Απολύουν Αμερικανούς πιο εύκολα οι ξένες εταιρείες

Για περισσότερα από δέκα χρόνια, οικονομολόγοι, πολιτικοί και επιχειρηματίες
υπερηφανευόταν ότι η ευελιξία στην αμερικανική εργατική νομοθεσία επέτρεψε
στην οικονομία των ΗΠΑ να γίνει ακόμη πιο ανταγωνιστική και να μετατραπεί σε
μια «μηχανή» που γεννούσε θέσεις εργασίας. Καθώς, όμως, η παγκόσμια οικονομία
περνά περίοδο ύφεσης και οι πολυεθνικές εταιρείες προσπαθούν με κάθε τρόπο να
μειώσουν τα έξοδα, οι Αμερικανοί διαπιστώνουν ότι η ίδια ευελιξία που έκανε
τις ΗΠΑ αξιοζήλευτη ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τώρα επιτρέπει και
διευκολύνει τη μείωσή τους.

Απλώς ρωτήστε τους εργαζόμενους στην Αλκατέλ, τη γαλλική εταιρεία
τηλεπικοινωνιών, που πρόσφατα ξόδεψε 17 δισ. δολάρια για να κερδίσει μερίδιο
στην αγορά της Βορείου Αμερικής μέσω εξαγορών. Όταν έσκασε η «φούσκα» των
τηλεπικοινωνιών, νωρίτερα φέτος, η Αλκατέλ δεν έχασε χρόνο και προχώρησε στην
πώληση κάποιων από τις εγκαταστάσεις της στις ΗΠΑ, προχωρώντας ταυτόχρονα σε
περικοπές 5.000 θέσεων εργασίας, από τις περίπου 20.000 συνολικά στη χώρα αυτή
(ένας στους τέσσερις εργαζόμενους).

Η Λούσεντ είναι μια μόνο από τις εταιρείες που προχωρά σε σημαντικές μειώσεις προσωπικού.

Στην Ευρώπη όμως, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν με τον ίδιο τρόπο. Η εταιρεία
έχει βρεθεί στο στόχαστρο της πολιτικής ηγεσίας από τον περασμένο Ιούνιο, όταν
ο πρόεδρος της Αλκατέλ ανακοίνωσε την πρόθεση της εταιρείας να κλείσει ή να
πουλήσει τις μισές από τις 100 εγκαταστάσεις της, περιλαμβανομένων και αρκετών
στη Γαλλία. Ο Γάλλος υπουργός Βιομηχανίας δήλωσε «έκπληκτος» από τα νέα, οι
γαλλικές εφημερίδες δημιούργησαν μεγάλο θέμα και οι επικεφαλής του σωματείου
των εργαζομένων της εταιρείας δεν απέκλεισαν να γίνει απεργία σε εθνικό
επίπεδο, ώστε να διαμαρτυρηθούν για την εξέλιξη αυτή.

Σε μια προσπάθεια να καταλαγιάσει τις αντιδράσεις ο πρόεδρος της Αλκατέλ,
Σέργκε Τσουρούκ, έδωσε στη δημοσιότητα ανακοίνωση με την οποία αφηνόταν να
εννοηθεί πως δεν πρόκειται να κλείσουν εγκαταστάσεις της εταιρείας στην
Ευρώπη. Παρά τις απώλειες 2,7 δισ. δολαρίων το προηγούμενο τρίμηνο, η Αλκατέλ
κατάφερε να πουλήσει μόνο μια από τις εγκαταστάσεις της στην Ευρώπη και να
περικόψει μόλις 4.000 θέσεις εργασίας σε σύνολο 70.000 θέσεων, σε ολόκληρη την
Ευρώπη (ένας στους 17 εργαζόμενους).

Και άλλες, όμως, ευρωπαϊκές εταιρείες πραγματοποίησαν ανάλογες περικοπές στην
άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Από τις 3.000 περικοπές σε μόνιμο προσωπικό και σε
συμβασιούχους που ανακοίνωσε η Νόκια, η φινλανδική εταιρεία κατασκευής κινητών
τηλεφώνων, περισσότερες από τις μισές πραγματοποιήθηκαν στις Ηνωμένες
Πολιτείες, παρά το γεγονός ότι στη χώρα αυτή βρίσκεται μόνο το 20% του συνόλου
των εργαζομένων της εταιρείας. Και από τις 10 εγκαταστάσεις που ανακοίνωσε ότι
θα κλείσει η γερμανική χημική εταιρεία BASF, τέσσερις, που είναι και οι μόνες
που στελέχη τής εταιρείας έχουν δηλώσει ότι θα κλείσουν σίγουρα, βρίσκονται
στην Αμερική: Δύο στις Ηνωμένες Πολιτείες, μια στον Καναδά και μια στο Μεξικό.

Στις ξένες εταιρείες που βρίσκονται στις ΗΠΑ εργάζεται το 6% του συνολικού
εργατικού δυναμικού των ΗΠΑ και το 15% (σύμφωνα με εκτιμήσεις) των εργατών που
απασχολούνται σε βιομηχανίες. Για τον λόγο αυτό, η συμπεριφορά των ξένων
εταιρειών, όσον αφορά στο θέμα της απασχόλησης, δημιουργεί προβληματισμό στους
Αμερικανούς. Όπως προκύπτει από τις εξελίξεις, οι περισσότερες ξένες εταιρείες
που βρίσκονται στο έδαφος των ΗΠΑ αναζητούν τρόπους να προχωρήσουν σε
περικοπές σχεδιάζοντας να απολύσουν Αμερικανούς.

Ένας από τους βασικότερους αντιπάλους τής Αλκατέλ, η Λούσεντ που εδρεύει στις
ΗΠΑ, έχει καταρτίσει χρονοδιάγραμμα για την περικοπή 25.000 θέσεων εργασίας σε
ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό το διάστημα έχει ξεκινήσει επαφές με τις εργατικές
ενώσεις στην Ευρώπη για τη μείωση θέσεων εργασίας στη γηραιά ήπειρο, αν και η
προσπάθειά της να διώξει έστω και λίγους Ευρωπαίους εργαζόμενους είναι
δύσκολη. Η Ντυπόν, που πέρυσι κατέγραψε τις μισές της πωλήσεις και έχει τους
μισούς της εργαζομένους εκτός ΗΠΑ, θα κάνει το 70% των περικοπών της στις
Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Ντέλφι, προμηθευτής αυτοκινητοβιομηχανιών, προχώρησε σε μείωση 11.500 θέσεων
εργασίας, από τις οποίες τα δύο τρίτα πραγματοποιήθηκαν στις ΗΠΑ, όπου
απασχολείται μόλις το ένα τρίτο του εργατικού της δυναμικού.

«Παρά το γεγονός ότι οι διευθύνοντες σύμβουλοι υποστηρίζουν ότι πραγματοποιούν
τις ίδιες μειώσεις σε θέσεις εργασίας σε ολόκληρο τον κόσμο, γεγονός είναι ότι
είναι πιο προσεκτικοί σε χώρες που υπάρχουν αυστηρότεροι περιορισμοί, ώστε να
γλιτώσουν τον πονοκέφαλο», αναφέρει ο πρόεδρος της εθνικής εταιρείας
μεταποιητών των ΗΠΑ, Τζέρι Τζασινόφσκι. «Στην Ευρώπη υπάρχουν αντιδράσεις.
Εδώ, στις ΗΠΑ, υπάρχει μεγαλύτερη ανεκτικότητα στο θέμα της οικονομικής
αλλαγής».

Ο λόγος για τον οποίο γίνεται αυτό, δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί. Οι
περισσότερες εταιρείες αρνούνται να προσδιορίσουν γεωγραφικά πού θα
πραγματοποιηθούν οι περισσότερες περικοπές. Και, επειδή δημιουργούνται και
θέματα πολιτικής, οι επικεφαλής των εταιρειών δεν είναι διατεθειμένοι, ούτε
πιέζονται, να απαντήσουν σε σχετικές ερωτήσεις. Πάντως, σύμφωνα με κάποιους
από αυτούς που αναφέρθηκαν στο θέμα, η ευελιξία που προσφέρουν οι νόμοι στις
ΗΠΑ είναι ένας παράγοντας για να αποφασιστεί πού θα γίνουν οι περικοπές. Στην
Ευρώπη και στην Ιαπωνία οι νόμοι, τα έθιμα και οι συμφωνίες με τα συνδικάτα
επιβάλλουν σημαντικούς περιορισμούς για το πότε μπορούν να απολυθούν εργάτες,
καθώς και για το καθεστώς με το οποίο θα εργάζονται όσοι προσλαμβάνονται για
μερική απασχόληση. Επίσης, απαγορεύουν την πρόσληψη αντικαταστατών κατά τη
διάρκεια απεργιών. Στη Γαλλία, οι απολύσεις δεν γίνονται απαραίτητα με βάση
την παλαιότητα, αλλά με το ποιος χρειάζεται περισσότερο τη δουλειά. Στις
Ηνωμένες Πολιτείες, οι αποφάσεις για το ποιος θα απολυθεί λαμβάνονται από τις εταιρείες.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης