Προσγείωση εσόδων και παροχών

Αισιόδοξη για την πορεία του ευρώ είναι η κυβέρνηση, αφού συντάσσει τον
προϋπολογισμό του 2002, με την προϋπόθεση ότι η ισοτιμία του θα διατηρηθεί στα
0,90-0,95 σεντς, δηλαδή στα σημερινά του επίπεδα.

Αντίθετα, εμφανίζεται επιφυλακτική ως προς την πορεία της ευρωπαϊκής
οικονομίας και, κατά συνέπεια, και της ελληνικής. Έτσι, ο προϋπολογισμός
διαμορφώνεται με βάση δύο σενάρια: το αισιόδοξο προβλέπει αύξηση ονομαστικού
ΑΕΠ κατά 7,7-7,8% και το απαισιόδοξο μισή μονάδα χαμηλότερη, δηλαδή 7,2-7,3%.
Με τον πληθωρισμό να προβλέπεται στο 3%, αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό ΑΕΠ
θα αυξηθεί κατά 4,2% ­ στη χειρότερη περίπτωση ­ ή κατά 4,7% ­ στην καλύτερη.
Ποσοστά που είναι κάτω από το 5% των αρχικών προβλέψεων της κυβέρνησης, όταν
συνέτασσε το πρόγραμμα σταθερότητας.

Τα στοιχεία αυτά επηρεάζουν όλα τα μεγέθη του προϋπολογισμού, αφού ο χαμηλός
ρυθμός ανάπτυξης οδηγεί σε αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεων για τα
έσοδα. Ο ρυθμός αύξησης των εσόδων κυμαίνεται στο 7,2-7,8%, ανάλογα με την
πρόβλεψη για την ανάπτυξη.

Έτσι, συμπιέζονται υποχρεωτικά και οι δαπάνες, οι οποίες προβλέπεται να
αυξηθούν με ρυθμό της τάξεως του 5,5-5,8%, σύμφωνα με πληροφορίες από αρμόδιες
πηγές.

Κατά συνέπεια, τα περιθώρια κοινωνικών παροχών είναι περιορισμένα. Αυτήν τη
στιγμή, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας τα αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη
διαμορφώνουν σειρά εναλλακτικών σεναρίων για τις κοινωνικές δαπάνες. Όλα τα
σενάρια, πάντως, κυμαίνονται κάτω από το 1 τρισ. δρχ. για την τριετία
2002-2004.

Η συμπίεση αυτή είναι υποχρεωτική, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της
κυβέρνησης για πλεόνασμα στον νέο προϋπολογισμό. Μάλιστα, παρά την προσπάθεια
που έγινε, θα υπάρξει μία μικρή απόκλιση από το πρόγραμμα σταθερότητας.
Συγκεκριμένα, το σχέδιο του προϋπολογισμού προβλέπει τώρα πλεόνασμα 1,3%,
έναντι του 1,5% που προέβλεπε το πρόγραμμα σταθερότητας.

Τα επιτόκια

Η υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας, πάντως, είναι στην Ελλάδα πολύ
μικρότερο πρόβλημα απ’ ό,τι είναι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Γερμανία πέρασε κυριολεκτικά μια ψυχρολουσία την περασμένη εβδομάδα, όταν
επιβεβαιώθηκε ότι το δεύτερο τρίμηνο του έτους είχε μηδενική ανάπτυξη, σε
σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Έτσι, σχεδόν
εξουδετερώθηκε η όποια ελπίδα αισιοδοξίας δημιουργήθηκε από τη βελτίωση του
δείκτη επιχειρηματικών προσδοκιών, που είχε δημοσιευθεί μία ημέρα πριν.

Ύστερα από την εξέλιξη αυτή, αλλά και μετά τη δημοσίευση του πληθωρισμού του
Ιουλίου, που εμφάνισε κάμψη στην ευρωζώνη για δεύτερο συνεχή μήνα,
αναπτερώθηκαν οι ελπίδες, κυρίως της Γερμανίας, ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα θα προχωρήσει σε μείωση των επιτοκίων της.

Η απόφαση αναμένεται να ληφθεί την προσεχή Πέμπτη, στη συνεδρίαση του
συμβουλίου της Τράπεζας μετά τις διακοπές και οι πιθανότητες να αποφασισθεί
πράγματι μία μείωση επιτοκίων εμφανίζονται ισχυρές, ιδίως μετά την αντίστοιχη
απόφαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα.

Υπέρ μιας τέτοιας απόφασης συνηγορεί και η άνοδος του ευρώ, που βοηθά στη
συγκράτηση του πληθωρισμού.

Για την Ελλάδα, πάντως, όπως υποστηρίζει πηγή της Τράπεζας της Ελλάδος, η
ενδεχόμενη μείωση των επιτοκίων θα ήταν θετική για την ανάπτυξη, αλλά θα είχε
και αρνητικές παρενέργειες.

Η κυριότερη είναι η επιτάχυνση του πληθωρισμού, που τρέχει μάλιστα υψηλότερα
από τις άλλες χώρες της ευρωζώνης.

Η Τράπεζα της Ελλάδος θεωρεί ανησυχητική την εξέλιξη των λιανικών πωλήσεων,
που αυξήθηκαν με ρυθμό σχεδόν 10% στο πεντάμηνο Ιανουαρίου – Μαΐου.

Συνεπώς, μία τόνωση της ανάπτυξης, μέσω των επιτοκίων, δεν είναι τόσο
επιθυμητή στην Ελλάδα όσο σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και αν διευκολύνει
ελαφρώς τη συγκέντρωση φορολογικών εσόδων για τις ανάγκες του προϋπολογισμού.

Σύμφωνο Σταθερότητας

Αντίθετα, μία χαλαρή ερμηνεία του Συμφώνου Σταθερότητας, όπως αυτή που
φαίνεται πως προωθείται, θα εξυπηρετούσε και τις ανάγκες της ελληνικής
κυβέρνησης.

Θέμα αμφισβήτησης του Συμφώνου Σταθερότητας έθεσε ο Γερμανός υπουργός
Οικονομίας κ. Άιχελ, λέγοντας ότι σε περιόδους ύφεσης, όπως αυτή που περνά
φέτος η παγκόσμια οικονομία, δεν πρέπει να μένουμε προσηλωμένοι στον στόχο για
χαμηλό έλλειμμα, άλλά να περιοριζόμαστε στη συγκράτηση των δαπανών. Τα έσοδα,
υποστήριξε ο κ. Άιχελ, δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε, αφού επηρεάζονται από την
ύφεση.

Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις εκ μέρους της ΕυρωπαΪκής Κεντρικής
Τράπεζας, αλλά θεωρείται μάλλον βέβαιο ότι θα καταλήξει σε μια ελαστική
ερμηνεία των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας., αφού προέρχεται από τη
Γερμανία.

Αυτό θα διευκόλυνε την Ελλάδα, η οποία θα μπορούσε έτσι να παρουσιάσει νεώτερη
πρόβλεψη για χαμηλότερο πλεόνασμα από το 1,5% του ΑΕΠ, που προέβλεπε το
πρόγραμμα σταθερότητάς της.

Γενικά, όπως έλεγε στέλεχος της κυβέρνησης με αφορμή τις δηλώσεις του κ.
Άιχελ, οι σοσιαλιστικές κυβερνήσεις της Ευρώπης είναι και πρέπει να είναι υπέρ
μιας ελαστικής ερμηνείας του Συμφώνου, που είναι ένα μηχανιστικό και
τεχνοκρατικό κείμενο και όχι η Βίβλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως είχε θελήσει
να την κάνει η τότε γερμανική κυβέρνηση.