[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Από την περασμένη εβδομάδα η Ελλάδα βρίσκεται στην πρωτοπορία των κρατών-μελών
στη διαδικασία για την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ομιλία του
Πρωθυπουργού κ. Κ. Σημίτη στο συνέδριο του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών
Μελετών (ΕΚΕΜ) για «Το Μέλλον της Ευρώπης» θεωρήθηκε από το σύνολο των
κρατών-μελών της Ένωσης, ακόμη κι από εκείνα που έχουν διαφορετική προσέγγιση,
ως ένα τολμηρό «κείμενο τομής» που προσφέρει μια εναλλακτική, ολοκληρωμένη
στρατηγική για τη μετεξέλιξη της Ένωσης σε πολιτική Ένωση και την ουσιαστική
νομιμοποίησή της. Η ελληνική στρατηγική, όπως διατυπώθηκε από τον Πρωθυπουργό,
υπερβαίνει τη μονοδιάστατη «διαδικαστικο-θεσμική προσέγγιση» για την επίλυση
των προβλημάτων της νομιμοποίησης και της πρόκλησης της διεύρυνσης. Η ελληνική
στρατηγική έχει ολοκληρωμένο χαρακτήρα. Θεωρεί ότι οι θεσμοί είναι σημαντικοί
αλλά σε τελευταία ανάλυση συνιστούν τα «μέσα» για την προώθηση ορισμένων αξιών
και στόχων. Θα πρέπει, επομένως, να εστιάσουμε την προσοχή πρώτα στις αξίες
και στόχους που πρέπει να υπηρετήσουμε πριν ασχοληθούμε με τους θεσμούς. Οι
αξίες και οι στόχοι ορίζουν τις πολιτικές που θα πρέπει να διαμορφώσουμε με
βασικό σημείο αναφοράς την ευρωπαϊκή κοινωνία και τους πολίτες.

Με άλλα λόγια, το «έλλειμμα νομιμοποίησης» που χαρακτηρίζει την Ένωση δεν
οφείλεται απλά και μόνο στις θεσμικές δυσλειτουργίες, περιπλοκότητα και
γραφειοκρατικό χαρακτήρα του πολιτικού συστήματος της Ένωσης. Οφείλεται και
στο «έλλειμμα κοινών πολιτικών» που να απαντούν στα προβλήματα, αιτήματα και
αγωνίες της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Για να καλυφθεί ακριβώς το «έλλειμμα» αυτό η
ελληνική στρατηγική προβλέπει επτά συγκεκριμένες προτάσεις για την ανάπτυξη
του ουσιαστικού περιεχομένου της Ένωσης, που καλύπτουν τόσο τον οικονομικό όσο
και τον κοινωνικό χώρο αλλά και τον χώρο της εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.
Στη βάση αυτή, η Ελλάδα προτείνει ως το ενδεδειγμένο πρότυπο για τη θεσμική
εμπλαισίωση της Ένωσης, αυτό της ομοσπονδίας που θα στηρίζεται στην «κοινοτική
μέθοδο» ολοκλήρωσης. Η κοινοτική μέθοδος οργάνωσης της Ένωσης διασφαλίζει τις
αναγκαίες ισορροπίες ανάμεσα στις μικρές και μεγάλες χώρες-μέλη και ταυτόχρονα
τον αποκεντρωτικό, δημοκρατικό χαρακτήρα της Ένωσης. Συνοπτικά, η Ελλάδα
εμφανίζεται με ένα «ρεαλιστικό όραμα» και μια συγκεκριμένη στρατηγική για την
Ευρώπη ­ μια στρατηγική που συγκεντρώνει και ευρύτερη πολιτική συναίνεση.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).