Ένας…φλύαρος στρατός

Για κάθε δημοσίευμα που θεωρείται ότι αφορά ­ή δεν αφορά­ τον τουρκικό στρατό, το τουρκικό Επιτελείο εκδίδει ανακοίνωση για να μάθει ο λαός την αλήθεια

Ένας νόμος που ψηφίστηκε ακαριαία στην Εθνοσυνέλευση, μια απάντηση του
Αρχηγείου της Στρατοχωροφυλακής προς τον Οργανισμό Κρατικού Σχεδιασμού και μια
συμβολική κίνηση της Σχολής Ευελπίδων: τρία γεγονότα που συνέβησαν τις
τελευταίες δέκα ημέρες βρήκαν τη θέση τους «στα ψιλά» του τουρκικού Τύπου και
εμένα μου τράβηξαν την προσοχή ως πραγματολογικό υλικό στην απάντηση του
ερωτήματος που έρχεται και επανέρχεται: ποιο είναι το βάρος του στρατού στη
διαμόρφωση της εν γένει πολιτικής ­εσωτερικής και εξωτερικής­ της Τουρκίας;

«Φλυαρία»

Στη στρατιωτική παράδοση υπερτερούν οι πράξεις και τα προνουντσιαμέντα. Το
προφορικό και γραπτό υλικό υστερεί. Αυτό ­φυσικά­ ίσχυε και για τον τουρκικό
στρατό μέχρι σχετικά πρόσφατα. Τα τελευταία δύο – τρία χρόνια, όμως, το
τουρκικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων διακατέχεται από εκπληκτική «φλυαρία». Το
Γραφείο Τύπου του Επιτελείου εκδίδει, συστηματικά θαρρείς, κάθε είδους
απαντήσεις, διευκρινίσεις, διαψεύσεις (προπάντων) και ανακοινώσεις σε θέματα
που αφορούν ­και μερικές φορές που δεν αφορούν­ τον τουρκικό στρατό.

Τόσο που αν κάποιος δεν έχει πάρει είδηση τη «μομφή εναντίον των Ενόπλων
Δυνάμεων» στο τάδε άρθρο τής δείνα εφημερίδας, λαμβάνει οπωσδήποτε γνώση από
την ανακοίνωση, που είναι, απαρέγκλιτα, πρώτη είδηση σε όλα τα Μέσα Μαζικής
Ενημέρωσης. Γιατί τα τουρκικά ΜΜΕ, όπως και η επίσημη ιστοριογραφία, είναι
σαφή: ο ρόλος του στρατού δικαιώνεται πλήρως ως ιστορικός, μεταρρυθμιστικός,
εξευρωπαϊστικός, οι όποιες επεμβάσεις γίνονται πάντοτε «παρά τη θέλησή του»
και πάντα για τη σταθεροποίηση της Δημοκρατίας.

Και σε καιρό ειρήνης

Ας έρθουμε στα τρία φρέσκα γεγονότα:

(1) «Οι Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν να χρησιμοποιούν το ανθρώπινο δυναμικό
και τα περιουσιακά στοιχεία ιδιωτικών θεσμών και οργανισμών όχι μόνο σε
περίπτωση επιστράτευσης, αλλά και σε περιπτώσεις εσωτερικών εντάσεων και
κρίσεων». Η παράγραφος αυτή προστέθηκε στις 30-6-2001 στον Νόμο για τις
Υποχρεώσεις απέναντι στις Ένοπλες Δυνάμεις, διευρύνοντας τον ώστε να καλύπτει
και «καιρούς ειρήνης».

Γνωστό ποιος είναι ο ορισμός της «έντασης» και της «κρίσης». Όμως, μύλοι,
φούρνοι, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, κάθε είδους μηχανήματα, εργάτες και
εργαλεία, κτίρια, φαρμακευτικό υλικό και ιατρικά μηχανήματα, δημόσια και
ιδιωτικά, τίθενται στη διάθεση του στρατού ανά πάσα στιγμή.

Η Στρατοχωροφυλακή

(2) Στις 4-7-2001 το Αρχηγείο της Στρατοχωροφυλακής απέστειλε επιστολή
στον Οργανισμό Κρατικού Σχεδιασμού, ο οποίος στο πλαίσιο του σχεδίου τού
όγδοου πενταετούς προγράμματος επεξεργαζόταν την ιδέα της «ένωσης των σωμάτων
ασφαλείας (Αστυνομίας και Στρατοχωροφυλακής) για λόγους οικονομίας». Ποιος
είδε τον Θεό και δεν τον φοβήθηκε! «Η Στρατοχωροφυλακή της Τουρκικής
Δημοκρατίας,» γράφει η απάντηση, «αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των Τουρκικών
Ενόπλων Δυνάμεων και αυτό σκοπεύει να παραμείνει επ’ άπειρον. Ελέχθη από
κάποιους κύκλους ότι η “ένωση των δυνάμεων ασφαλείας” αποτελεί όρο
εκδημοκρατισμού. Παραβλέπεται, όμως, το γεγονός ότι, ακόμη και αν αυτό είναι
προς το συμφέρον του κράτους και της χώρας, μία και μοναδική δύναμη επιβολής
της τάξης θα μπορούσε, ακριβώς, να αποτελεί απειλή για το δημοκρατικό
πολίτευμα σε χώρες όπου υπάρχουν πολιτικοί που βάζουν τα προσωπικά τους
συμφέροντα πάνω από κάθε άλλο συμφέρον».

Ευέλπιδες στα κατεχόμενα

(3) Οι φοιτητές της Σχολής Ευελπίδων του τουρκικού στρατού
στρατοπεδεύουν, τους καλοκαιρινούς μήνες, για εκπαιδευτικούς λόγους, εδώ και
σαράντα χρόνια, στην περιοχή Μέντες (κοντά στη Σμύρνη). Φέτος, πρώτη φορά,
λόχος 107 φοιτητών στάλθηκε για την εκπαιδευτική στρατοπέδευση στην κατεχόμενη
Κύπρο. Για τη σημασία της κίνησης αυτής αντιγράφω από το σχόλιο του
αρθρογράφου της «Τζουμχουριέτ» (5/7) Ορχάν Μπιργκίτ, του μόνου, εκτός από το
τουρκικό πρακτορείο «Ανατολή», που ασχολήθηκε με το γεγονός: «(…) οι
αυριανοί διοικητές θα παραμείνουν ως το τέλος του μήνα στο βόρειο τμήμα του
νησιού, το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί με διάφορες αθέμιτες ενέργειες να
ενοποιήσει με την ελληνοκυπριακή πλευρά. (…) Γίνεται αντιληπτό ότι ο στρατός
μας θέλει μ’ αυτή την ομαδική, πρώτη φορά μετά το 1974, απόβαση, να γνωρίσουν
οι αυριανοί αξιωματικοί από κοντά και σ’ όλες της τις διαστάσεις την Κύπρο,
αλλά και στέλνουν σπουδαίο μήνυμα σε εχθρούς και φίλους».

Συνέχιση του πολέμου

Ο εκσυγχρονιστικός, εξευρωπαϊστικός ρόλος του τουρκικού στρατού κατά την
περίοδο της ύστερης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με την τεχνική του έννοια, είναι
δύσκολο να αμφισβητηθεί. Το πρόβλημα ανακύπτει όταν ο στρατός γίνεται ο
καταλύτης πάσης προοδευτικότητας. Πέρα από το κλισέ ότι ο στρατός κατέχει
καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πολιτικού σκηνικού και στην όλη πολιτική
δυναμική της Τουρκίας, θα μπορούσε να πει κανείς, παραφράζοντας τον
Κλάουζεβιτς, ότι για τον τουρκικό στρατό «η πολιτική είναι η συνέχιση του
πολέμου με άλλα μέσα».