Αισιόδοξα και απαισιόδοξα σενάρια για το κλίμα του πλανήτη

Έτσι φαντάζεται ο οικολόγος της φωτογραφίας τον πλανήτη αν συνεχισθούν με τον ίδιο ρυθμό οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τις ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου. Η εικόνα είναι από τη διαδήλωση έξω από την αμερικανική πρεσβεία στο Λονδίνο τον περασμένο Ιανουάριο

Στη Βόννη αρχίζουν σήμερα οι κρίσιμες συνομιλίες για το κλίμα του πλανήτη. Οι
ερωτήσεις και οι απαντήσεις που ακολουθούν μάς βοηθούν να κατανοήσουμε το
κόστος της αδράνειάς μας.

ΕΡ.: Τι είναι η Συνθήκη για την Αλλαγή του Κλίματος;

ΑΠ.: Μια συμφωνία άνω των 150 χωρών που συνήφθη κατά τη Διάσκεψη Κορυφής για
τη Γη που έγινε το 1992 στο Ρίο και είχε στόχο να περιοριστούν οι εκπομπές
αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου (κυρίως διοξείδιο του
άνθρακα, μεθάνιο και οξείδια του αζώτου) ώστε να σταματήσει η υπερθέρμανση της
ατμόσφαιρας.

ΕΡ.: Πόσο γρήγορα θερμαίνεται ο κόσμος;

ΑΠ.: Κατά μέσον όρο έως 5 βαθμούς Κελσίου σε 100 χρόνια, αλλά περισσότερο σε
ορισμένες περιοχές, ιδιαίτερα στην Αρκτική.

ΕΡ.: Τι είναι το πρωτόκολλο του Κιότο;

ΑΠ.: Μια προσθήκη στη Συνθήκη του Ρίο, η οποία συμφωνήθηκε για πρώτη φορά το
1997, για να δοθούν σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες νομικά δεσμευτικοί στόχοι
για να μειώσουν τις εκπομπές αερίων, από το 2008 έως το 2012, σε επίπεδα
κατώτερα εκείνων του 1990.

ΕΡ.: Πώς μπορεί μια χώρα να τηρήσει τους στόχους του Κιότο χωρίς να μειώσει
τις εκπομπές;

ΑΠ.: Υπάρχουν τρεις τρόποι. Μπορεί να φυτέψει δάση που συγκρατούν το διοξείδιο
του άνθρακα ή να αλλάξει τις γεωργικές και κτηνοτροφικές πρακτικές για να
περικόψει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Μπορεί να προσφέρει καθαρή
τεχνολογία σε άλλη χώρα και να διεκδικήσει τη μείωση των εκπομπών για τον
εαυτό της. Μπορεί να αγοράσει πίστωση διοξειδίου από χώρες όπως η Ρωσία, όπου
η βαριά βιομηχανία έχει καταρρεύσει και οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα
είναι πολύ κατώτερες από τα εθνικά όρια.

ΕΡ.: Είναι όμως αυτό αρκετό για να λυθεί το πρόβλημα;

ΑΠ.: Ούτε κατά διάνοια. Υπάρχουν ήδη στην ατμόσφαιρα αρκετά αέρια θερμοκηπίου
για να αλλάξει το κλίμα, αλλά μπορούμε να αποφύγουμε το χειρότερο αν
περικόψουμε την παραγωγή από τον άνθρωπο τέτοιων αερίων κατά 60% έως 80% το
συντομότερο δυνατόν. Η θερμοκρασία θα σταθεροποιηθεί τότε σε 5 βαθμούς πάνω
από τη σημερινή. Το Κιότο επρόκειτο να είναι απλώς η αρχή, και οι στόχοι θα
γίνονταν αυστηρότεροι έως το 2020. Για να αποφύγουμε την καταστροφή, πρέπει να
έχουμε λύσει το πρόβλημα έως το 2050.

ΕΡ.: Τι δεν πήγε καλά λοιπόν;

ΑΠ.: Οι κανόνες για το πώς θα μετρώνται οι εκπομπές αερίων και πώς θα
περικοπούν δεν οριστικοποιήθηκαν στο Κιότο. Δεν υπήρξε συμφωνία για τον βαθμό
στον οποίο θα μπορούσαμε να βασιστούμε στη φύτευση δασών. Τον περασμένο
Νοέμβριο στη Χάγη υπήρξαν οργισμένες αντιπαραθέσεις και τα πράγματα έκτοτε
πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο. Ο πρόεδρος Μπους πείστηκε από την
πετρελαϊκή βιομηχανία να εγκαταλείψει το πρωτόκολλο με το επιχείρημα ότι η
μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων θα έβλαπτε την οικονομία των ΗΠΑ.

ΕΡ.: Τι μπορούμε να κάνουμε τώρα;

ΑΠ.: Ο υπόλοιπος κόσμος μπορεί να προχωρήσει χωρίς τις ΗΠΑ. Οι περισσότερες
χώρες της Ε.Ε. θέλουν να προχωρήσουν μόνες τους και να τηρήσουν τους στόχους
που συμφωνήθηκαν στο Κιότο, αλλά η Βρετανία και η Ιαπωνία δείχνουν απρόθυμες
να το κάνουν χωρίς τις ΗΠΑ. Η Αυστραλία και ο Καναδάς είναι κατά.

ΕΡ.: Γιατί τόση απροθυμία;

ΑΠ.: Οι ΗΠΑ εκπέμπουν το ένα τέταρτο από τα αέρια του θερμοκηπίου που
εκλύονται σ’ ολόκληρο τον κόσμο κι αν αυτή η ποσότητα δεν μειωθεί, οι
προσπάθειες των άλλων δεν θα έχουν και μεγάλη σημασία. Θα είναι επίσης αδύνατο
να πάρουν στα σοβαρά την προσπάθεια αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Κίνα.

ΕΡ.: Ποιο είναι το χειρότερο σενάριο;

ΑΠ.: Τεράστιες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης και μεγάλες πόλεις θα πλημμυρίσουν.
Μεγάλες μεταναστεύσεις πληθυσμών. Περισσότερες φυσικές καταστροφές, που θα
προκαλέσουν κατάρρευση της αγοράς ασφαλειών και παγκόσμιο κραχ, καθώς θα
καταρρεύσει η παγκόσμια οικονομία.

ΕΡ.: Ποιο είναι το καλύτερο σενάριο;

ΑΠ.: Ότι η εφευρετικότητα του ανθρώπου και η τεχνολογία θα σώσουν την
κατάσταση, με το υδρογόνο και την ηλιακή ενέργεια να αντικαθιστούν τα ορυκτά
καύσιμα στις μεταφορές και την παραγωγή ηλεκτρισμού.

ΕΡ.: Το κλίμα απαιτεί άραγε από εμάς να αλλάξουμε ριζικά τον τρόπο ζωής
μας;

ΑΠ.: Όχι και πολύ στη σημερινή εποχή του ηλεκτρισμού και της υψηλής
τεχνολογίας. Πρέπει να περιορίσουμε την κατανάλωση καυσίμων, να απαγορεύσουμε
τις αεροπορικές μεταφορές λουλουδιών και λαχανικών ανά τον πλανήτη όταν αυτά
μπορούν να παραχθούν τοπικά, και να ανακυκλώνουμε. Οι αλλαγές αυτές μπορούν να
επιτευχθούν χωρίς να βλάψουμε τον τρόπο ζωής μας.

ΕΡ.: Αν η Βόννη καταρρεύσει, θα σημάνει καταστροφή;

ΑΠ.: Ναι, από διπλωματικής πλευράς και περιβαλλοντικής επίσης. Ως τώρα ουδείς
έχει δώσει μια αξιόπιστη εναλλακτική επιλογή.