Θάνατος στο βασίλειο του Νείλου

Φεκρί Χασάν: Οι αποδείξεις ήταν πολύ δυνατές για να αγνοηθούν

Πριν από 5.000 χρόνια, πολύ πριν από την εποχή του Τουταγχαμών, του Ραμσή και
της Βασίλισσας Νεφερτίτης, ο πρώτος μεγάλος πολιτισμός του κόσμου θεμελιώθηκε
στην Αίγυπτο. Ο λαός αυτός εξελίχθηκε πολιτισμικά με μοναδικό τρόπο ­ ανέπτυξε
τη δική του χαρακτηριστική τέχνη, αρχιτεκτονική και λογοτεχνία ­ και η ακμή
του διήρκεσε περίπου 10 αιώνες. Αλλά, ανεξήγητα, γύρω στο 4200 π.Χ., αυτό το
Παλαιό Βασίλειο κατέρρευσε. Η εξουσία του Φαραώ θρυμματίστηκε, η κεντρική
κυβέρνηση έπεσε και η Αίγυπτος βυθίστηκε στο σκοτάδι για μία περίοδο που
κράτησε περισσότερο από 1.000 χρόνια.

Η Σφίγγα και οι μεγάλες πυραμίδες της Γκίζας είναι η μόνη απόδειξη που υπάρχει
μέχρι σήμερα για αυτόν τον εξαιρετικό πολιτισμό.

Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της Ιστορίας είναι οι αιτίες αυτής της αρχαίας
«Αποκάλυψης» και ο τρόπος με τον οποίο ήρθε η καταστροφή. Η συμβατική σκέψη
εισηγείται πως ο θάνατος ενός Φαραώ οδήγησε σε μια μεγάλη πολιτική σύγκρουση·
ωστόσο, αυτή η πρόταση δεν εξηγεί την πτώση ενός ολόκληρου λαού. Αντί αυτού,
οι αρχαιολόγοι τώρα υποδεικνύουν πως το ξαφνικό τέλος ήταν αφάνταστα
φρικιαστικό.

Ο καθηγητής Φεκρί Χασάν, επιφανής επιστήμονας του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας,
επιμένει πως μια δύναμη πολύ ισχυρότερη από μία πολιτική σύγκρουση έφερε την
καταστροφή και οδήγησε τους ανθρώπους σε μια προσπάθεια επιβίωσης, ακόμα και
με αποτρόπαια μέσα.

Η φρίκη. Τα κείμενα του Ανκχτιφί μιλούσαν για κανιβαλισμό

«Υπήρχαν ναοί, αγάλματα, επιτεύγματα τεράστιας σημασίας στις τέχνες. Ποιος
ήταν ο λόγος που όλα σταμάτησαν αυτήν την περίοδο; Ένιωθα ακαταμάχητη
περιέργεια να μάθω», εξηγεί.

Για περισσότερο από 30 χρόνια, ο 58χρονος σήμερα δρ Χασάν συμπληρώνει το παζλ
των στοιχείων. Ήταν το 1971 όταν βρήκε για πρώτη φορά αποδείξεις ότι συνέβη
κάτι πολύ πιο καταστροφικό από μια πολιτική αναταραχή.

Σε έναν όχι και τόσο γνωστό αρχαιολογικό χώρο, στη Νότια Αίγυπτο, εξερεύνησε
έναν τάφο που δεν ανήκε σε Φαραώ, αλλά σε έναν τοπικό κυβερνήτη που ονομαζόταν
Ανκχτιφί, ο οποίος έζησε κατά την περίοδο αμέσως μετά την κατάρρευση του
Παλαιού Βασιλείου. Στα κείμενα του Ανκχτιφί, στους τοίχους του τάφου, ο
αρχαιολόγος ανακάλυψε το κρίσιμο στοιχείο. Τα ιερογλυφικά μιλούσαν για
φρικτούς λιμούς και ανθρώπους που υπέφεραν πάμπολλα δεινά. Η περιγραφή με
τέτοιo περιεκτικό και ξεκάθαρο τρόπο ήταν πρωτόγνωρη.

Ένα μικρό τμήμα του κειμένου είναι ιδιαίτερα οδυνηρό. Μιλάει για την απελπισία
και τις ακρότητες στις οποίες προέβαιναν οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια των
λιμών που ρήμαζαν τον Νότο. Η επιγραφή αναφέρει: «Όλη η χώρα έχει μετατραπεί
σε μια γιγάντια πεινασμένη ακρίδα. Όλη η Άνω Αίγυπτος πεθαίνει από την πείνα·
σε τέτοιο βαθμό που όλοι φθάνουν στο σημείο να τρώνε τα ίδια τους τα παιδιά».

Για τον δρα Χασάν οι αποδείξεις ήταν πολύ δυνατές ώστε να αγνοηθούν. Όμως, η
ανάγνωση των ιερογλυφικών του Ανκχτιφί έφερε τον αρχαιολόγο σε σύγκρουση με
άλλους αιγυπτιολόγους, οι οποίοι ισχυρίστηκαν πως επρόκειτο για τυπικές
αιγυπτιακές ρητορείες, επιρρεπείς στην υπερβολή. Επί πολλά χρόνια, ο δρ Χασάν
δεν έβρισκε αδιάσειστα στοιχεία. Οι πρώτες αρχαιολογικές αποδείξεις που
στήριξαν τη θεωρία του ήρθαν στην επιφάνεια το 1996. Ειδικοί έκαναν ανασκαφές
στο Δέλτα του Νείλου, όταν ανακάλυψαν σε μια έκταση τα λείψανα 9.000 ανθρώπων
που πέθαναν κατά τη διάρκεια μίας περιόδου φτώχειας και πείνας, που
χρονολογήθηκε στην εποχή του Παλαιού Βασιλείου.

Ο δρ Χασάν άρχισε να επικεντρώνει τις έρευνές του στον Νείλο, την πηγή ζωής
της Αρχαίας Αιγύπτου. Οι Αιγύπτιοι εξαρτιόνταν πάντοτε από τις ετήσιες
πλημμύρες του Νείλου, τις οποίες εκμεταλλεύονταν για να σπείρουν και να
ποτίσουν τις σοδειές τους. Αν το νερό ήταν λιγότερο από το συνηθισμένο ή οι
πλημμύρες αργούσαν να έρθουν, το γεγονός μπορούσε να είχε καταστροφικές
επιπτώσεις για τις σοδειές όλης της χώρας. Π.χ., το 1791, όταν το ύψος των
νερών κατά τις πλημμύρες ήταν μόλις δύο μέτρα χαμηλότερο από τον μέσο όρο,
ακολούθησαν λιμός και εξεγέρσεις με ολέθριες πολιτικές συνέπειες.

Αργότερα, ο δρ Χασάν ανακάλυψε ότι οι περιοχές που σήμερα είναι έρημος κάποτε
ήταν σαβάνα. Η ερημοποίηση ως αιτία καταστροφής όμως αποκλείστηκε, γιατί ένα
τέτοιο φαινόμενο θα γινόταν με αργούς ρυθμούς. Ειδικοί όμως στο γειτονικό
Ισραήλ βρήκαν στοιχεία για μια κολοσσιαία ξαφνική αλλαγή του κλίματος. Ο δρ
Χασάν προσπάθησε να ανακαλύψει αν αυτή ήταν μέρος μιας μεγαλύτερης κλιματικής
αλλαγής στον πλανήτη, η οποία θα μπορούσε να έχει επηρεάσει την Αίγυπτο.

Η απάντηση ήρθε από… τους παγετούς της Ισλανδίας! Εξετάζοντας ιζήματα στον
βυθό, γεωλόγοι ανακάλυψαν πως, κατά τη διάρκεια μιας περιόδου της αρχαιότητας,
παγόβουνα ταξίδευσαν χιλιάδες χιλιόμετρα νότια, προτού λειώσουν κοντά στην
Ιρλανδία. Η περίοδος αυτή συνέπιπτε με τα γεγονότα στην Αίγυπτο.

Φαίνεται πως μια μίνι περίοδος παγετώνων έφερε συνθήκες πολικού ψύχους στην
Ευρώπη, όταν οι Αιγύπτιοι ήδη υπέφεραν από την πείνα και την ξηρασία. Η
καταστροφή ήταν ολοκληρωτική· χτύπησε όχι μόνο την Αίγυπτο, αλλά και τη Μέση
Ανατολή και όλη τη Βόρεια Αφρική. Οι απόψεις του δρος Χασάν επιβεβαιώθηκαν και
από άλλους επιστήμονες, οι οποίοι επαλήθευσαν τις δραστικές κλιματικές αλλαγές
περίπου στο 4200 π.Χ.

Αρχαία «Αποκάλυψη». Η πλούσια ζωή των Αιγυπτίων (αριστερά) έγινε σκόνη λόγω κλιματικών αλλαγών (δεξιά)

Το 1999, ο καθηγητής Ντόναλντ Ρέντφορντ αποκάλυψε άλλο ένα μακάβριο εύρημα,
που δείχνει την έκταση του χάους: 18 παραμορφωμένους σκελετούς ανθρώπων. Ο
ένας ανήκε σε έναν αποκεφαλισμένο έφηβο, που είχε αδράξει έναν ποντικό. Από
τις θέσεις τους, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ότι είχαν δολοφονηθεί και παραχωθεί
στη γη. Όμως το αποστομωτικό επιχείρημα ήρθε για τον δρα Χασάν όταν ανακάλυψε
ότι σε μια μεγάλη λίμνη κοντά στον Νείλο δεν υπήρχαν λασπώδη ιζήματα από την
περίοδο της «Αποκάλυψης», που σημαίνει ότι το επίπεδο των νερών του Νείλου
ήταν τόσο χαμηλό ώστε δεν τροφοδοτούσε πλέον με νερό τη λίμνη και αυτή
ξεράθηκε εντελώς!

Ήταν άραγε οι Αιγύπτιοι τόσο απελπισμένοι ώστε να φθάσουν στο σημείο να
κατασπαράζουν τα ίδια τους τα παιδιά; Και όμως υπάρχουν αυτόπτες μάρτυρες
παρόμοιων γεγονότων στην Ιστορία. Ένας γιατρός από τη Βαγδάτη υπήρξε μάρτυρας
ενός λιμού το 1200 μ.Χ. στο Κάιρο, που οδήγησε στον κανιβαλισμό· ένα φάντασμα
της τραγωδίας του Παλαιού Βασιλείου.

«Αναφέρει στα γραπτά του πως οι φτωχοί καταδυναστεύονταν τόσο από την πείνα,
που έτρωγαν πτώματα, ψοφίμια, σκυλιά, ακαθαρσίες, ενώ σκότωναν και μαγείρευαν
τα παιδιά τους», περιγράφει ο δρ Χασάν. Αν τέτοια γεγονότα συνέβησαν σε έναν
λιμό που κράτησε μόλις ένα-δύο χρόνια, κανείς δεν μπορεί να φανταστεί τη φρίκη
ενός λιμού που διήρκεσε αρκετές δεκαετίες.

LINKS:

*www.bbc.co.uk/history/programmes/apocalypse/index.shtml

*www.climateark.org/articles/1999/sahturnd.htm