[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Στο βιβλίο του «Χρειάζεται η Αμερική Εξωτερική Πολιτική; Για τη Διπλωματία του
21ου Αιώνα» («Does America Need Foreign Policy? Toward a Diplomacy for the
21st Century» Ν. York, Simon and Schuster, 2001), ο Χ. Κίσιγκερ εμφανίζεται
δριμύτατα επικριτικός έως απορριπτικός των εννοιών και τάσεων που
αναπτύσσονται για την απονομή δικαιοσύνης σε παγκόσμια κλίμακα (universal
jurisdiction). Με τον Κίσιγκερ ­ που γενικά δεν φαίνεται να έχει μεγάλες
συμπάθειες στην Ελλάδα λόγω του ρόλου του, ως υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, στο
Κυπριακό, κ.λπ. ­ συμφωνεί ένας σημαντικός αριθμός Ελλήνων πολιτικών, νομικών
και διανοουμένων. Πρόκειται ­ επιεικώς ­ για περίεργη συμφωνία απόψεων μεταξύ
ενός θεωρούμενου από πολλούς Έλληνες ως «εγκληματίας πολέμου» (έστω κι αν
τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης) και Ελλήνων. Κι όμως, ως έννοιες που
έχουν αρχίσει να διαμορφώνονται από τις αρχές της περασμένης δεκαετίας και ως
τάσεις που αναπτύσσονται για την απονομή δικαιοσύνης σε παγκόσμια κλίμακα για
περιπτώσεις ειδεχθών εγκλημάτων ενάντια στην ανθρωπότητα (σύσταση διεθνούς
ποινικού δικαστηρίου, ή ειδικών δικαστηρίων για την πρώην Γιουγκοσλαβία και τη
Ρουάντα) αντιπροσωπεύουν από τις σημαντικότερες εξελίξεις στη διαμόρφωση των
διεθνών σχέσεων και του διεθνούς δικαίου.

Από την εγκαθίδρυση του συστήματος της Βεστφαλίας (1648) και της ανεξέλεγκτης
ανεξαρτησίας των εθνικών κρατών, οι αρχές του διεθνούς δικαίου, δικαιοσύνης
και ανθρωπιστικής συμπεριφοράς έχουν κερδίσει σημαντικό έδαφος χωρίς κανείς να
έχει και αυταπάτες ως προς την εφαρμογή τους. Αλλά το επιχείρημα που συχνά
ακούγεται, ότι δηλαδή επειδή η απονομή της διεθνούς δικαιοσύνης έχει
επιλεκτικό χαρακτήρα στερείται νομιμοποίησης και θα πρέπει να εγκαταλειφθεί,
είναι τουλάχιστον άστοχο. Όντως έχει επιλεκτικό χαρακτήρα και θα πρέπει να
αποκτήσει καθολικό και γενικό χαρακτήρα. Αλλά για να γίνει αυτό ο μόνος ­
δυστυχώς ­ τρόπος είναι η επιλεκτική έναρξη και η βαθμιαία καθολικοποίηση.
Έτσι έγινε με την ανάπτυξη όλων των σημαντικών αρχών (δημοκρατίας, διεθνούς
δικαίου, ανθρωπισμού, κ.ά.). Έτσι μπορεί να γίνει και με την έννοια της
παγκόσμιας δικαιοσύνης. Αλλά σε μια περίοδο παγκοσμιοποίησης και
καθολικοποίησης της έννοιας των ατομικών δικαιωμάτων είναι απαράδεκτο να
επιτρέπεται η διάπραξη εγκλημάτων με το άλλοθι και το πρόσχημα της εθνικής
κυριαρχίας.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).