Μία βόμβα στην… αυλή τους

Το βομβαρδιστικό. Ένα αεροσκάφος Β47 απογειώνεται στις αρχές της δεκαετίας του ’50. Το 1958 ένα Β47 φέρεται ότι έριξε μία βόμβα κοντά στη Σαβάνα της Τζόρτζια

Ο Κεν Γουέιντ σπρώχνει την ψαρόβαρκά του στους στενούς κολπίσκους που κόβουν
τα ομιχλώδη παράκτια έλη της Τζόρτζια. Εκεί κοντά, πελεκάνοι τακτοποιούν το
φτέρωμά τους με το ράμφος, όμως, δεν είναι αυτό που τον απασχολεί. Ο Γουέιντ
βρίσκεται εδώ για να δείξει το σημείο όπου πιστεύει ότι θάφτηκε μία πυρηνική
βόμβα, η οποία εγκαταλείφθηκε πριν από 43 χρόνια κάπου στις εκβολές του
ποταμού Σαβάνα από ένα αεροσκάφος Β47.

Πολλοί από τους 3.500 κατοίκους του γειτονικού νησιού Τάιμπι πιστεύουν ότι
κάπου εκεί, στον λασπώδη περίβολό τους, υπάρχει ένα πλήρες πυρηνικό όπλο, 100
φορές ισχυρότερο από τη βόμβα που έπεσε στη Χιροσίμα.

Η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία επιμένει ότι το 1958 το βομβαρδιστικό δεν
απέρριψε παρά ένα εικονικό όπλο ­ το οποίο χρησιμοποιήθηκε για εκπαιδευτικούς
σκοπούς ­… κάτι περισσότερο από ένα μεταλλικό περίβλημα παραγεμισμένο με
ΤΝΤ. Προς ενόχληση όμως του Πενταγώνου, τέσσερις δεκαετίες μετά, το θέμα
έρχεται και πάλι στην επικαιρότητα.

Πέρυσι, άτομα που ασχολούνται συστηματικά με την αποκάλυψη μυστικών από την
περίοδο του Ψυχρού Πολέμου έπεσαν πάνω σε ένα επίσημο έγγραφο, προφανώς
ακούσια αποχαρακτηρισμένο, το οποίο υπογραμμίζει ότι η βόμβα του Τάιμπι ήταν
«ολοκληρωμένο όπλο». Επιπλέον, ένας πρώην στρατιωτικός, ο οποίος φόρτωνε
βόμβες σε αεροσκάφη Β47, ήρθε να αντικρούσει τη θέση της Πολεμικής Αεροπορίας.
Παρά τις σθεναρές διαβεβαιώσεις του Πενταγώνου ότι δεν υπάρχει σφάλμα πουθενά,
το νέο στοιχείο τούς ανάγκασε να ερευνήσουν την πιθανότητα αναζήτησης της
χαμένης βόμβας κάτω από τα μάτια μελών του Κογκρέσου από τη Τζόρτζια και
αμερικανικών μέσων ενημέρωσης.

Νήσος Τάιμπι. Οι κάτοικοι που κάνουν βόλτα στις ακτές του νησιού δεν γνωρίζουν πολλά πράγματα για την ιστορία. (κάτω) Αντίθετα, ο αντισυνταγματάρχης Ντέρεκ Ντιούκ ισχυρίζεται ότι γνωρίζει πού ακριβώς έπεσε η τεσσάρων τόνων βόμβα υδρογόνου (αριστερά)

Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι ότι τη νύχτα της 4ης προς 5η Φεβρουαρίου του
1958 ένα βομβαρδιστικό Β47 ξεκίνησε από τη Βάση Πολεμικής Αεροπορίας
Χόουμστεντ της Φλώριδα φέροντας μία «Mark 15 Mod 0». Επρόκειτο για μία από τις
πρώτες θερμοπυρηνικές βόμβες της Αμερικής και περιείχε 180 τόνους συμβατικά
εκρηκτικά και ουράνιο. Το όπλο είχε σχεδιαστεί και με μια αποσπώμενη πυρηνική
κάψουλα. Το Πεντάγωνο επιμένει ότι αυτό το συγκεκριμένο εξάρτημα δεν είχε
φορτωθεί.

Στις 3.30 π.μ. της 5ης Φεβρουαρίου, το βομβαρδιστικό συγκρούστηκε στη διάρκεια
της πτήσης με ένα πολεμικό αεροσκάφος F86. To δεύτερο συνετρίβη. Ο πιλότος του
είχε προλάβει να το εγκαταλείψει και το πλήρωμα του βομβαρδιστικού έκανε τρεις
αποτυχημένες προσπάθειες να προσγειωθεί στο στρατιωτικό αεροδρόμιο Χάντερ,
κοντά στον ποταμό Σαβάνα. Σύμφωνα με το Πεντάγωνο, εξαιτίας της ζημιάς που
είχε υποστεί, «η ταχύτητά του δεν μπορούσε να μειωθεί σε βαθμό τέτοιο ώστε να
επιχειρηθεί ασφαλής προσγείωση». Έτσι, δόθηκε η άδεια να αδειάσει το όπλο που
έφερε για να αποτραπεί το ενδεχόμενο «συμβατικής έκρηξης», στην περίπτωση που
το αεροσκάφος πραγματοποιούσε κακή προσγείωση στο Χάντερ.

Στα 7.200 πόδια, ο μηχανισμός απελευθερώθηκε «στο νερό, αρκετά μίλια από τις
εκβολές του ποταμού Σαβάνα, στα ανοιχτά της Ακτής Τάιμπι». Τις πρώτες ημέρες
μετά την εναέρια σύγκρουση, η Πολεμική Αεροπορία δεν ανέφερε τίποτα για το
«όπλο». Αργότερα, όμως, ανακοινώθηκε ότι «μέρος πυρηνικού όπλου» αποδεσμεύτηκε
στην περιοχή. Δεν υπήρχε κίνδυνος, συνέχιζε η ανακοίνωση, ραδιενεργούς
έκρηξης.

Το ατύχημα συνέβη εν μέσω Ψυχρού Πολέμου. Τον προηγούμενο Οκτώβριο η Σοβιετική
Ένωση είχε τελειοποιήσει τον «Σπούτνικ», νικώντας τους Αμερικανούς με την
αποστολή του πρώτου δορυφόρου στο Διάστημα. Αυτό ενίσχυσε τους φόβους της
Ουάσιγκτον ότι η Μόσχα είχε κλέψει ένα βήμα στον αγώνα της ανάπτυξης της
διηπειρωτικής βαλλιστικής πυραυλικής τεχνολογίας. Με ανεφοδιασμό, τα
βομβαρδιστικά Β47 ήταν σε θέση να φτάσουν στη Σοβιετική Ένωση. Αν και το
Πεντάγωνο επιμένει ότι το βομβαρδιστικό που ενεπλάκη στη σύγκρουση βρισκόταν
σε εκπαιδευτική αποστολή, δέχεται ότι στις αρχές του 1958 άλλα αεροσκάφη ίδιου
τύπου απογειώνονταν από την Αμερική εξοπλισμένα με «Mark 15». Στον ποταμό
Σαβάνα διενεργήθηκε εκτενής έρευνα και οι τοπικές εφημερίδες ανέφεραν ότι η
Πολεμική Αεροπορία επεδίωκε διακαώς να ανακαλύψει το «μέρος του πυρηνικού
όπλου» που είχε παραδεχτεί ότι έχασε, για λόγους ασφάλειας και επειδή ήταν
«ακριβό». Ύστερα από δύο μήνες ερευνών η βόμβα χαρακτηρίστηκε «οριστικά
χαμένη».

Ο αντισυνταγματάρχης Ντέρεκ Ντιούκ πήγε φέτος στην περιοχή, ισχυριζόμενος ότι
έχει νέα στοιχεία που συνηγορούν υπέρ του ότι μια βόμβα υδρογόνου με τη
δυνατότητα να εξαφανίσει το Τάιμπι και τη Σαβάνα και να στείλει παλιρροϊκά
κύματα στην Ανατολική Ακτή της Αμερικής υπήρχε εκεί. Πρώην πιλότος ο ίδιος
έχει και οικονομικά συμφέροντα από την ανακάλυψη της βόμβας. Έχει συγκροτήσει
ένα κονσόρτσιουμ που προσφέρθηκε να τη βρει για το Πεντάγωνο αντί του ποσού
των 600.000 δολαρίων. Πέρυσι, ανακάλυψε το πιο πειστικό στοιχείο που
αντικρούει τους ισχυρισμούς του Πενταγώνου περί αφοπλισμένης βόμβας: Το 1966,
ο Τσετ Χόλιφιλντ, πρόεδρος της Κοινής Επιτροπής του Κογκρέσου για την Ατομική
Ενέργεια, με αφορμή άλλο περιστατικό, ζήτησε από τον Τζακ Χάουαρντ, σύμβουλο
του τότε υπουργού Άμυνας, Ρόμπερτ Μακ Ναμάρα, να του καταθέσει μια λίστα με τα
ατυχήματα, κατά τα οποία χάθηκαν πυρηνικά όπλα που ποτέ δεν ανακαλύφθηκαν. Ο
Χάουαρντ αναφέρθηκε σε τέσσερα ατυχήματα, κατατάσσοντάς τα σε δύο κατηγορίες.
Η μία ήταν για τα «ολοκληρωμένα όπλα», η δεύτερη για «κάψουλες χωρίς όπλο». Η
βόμβα του Τάιμπι συμπεριελήφθη στην πρώτη. Το έγγραφο του Χάουαρντ σφραγίστηκε
ως «απόρρητο» και αποχαρακτηρίστηκε το 1994. Κανείς δεν του έδωσε ιδιαίτερη
σημασία, έως ότου περιήλθε στην αντίληψη του Ντιούκ, ο οποίος βρήκε μάλιστα
και μάρτυρα στο πρόσωπο του Χάουαρντ Νίξον. Ο τελευταίος εργαζόταν ως
προϊστάμενος πληρωμάτων που φόρτωναν πυρηνικά όπλα σε αεροσκάφη στο Χάντερ από
το 1957 έως το 1959. «Ποτέ στη σταδιοδρομία μου στην Πολεμική Αεροπορία δεν
φόρτωσα πυρηνικό όπλο χωρίς να έχω πριν εγκαταστήσει πυρηνική κάψουλα σε
αυτό».

Όταν ο Τζακ Κίνγκστον, μέλος του Κογκρέσου από την περιοχή Σαβάνα, ενημερώθηκε
για τα στοιχεία αυτά, ζήτησε από την Πολεμική Αεροπορία να ερευνήσει ξανά το
θέμα. Το Πεντάγωνο υποστηρίζει ότι επανήλθε και ήλεγξε τις αποδείξεις
παραλαβής της βόμβας του Τάιμπι, καθώς και άλλα έγγραφα που όμως επιβεβαίωσαν
ότι ο μηχανισμός ήταν παροπλισμένος.

Ο αντισυνταγματάρχης Κάμπελ, εκπρόσωπος του Πενταγώνου, δήλωσε ότι ο Χάουαρντ,
που ζει σήμερα στο Νέο Μεξικό, έκανε λάθος εντάσσοντας τη βόμβα Τάιμπι στην
κατηγορία των «ολοκληρωμένων όπλων». «Συζητήσαμε ­ δήλωσε ­ για το έγγραφο με
τον κ. Χάουαρντ και συμφωνεί ότι το ατύχημα θα έπρεπε να περιληφθεί στην
κατηγορία που αφορούσε τις «κάψουλες χωρίς όπλο».