Ο κίνδυνος δεν πέρασε

Από τη μία, η νόσος των τρελών αγελάδων και η ανθρώπινη παραλλαγή της. Από
την άλλη, ο αφθώδης πυρετός. Και στη μέση η Βρετανία, να μετρά διαρκώς
καινούργια κρούσματα, νέα θύματα. Σε ανθρώπους και ζώα, στην υγεία και στην
οικονομία.

Η θανάτωση. Αγελάδα περιμένει το τέλος της σε φάρμα του βρετανικού χωριού Κότον. Από τις 20 Φεβρουαρίου μέχρι σήμερα έχουν θανατωθεί στη Βρετανία περίπου 4 εκατομμύρια ζώα. Δεκαπέντε χιλιάδες ακόμα πρόκειται να θανατωθούν

Η παραλλαγή της Κρόιτσφελντ Γιάκομπ (vCJD), η ανθρώπινη μορφή της νόσου των
τρελών αγελάδων, έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή 100 Βρετανών. Το πιο ανησυχητικό
από όλα, όμως, είναι ότι σημειώνει σημαντική αύξηση: σύμφωνα με τον καθηγητή
Τζέιμς Άιρονσαϊντ, από την βρετανική Μονάδα Επιτήρησης της vCJD, ο αριθμός των
κρουσμάτων και των θανάτων από την vCJD έχει αυξηθεί, σε σχέση με πέρυσι, κατά
20%. Όσο για τον τελικό, συνολικό απολογισμό τα ανθρώπινα θύματα της νόσου των
τρελών αγελάδων μπορεί να φτάσουν τις 140.000· και οι πλέον αισιόδοξες
εκτιμήσεις, όμως, μιλούν για αρκετές εκατοντάδες νεκρούς.

Για κάποιο λόγο που δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί, εκείνοι που κινδυνεύουν
περισσότερο από την ασθένεια είναι οι κάτοικοι της βόρειας Αγγλίας και της
Σκωτίας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι είναι δύο φορές περισσότερο επιρρεπείς
στην vCJD. Ίσως, λένε, να έχουν καταναλώσει μεγαλύτερες ποσότητες κρέατος
κακής ποιότητας. Η θεωρία αυτή, ωστόσο, είναι αδύνατο να ελεγχθεί ­ εκτός κι
αν η βρετανική βιομηχανία τροφίμων δεχθεί να αποκαλύψει ποια από τα προϊόντα
της περιείχαν κρέας «δεύτερης» ποιότητας.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Σπογγώδους Εγκεφαλοπάθειας (Seac) έχει περάσει τα
τελευταία πέντε χρόνια ρωτώντας επίμονα τις εταιρείες παρασκευής τροφίμων πόσο
«μηχανικά ανακτηθέν κρέας» (mechanically recovered meat) έχουν
χρησιμοποιήσει στο παρελθόν. Πρόκειται για τα κατάλοιπα κρέατος που μένουν
πάνω στα κόκαλα όταν έχει πλέον αφαιρεθεί το κρέας καλής ποιότητας ­ και
θεωρούνται τα πλέον επικίνδυνα για τη μετάδοση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας.
Οι εταιρείες, ωστόσο, τηρούν σιγή ιχθύος. Και ενώ οι έρευνες συνεχίζονται, τα
κρούσματα αυξάνονται. Τόσο στο μέτωπο της vCJD όσο και σε εκείνο του αφθώδους
πυρετού. Που μπορεί να μην απειλεί τον άνθρωπο αλλά απειλεί έντονα τη
βρετανική οικονομία και τον τουρισμό.

Ο αφθώδης επανέκαμψε δριμύτερος

Το βρετανικό υπουργείο Περιβάλλοντος, Διατροφής και Αγροτικών Υποθέσεων
ανακοίνωσε ότι οι εστίες αφθώδους πυρετού έφτασαν τη Δευτέρα τις 2.000. Τρεις
νέες εστίες εντοπίστηκαν την ίδια ημέρα στην Κάμβρια, στα βορειοδυτικά της
Αγγλίας, στην πιο ταλαιπωρημένη από την επιδημία περιοχή της χώρας. Από τις 20
Φεβρουαρίου, όταν εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα, μέχρι σήμερα έχουν σφαγιαστεί
περίπου 4 εκατομμύρια ζώα. Δεκαπέντε χιλιάδες ακόμα αναμένουν το τέλος τους.
Τι κι αν οι αρχές ενισχύουν τα μέτρα υγιεινής και τους ελέγχους της
κυκλοφορίας των ζώντων ζώων; Έπειτα από ένα μικρό διάστημα ύφεσης, ο αφθώδης
πυρετός επανέκαμψε δριμύτερος, πλήττοντας περιοχές, που είχε αφήσει μέχρι
πρότινος ανεπηρέαστες. Σύμφωνα μάλιστα με τους ειδικούς, η επιζωοτία μπορεί να
διαρκέσει μέχρι το 2002. Αν και η βρετανική κυβέρνηση, που ήλπιζε αρχικά να
έχει εξαλείψει την ασθένεια πριν από το φθινόπωρο, επανατοποθετεί τώρα τις
ελπίδες της γύρω στα Χριστούγεννα.

Επισήμως, η επιδημία αφθώδους πυρετού παραμένει, προς το παρόν, λιγότερο
δριμεία από εκείνη του 1967/1968. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον αριθμό των
καταγεγραμμένων κρουσμάτων, με 2000 σήμερα έναντι 2.364 προ 34 ετών. Στο
βρετανικό υπουργείο Περιβάλλοντος, ωστόσο, εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός
των κρουσμάτων ξεπερνάει, σήμερα, τα 3.500. Όσο για τον αριθμό των
σφαγιασθέντων ζώων, αυτός έχει αγγίξει πρωτοφανή επίπεδα: 3,8 εκατομμύρια
έναντι 434.000 το 1967/1968.

Τα νούμερα αυτά μεταφράζονται σε βαρύ οικονομικό κόστος για το βρετανικό
κράτος. Οι ζημίες από την απαγόρευση των εξαγωγών υπολογίζονται σε 180 έως 230
δισεκατομμύρια δραχμές. Οι αποζημιώσεις των κτηνοτρόφων αναμένεται να
ξεπεράσουν τα 650 δισεκατομμύρια δραχμές. Τον πιο βαρύ φόρο στην επιζωοτία,
όμως, τον πληρώνει ο τουριστικός τομέας. Σύμφωνα με την Ένωση Βρετανών
Ξενοδόχων, ο αριθμός των τουριστών εμφανίζεται, φέτος, 10% μικρότερος σε σχέση
με πέρυσι. Ανεπισήμως, πολλοί μιλούν για πτώση τάξεως του 25%. Η βρετανική
επαρχία, η οποία άλλοτε φημιζόταν για τις φυσικές ομορφιές της, έχει συνδεθεί
τώρα με το θλιβερό θέαμα των πυκνών, μαύρων καπνών που αναδύει η καύση των
σφαγιασθέντων ζώων. Οι αρχές, πάντως, κάνουν ό,τι μπορούν, προκειμένου να
αποκαταστήσουν τη Βρετανία ως δελεαστικό τουριστικό προορισμό. Πολυάριθμες
προσωπικότητες έχουν δεχθεί να συμμετάσχουν στη σχετική διαφημιστική
εκστρατεία. Με επικεφαλή, όσο κι αν ακούγεται παράδοξο, τον Μπιλ Κλίντον.