Ο τουρισμός στην Αττική σκοντάφτει στις υποδομές

Ο Σπύρος Διβάνης είναι Πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Αττικής

Η περιοχή της Αττικής υπήρξε ο κυριότερος προορισμός της Ελλάδος στη δεκαετία
του ’70 έως και το 1985.

Αποτέλεσμα ήταν η αντίστοιχη δημιουργία μιας σημαντικής ξενοδοχειακής υποδομής
η οποία σήμερα διαθέτει 32.000 δωμάτια (64.000 κλίνες) σε διάφορες κατηγορίες
ξενοδοχείων, διαθέτοντας περίπου το 40% σε κλίνες πολυτελείας και πρώτης
κατηγορίας, ποσοστό ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με άλλους πιο ανεπτυγμένους
ευρωπαϊκούς προορισμούς (Γαλλία 7%).

Η στρατηγική της πολιτείας για τουριστική ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας
και ο τρόπος με τον οποίο αυτή εφαρμόσθηκε είχε ως αποτέλεσμα η Αττική να
εγκαταλειφθεί ως τουριστικός προορισμός, οι ανάλογες τουριστικές υποδομές να
ματαιωθούν και η περιοχή να αποστερηθεί οποιασδήποτε προβολής ή marketing για
την προσέλκυση τουριστών – επισκεπτών.

Ο συνδυασμός των αρνητικών εμφανίσεων της πόλης των Αθηνών στα διεθνή μέσα
ενημέρωσης κάτω από τα διαφορετικά πρίσματα του νέφους, του κυκλοφοριακού
προβλήματος, των συχνών απεργιακών κινητοποιήσεων, του επιπέδου των Μέσων
Μαζικής Μεταφοράς, των εγκαταστάσεων Λιμένος Πειραιώς και Αεροδρομίου
Ελληνικού και με αποκορύφωμα την ταξιδιωτική οδηγία Ρήγκαν λόγω της
αεροπειρατείας TWA, είχε ως αποτέλεσμα η κίνηση στην περιοχή να σημειώσει
δραματική πτώση μεταξύ 1985-1992 και έκτοτε στασιμότητα έως και σήμερα.

Συγκριτικά μόνο αναφέρουμε ότι η ανταγωνίστρια Κωνσταντινούπολη στην περίοδο
1992-98 είχε μια αυξητική μεταβολή στις διανυκτερεύσεις αλλοδαπών τουριστών
74% με αντίστοιχη των Αθηνών 1%. Φθάνοντας το 1998, με 4.856.597
διανυκτερεύσεις, να ξεπερνά κατά 38% τις αντίστοιχες διανυκτερεύσεις στα
ξενοδοχεία της Αττικής.

Η τουριστική κρίση στην περιοχή Αττικής έπληξε και την ξενοδοχειακή υποδομή
της πόλης δημιουργώντας ασφυκτικές συνθήκες μη οικονομικής επιβίωσης για πάνω
από 120 ξενοδοχειακές μονάδες, αρκετές εκ των οποίων έκλεισαν ακόμη και στην
περιοχή της Πλατείας Συντάγματος ή άλλαξαν χρήση.

Γεγονός είναι ότι η αθηναϊκή ξενοδοχειακή αγορά ξεπερνώντας και την τελευταία
κρίση λόγω του Περσικού Κόλπου το 1991 κατάφερε από το 1994 να επιδοθεί σε
έναν αγώνα εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης των υπηρεσιών της. Προσπάθεια η
οποία εντάθηκε ιδιαίτερα από το 1997 και λόγω της ανάληψης των Ολυμπιακών
Αγώνων του 2004 από την πόλη των Αθηνών.

Αρκετά κεντρικά ξενοδοχεία προέβησαν σε τεράστιες επενδύσεις, ενώ θετικά
αντέδρασε η αγορά με την επαναλειτουργία αρκετών ξενοδοχειακών επιχειρήσεων
που παρέμεναν κλειστές μεσούσης της τουριστικής κρίσεως.

Οι ξενοδοχειακές επενδύσεις όμως είναι ακριβές επενδύσεις οι οποίες για να
είναι βιώσιμες και όχι τελικά επιζήμιες στην εθνική οικονομία θα πρέπει να
διέπονται από τους νόμους της αγοράς και της ζήτησης και όχι από την εικονική
πραγματικότητα που μπορεί να δημιουργήσει η στιγμιαία και ίσως πλασματική
ζήτηση των 15 ημερών των Ολυμπιακών Αγώνων.

Άλλωστε είναι γνωστές στον χώρο της παγκόσμιας ξενοδοχίας οι τραυματικές
εμπειρίες που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια από τις προκαταβολικές
υπερεκτιμήσεις σχετικά με την προσέλευση τουριστών σε μεγάλα γεγονότα όπως το
περίφημο Millennium, ή Expo στη Λισαβώνα, οι Ολυμπιακοί στο Σίδνεϊ, το
παγκόσμιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου Βέλγιο – Ολλανδία κ.λπ.

Βέβαια για όλα αυτά οι διάφοροι αναλυτές εκ των υστέρων βρίσκουν τις αιτίες,
αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν διορθώνει τις ανεπανόρθωτες οικονομικές
ζημίες που δημιουργούνται από το κόστος των αδιάθετων υπηρεσιών, μεταξύ των
οποίων είναι και αρκετές ξενοδοχειακές, και βεβαίως τις όποιες παρενέργειες
δημιουργούνται στη σωστή λειτουργία του ανταγωνισμού για το μέλλον.

Επειδή όμως ο όποιος αντίλογος θα μπορούσε να προκύψει μπορεί να επικαλεσθεί
ότι για την Αθήνα οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 δεν πρέπει να αντανακλούν τη
χαμένη ευκαιρία της προολυμπιακής περιόδου αλλά θα δημιουργήσουν θετικές
τουριστικές συνεργίες για μετά τους αγώνες, μπορούμε να κάνουμε τις εξής
επισημάνσεις:

Οι όποιες ξενοδοχειακές επενδύσεις δεν είναι ικανές από μόνες τους να
δημιουργήσουν οποιοδήποτε τουριστικό ρεύμα εάν δεν υπάρχουν οι απαραίτητες
τουριστικές υποδομές, όπως:

­ Ένα σύγχρονο συνεδριακό – εκθεσιακό κέντρο.

­ Εγκαταστάσεις ελλιμενισμού για προσέλκυση μεγάλων κρουαζιερόπλοιων.

­ Αξιοπρεπείς μαρίνες.

­ Γήπεδα golf.

­ Ανεπτυγμένο οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο με επαρκή σήμανση.

­ Αναβάθμιση των παρεχομένων υπηρεσιών στους αρχαιολογικούς χώρους και στα
μουσεία.

Αρκετά από αυτά κανείς δεν μπορεί να επικαλεσθεί με βεβαιότητα ότι θα
λειτουργούν στην περιοχή Αττικής μετά το 2004.

Επικοινωνιακά, η ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 από την πόλη των
Αθηνών έπρεπε να αποτελεί την αιχμή του δόρατος της οποιασδήποτε πολιτικής
marketing και προβολής της περιοχής της Αττικής.

Κάτι που από πουθενά δεν διαφαίνεται να μπορεί η πολιτεία να αξιοποιήσει
έχοντας εγκλωβισθεί στις αρμοδιότητες του Αθήνα 2004 Α.Ε., σε σχέση πάντα με
τις συμβατικές υποχρεώσεις της εμπορικής διαχείρισης των Ολυμπιακών για την
περίοδο των είκοσι μόνο ημερών.

Αυτές οι λίγες παρατηρήσεις θα πρέπει να υπενθυμίσουν σε όλους ότι η
ξενοδοχειακή υποδομή της πόλης θα πρέπει να αναπτύσσεται υγιώς με προϋποθέσεις
πέρα από τους Ολυμπιακούς Αγώνες για πραγματική συνεισφορά στην οικονομία και
όχι μέσα από τις παραισθήσεις μαγικών εικόνων που σκοπίμως δημιουργούνται.