Τέλος στην πληρωμένη πολυτέλεια των ηγετών

Θύμα του τελευταίου σκανδάλου για τις αγαπημένες πολυτέλειες του προέδρου
Σιράκ έπεσε ο κανονισμός που εδώ και αιώνες εξασφάλιζε καλή ζωή, απαλλαγμένη
από φόρους, στους έχοντες την εξουσία. Αντιμέτωπος με τη λαϊκή κατακραυγή, ο
πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν προέβη σε κινήσεις ώστε να δοθεί ένα τέλος στις
«αποσκευές με τα μετρητά» που χρησιμοποιούν πρωθυπουργοί, υπουργοί και
πρόεδροι για να χρηματοδοτούν από προσωπικό και προεκλογικές εκστρατείες μέχρι
σπίτια διακοπών και ερωμένες. Ζήτησε από το αρμόδιο ελεγκτικό δικαστήριο να
βρει τρόπο για τη μεταρρύθμιση του συστήματος και την εισαγωγή ελέγχων.

Τα εκτός λογαριασμού «ειδικά κεφάλαια», που υπολογίζεται ότι φτάνουν τα 22,4
τρισεκατομμύρια δραχμές ετησίως, χρονολογούνται πίσω στο περίφημο «la cassette
du roi», τη χορηγία που αποσπούσαν οι Γάλλοι βασιλείς από τη φορολογία του
λαού. Αφού επέζησαν της Επανάστασης, εκσυγχρονίστηκαν κατά την ηγεμονία του
Λουί Φιλίπ τη δεκαετία του 1830 ως προμήθεια στη μυστική αστυνομία.

Παρά την αντιπαράθεση που προκλήθηκε, διατηρήθηκαν, και το 1946 το Κοινοβούλιο
επέτρεψε να δημιουργηθεί ένα κονδύλι για μυστικές κρατικές λειτουργίες. Τα
μισά από αυτά τα χρήματα διατίθενται στις μυστικές υπηρεσίες και εξυπηρετούν
διάφορους άλλους σκοπούς, όπως λύτρα για ομήρους και εξαγορά ξένων φίλων για
τη Γαλλία. Η συνήθεια αυτή φέρει το στίγμα της και στην υπόθεση με το χρυσό
που έστειλε η Γαλλία βόρεια για τη στήριξη της «παλιάς καλής συμμαχίας» με τη
Σκωτία στον Εκατονταετή Πόλεμο. Τα υπόλοιπα φεύγουν από το πρωθυπουργικό
γραφείο μία φορά τον μήνα σε ειδικές θήκες που είναι γεμάτες με φρέσκα
χαρτονομίσματα των 500 φράγκων. Όλοι οι λογαριασμοί καίγονται στο τέλος του
χρόνου.

Το εδώ και καιρό ανεκτικό κοινό θορυβήθηκε στην πρακτική που δεν έχει ανάλογο
σε καμία Δημοκρατία, όταν ο πρόεδρος Σιράκ είπε ότι χρησιμοποίησε τα χρήματα
για διακοπές αξίας 240.000 στερλινών, περίπου 134 εκατομμυρίων δραχμών, όταν
ήταν δήμαρχος του Παρισιού. Έδωσε την εξήγηση αυτή τον περασμένο μήνα, όταν
ερευνητές εξέφρασαν υποψίες ότι μπορεί να πλήρωσε για τις «υποχρεώσεις» του
στις αρχές του 1990, με μίζες από συμβόλαια για δημόσια έργα στο Παρίσι.

Ο κ. Σιράκ μπορεί να υποστεί ανάκριση, παρά την ασυλία που διαθέτει από
ποινική δίωξη.

Σε μια έκρηξη οργής ενάντια στο σύστημα του «μαύρου χρήματος», από το οποίο ο
πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν και ο Πρόεδρος απολαμβάνουν μηνιαίως 672
εκατομμύρια δραχμές, η εφημερίδα «Le Monde» έγραψε πριν από λίγες ημέρες ότι η
Γαλλία ανέχθηκε πολύ καιρό ένα σκάνδαλο που έγινε περίγελως της λαϊκής
εντιμότητας. «Εκατοντάδες ανώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι στην κορυφή του κράτους
λαμβάνουν αμοιβή που δεν υπόκειται σε καμία φορολόγηση. Τι παράδειγμα!».

Αν και ποτέ δεν ήταν μυστικά, τα ειδικά κεφάλαια οφείλουν την περίεργη
επιβίωσή τους στην 400 ετών γαλλική παράδοση: ισχυρή κεντρική εξουσία και μια
κουλτούρα που κάνουν αποδεκτό το γεγονός ότι οι άρχοντες έχουν δικαίωμα σε
προνόμια.

Ο Τιερί Ζαν Πιέρ, κεντροδεξιός βουλευτής και πρώην δικαστής, δήλωσε σχετικά με
το θέμα: «Θεωρούμε το κράτος θρησκεία, με έναν τρόπο που καμία άλλη χώρα δεν
το κάνει». Η άποψη που κυριαρχεί στα ανώτατα κλιμάκια ότι μπορούν να κολυμπούν
σε λίμνη με μετρητά έχει αποδειχθεί από τα σκάνδαλα της τελευταίας δεκαετίας.
Ο πρόεδρος Μιτεράν, σοσιαλιστής, ενώ εξέφραζε την απέχθειά του για το χρήμα,
στηρίχθηκε σε δημόσια κεφάλαια για την αγορά κατοικίας στην ερωμένη του.

Κύρια πηγή εσόδων για τη γαλλική κυβέρνηση υπήρξε η πετρελαϊκή εταιρεία Ελφ
Ακιτέν. Δίκες και συνεχείς έρευνες καταδεικνύουν ότι η πρώην κρατική εταιρεία
γλύκανε τη ζωή ξένων και Γάλλων πολιτικών από τα μεταπολεμικά χρόνια του
προέδρου Ντε Γκωλ. Η δικτύωση που επετεύχθη για τα μετρητά σήμανε την πτώση
ενός αστέρα από το υπουργικό συμβούλιο του Μιτεράν ­ όταν ο πρώην υπουργός
Εξωτερικών Ρολάν Ντιμά βρέθηκε ένοχος και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης έξι
μηνών για αποδοχή χιλιάδων στερλινών, στη μορφή δώρων από την ερωμένη του, όλα
χρηματοδοτούμενα από την Ελφ. Στην Κριστίν Ντεβιέ Ζονκούρ, 52 ετών, ερωμένη
του υπουργού, της οποίας οι ομολογίες οδήγησαν στην πολύκροτη δίκη, επιβλήθηκε
ποινή φυλάκισης 18 μηνών και πρόστιμο 72 εκατομμυρίων δραχμών γιατί απεδέχθη
πάνω από τρία δισεκατομμύρια δραχμές ­ με τη μορφή μισθού ­ από την Ελφ. Η
Ζονκούρ ξόδεψε μεγάλο μέρος από αυτό το κεφάλαιο εξασφαλίζοντας καλή ζωή στον
εραστή της.

Ιστορικοί επισημαίνουν ότι η παραδοσιακή στάση της Γαλλίας απέναντι στο χρήμα,
τα μετρητά ή το χρυσό αποτελεί επίσης μέρος του ζητήματος. Στην παλιά
αριστοκρατική, Καθολική κουλτούρα, η σχέση με το χρήμα καλυπτόταν πάντα από
μυστικότητα, δεν αναφερόταν στην κοινωνία των ευγενών. Η διαμάχη ανάμεσα στην
κοινωνική απαξίωση για το χρήμα και στην ανάγκη για τη συγκέντρωσή του είναι
συνεχής στη λογοτεχνία, από τον 17ο αιώνα και τον Μολιέρο έως τον 19ο και τα
έργα του Μπαλζάκ. Η πώληση της αποικίας της Λουιζιάνα για 15 εκατομμύρια
στερλίνες το 1803 από τον Ναπολέοντα, ήταν αποκαλυπτική της ανάγκης του
αυτοκράτορα για μετρητά, δηλώνει ο Μισέλ Ερμάν, καθηγητής ποίησης του
Πανεπιστημίου Dijon.

Η αγάπη των Γαλατών για το αποθησαύρισμα χρυσού και χρημάτων ­ θέμα που
κυριαρχεί σήμερα στη Γαλλία περισσότερο απ’ ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ­
μπορεί να εντοπιστεί στο παρελθόν στα ταραχώδη χρόνια των πολέμων, την
επανάσταση και τον Τζον Λόου, τον Σκωτσέζο απατεώνα που έπεισε τον Γάλλο
βασιλιά να εκδώσει τα πρώτα χαρτονομίσματα στον κόσμο, το 1720.