[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (προφανώς και η ελληνική) βρίσκονται
αντιμέτωπες την περίοδο αυτή με ένα σημαντικό πολιτικό δίλημμα: πώς να
χειρισθούν τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζ. Μπους. Αντίθετα με τον προκάτοχό του Μπ.
Κλίντον, ο νέος Αμερικανός πρόεδρος έχει εγκαινιάσει και προωθεί εξωτερική
πολιτική που αγνοεί εμφανώς τα ευρωπαϊκά και ευρύτερα διεθνή συμφέροντα και
απόψεις. Η μονομερής αυτή πολιτική (unilateralism) έχει εκδηλωθεί μέχρι
στιγμής με την εγκατάλειψη, από πλευράς ΗΠΑ, του πρωτοκόλλου του Κιότο για την
προστασία του πλανήτη από το φαινόμενο του θερμοκηπίου, την απόρριψη του
πρωτοκόλλου για την απαγόρευση των βιολογικών όπλων, την τροποποίηση άλλων
συνθηκών όπως για την παράνομη πώληση μικρών όπλων κ.λπ. Έχει επίσης εκδηλωθεί
με εντονότερη οξύτητα στην απόφαση του Αμερικανού προέδρου να προχωρήσει στην
εγκατάσταση του αντιπυραυλικού συστήματος αποχωρώντας ή παραβιάζοντας την
αντιβαλλιστική συμφωνία (ΑΒΜ) του 1972, τη βασική δηλαδή συμφωνία για τον
έλεγχο των εξοπλισμών και τη διαχείριση των σχέσεων με τη Ρωσία. Όλες αυτές οι
ενέργειες έχουν εξοργίσει τους Ευρωπαίους ηγέτες, αλλά και την ευρωπαϊκή κοινή
γνώμη. Σφυγμομέτρηση σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες (Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία,
Ιταλία) έδειξε ότι η συντριπτική πλειονότητα των Ευρωπαίων πολιτών
αποδοκιμάζει την εξωτερική πολιτική του Αμερικανού προέδρου.

Είναι η πρώτη φορά στις τελευταίες δεκαετίες που εμφανίζεται τόσο έντονη
δυσφορία από πλευράς ευρωπαϊκής κοινωνίας στην πολιτική των Ηνωμένων
Πολιτειών. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την ισχυροποίηση της Ευρωπαϊκής
Ένωσης (δημιουργία ενιαίου νομίσματος – ευρώ, οικοδόμηση ευρωπαϊκής άμυνας
κ.λπ.), εγείρει υπαρξιακά ερωτήματα για το μέλλον της ατλαντικής κοινότητας.
Σύμφωνα με τον γνωστό Γάλλο αναλυτή D. Moisi, «για πρώτη φορά μετά το 1947
έχει καταστεί πραγματικά δυνατή η αμοιβαία αποδέσμευση (decoupling) Ηνωμένων
Πολιτειών και Ευρώπης». Και για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την ευκαιρία
να διαμορφώσει την ξεχωριστή της ταυτότητα «σε αντίθεση με τις ΗΠΑ και τις
αξίες που εκφράζουν». Ωστόσο, ενώ ο επαναπροσδιορισμός των σχέσεων Ευρώπης –
ΗΠΑ είναι αναγκαίος, η ρήξη θα αποτελούσε αρνητική εξέλιξη για τη διεθνή
ισορροπία. Στην περίπτωση αυτή τα διλήμματα που αντιμετωπίζουν Ευρώπη και
Ελλάδα θα γίνουν σκληρές επιλογές.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).