιστάν και στη Σαουδική Αραβία. Δεν έχουμε λοιπόν μια σύγκρουση πολιτισμών ή
αξιών, ούτε ένα πρόβλημα ταυτότητας, αλλά μια μάχη για την εξουσία, με
οικονομικές, πολιτικές και στρατιωτικές ρίζες. Η δεύτερη κατηγορία αποτελείται
από πιστούς, από ανθρώπους που νομίζουν ότι την εντολή για τις επιθέσεις την
έδωσε ο Θεός και πιθανότατα δεν γνωρίζουν καν τη στρατηγική των οργανωτών. Η
τρίτη κατηγορία, τέλος, είναι ανεξάρτητη από τις άλλες δύο και θεωρεί ότι η
Δύση, και ιδιαίτερα οι Ηνωμένες Πολιτείες, χρησιμοποιεί την έννοια της
δικαιοσύνης όπως την συμφέρει.

Ο βουλγαρικής καταγωγής Γάλλος φιλόσοφος δεν έχει καμιά αμφιβολία ότι μια
πράξη τόσο βίαιη όσο η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους απαιτεί μια απάντηση.
Από την άποψη αυτή, λέει στην Ελ Παΐς, είναι αναγκαία και κατανοητή
τόσο η στρατιωτική αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και η ευθυγράμμιση της
Γαλλίας και άλλων χωρών μαζί τους. Τούτου λεχθέντος, είναι λάθος να τιμωρείς
ολόκληρες χώρες γιατί, όταν βομβαρδίζεις, τιμωρείς τον πληθυσμό και όχι την
ηγεσία του ή τον στρατό του. Το ίδιο συνέβη στό Ιράκ, το ίδιο και στο Κόσοβο.
Εάν λοιπόν περιοριστούμε στη στρατιωτική επέμβαση, τότε σε τρεις μήνες, σε έξι
μήνες, θα γίνουν και νέες επιθέσεις. Η τύφλωση μπροστά στα βαθύτερα αίτια της
τρομοκρατίας λειτουργεί εναντίον μας.

Μα, ποιοι είμαστε «εμείς»; Οι Αμερικανοί και οι περί αυτούς; Κι όσοι διαφωνούν
πρέπει να είναι αναγκαστικά είτε «αντιαμερικανοί» είτε οπαδοί των ταλιμπάν;
«Στέκομαι κι εγώ επικριτικά απέναντι στην αμερικανική πολιτική», απαντά ο
Τοντόρωφ. «Έχω όμως πλήρη επίγνωση ότι σε μια σύγκρουση ανάμεσα σε μια
φιλελεύθερη δημοκρατία, με όλες τις αρετές και τα ελαττώματά της, και σε μια
θεοκρατία όπως την κηρύσσουν οι ταλιμπάν, εγώ ανήκω στη φιλελεύθερη
δημοκρατία». Για τον 62χρονο φιλόσοφο, η ποιότητα των δημοκρατιών μας
εξαρτάται από το εύρος της διεθνούς απάντησης στα τρομοκρατικά κτυπήματα. Αν η
απάντηση περιοριστεί στην καταστροφή των βάσεων της τρομοκρατίας, θα υπάρξει
συναίνεση. Αν όμως η απάντηση διευρυνθεί, αν επιδιωχθεί η καθυπόταξη ολοκλήρων
χωρών και τα θύματα μεταξύ των αμάχων αυξηθούν, οι μουσουλμάνοι της Ευρώπης
και της Αμερικής θα ταυτιστούν με τα θύματα λόγω κοινής γλώσσας και
θρησκεύματος. Και τότε η σύγκρουση θα προσλάβει απρόβλεπτες διαστάσεις.