ΔΡΟΜΟΙ

Οι Σουηδοί;…

… Αυτοί το βρίσκουν πολύ εύκολο να νιώθουν ευτυχισμένοι. Για τους
Γιαπωνέζους και τους Κορεάτες είναι πιο δύσκολο. Όσο για τους απελευθερωμένους
ισπανόφωνους, αυτοί το γλεντάνε πραγματικά. Όλοι θέλουν να είναι ευτυχισμένοι.
Σωστά; Λάθος, λέει ο Εντ Ντίνερ, καθηγητής της Ψυχολογίας ­ θα μπορούσαμε να
τον πούμε και καθηγητή της Ευτυχίας ­ στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι. Γιατί ο
καθηγητής ανακάλυψε πως η ευτυχία είναι κάτι παραπάνω από ένα ζεστό συναίσθημα
­ κάτι που είναι βαθιά ριζωμένο στην κουλτούρα των λαών. Έτσι λέει ο καθηγητής
Ντίνερ στο περιοδικό «New Scientist».

Σε ποιο μέρος…

… του κόσμου βρίσκει άραγε κανείς τους πιο ευτυχισμένους ανθρώπους; Μάλλον
στη Σκανδιναβία, όπου βοηθάει ­ όχι απαραιτήτως ­ το υψηλό εισόδημα, η
δημοκρατία, η ευαισθησία στα ανθρώπινα δικαιώματα, η ποιότητα ζωής, η
μακροζωία. Βλέπουμε δηλαδή πως υπάρχουν και άλλοι παράγοντες εκτός από το
χρήμα που κάνουν τη διαφορά. Πράγμα που μας φέρνει στο δεύτερο ερώτημα: Πού
βρίσκει κανείς τους πιο δυστυχισμένους ανθρώπους; Οι κάτοικοι των πολύ φτωχών
χωρών, καθώς και των πρώην σοβιετικών είναι οι πιο δυστυχισμένοι ­ και με το
δίκιο τους, αφού δέκα χρόνια τώρα κοιτάζουν τα πάντα να γκρεμίζονται γύρω
τους. Από εκείνους που βλέπουν το ποτήρι μισοάδειο είναι οι Γιαπωνέζοι, οι
Κινέζοι και οι Κορεάτες. Τους ρωτάς πώς βλέπουν τη ζωή τους και πέφτουν σε
βαθιά περισυλλογή. Είναι θέμα πολιτισμού. Στη Δύση, πρωτεύουν τα ατομικά
αισθήματα, ενώ στην Ανατολή, για να απαντήσει κανείς σε ένα τέτοιο ερώτημα
πρέπει πρώτα να σκεφτεί τη θέση του στο σύνολο της κοινωνίας. Εδώ μπαίνει στη
μέση το αίσθημα της ταπεινοφροσύνης και της ενοχής με το οποίο είναι
διαποτισμένη η ανατολική κουλτούρα ­ έτσι βλέπουν το ποτήρι μισοάδειο.
Αντίθετα, οι ισπανόφωνοι το ξεχειλίζουν χωρίς δεύτερη σκέψη, απαλλαγμένοι από
συμπλέγματα ενοχής.

Η ευτυχία…

… όμως μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα από λαό σε λαό. Ας πούμε, στα
αγγλικά, μπορεί να σημαίνει ικανοποίηση, μπορεί να σημαίνει και χαρά. Συνήθως,
για να την περιγράψουμε πρέπει να επιστρατεύσουμε ένα σωρό άλλες λέξεις που
σημαίνουν συναισθήματα. Πώς το είχε πει ο φιλόσοφος Βιτγκενστάιν; «Η γλώσσα
μου είναι ο κόσμος μου» ­ ή κάτι τέτοιο.

Μπορούν όλοι…

… να είναι ευτυχισμένοι; Σύμφωνα με τις έρευνες του καθηγητή Εντ Ντίνερ,
είναι πολύ δύσκολο, έως ακατόρθωτο. Κάτι που θα μπορούσε ίσως να γίνει, είναι
να νιώθουν οι περισσότεροι άνθρωποι τον περισσότερο καιρό ευτυχισμένοι. Στη
Δύση, αυτό συμβαίνει, λέει ο καθηγητής Ντίνερ. Οι περισσότεροι άνθρωποι εκεί
δεν νιώθουν δυστυχισμένοι. Τι γίνεται όμως με εκείνους τους ανθρώπους που
νιώθουν σχεδόν «ουδέτεροι». Είναι άραγε αυτό καλό ή κακό; Εξαρτάται από το τι
ένιωθε κανείς πριν καταλήξει στην ουδετερότητα. Αν ένιωθε ευτυχισμένος,
γίνεται δυστυχισμένος και αντίστροφα. Ίσως, όμως, μερικές φορές, το πιο
σημαντικό από όλα είναι κάτι να νιώθει κανείς τέλος πάντων, έτσι που να μην
πεθαίνει από ουδέτερη πλήξη.