Καυτό καλοκαίρι λόγω πληθωρισμού

Καυτό θα είναι αυτό το καλοκαίρι και για τον πληθωρισμό, αφού, σύμφωνα με όλες
τις ενδείξεις, μέχρι και τον Σεπτέμβριο θα εξακολουθήσει να κινείται ανοδικά
και δεν αποκλείεται να αγγίξει ακόμη και το 3,9%-4%. Μόνο το τελευταίο τρίμηνο
του έτους, ο πληθωρισμός προβλέπεται ότι θα επανέλθει σε καθοδική τροχιά, για
να κλείσει στο 3,5% ή και λίγο κάτω από αυτό το ποσοστό, τον Δεκέμβριο.

Πρόκειται για το επικρατέστερο σενάριο σχετικά με την πορεία του πληθωρισμού
τους επόμενους μήνες, στο οποίο καταλήγει η Τράπεζα της Ελλάδος, το οποίο έχει
ανεβάσει στα ύψη την αγωνία, τόσο στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης όσο
και στο κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα, για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια
τέτοια δυσμενής εξέλιξη στην οικονομία. Παρότι το σενάριο αυτό απέχει από τις
προβλέψεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, το οποίο εξακολουθεί να
υπολογίζει τον πληθωρισμό ακόμη και κάτω από 3% τον Δεκέμβριο, κοινή είναι η
διαπίστωση ότι έχει ήδη ξεφύγει αρκετά από τις αρχικές προβλέψεις και έχει
ανάψει φωτιές, που απειλούν βασικούς στόχους της οικονομικής πολιτικής της
κυβέρνησης.

Ενδεικτικό είναι ότι ο αρχικός στόχος του προγράμματος σταθερότητας, που
υποβλήθηκε στην Ε.Ε. τον περυσινό Νοέμβριο, προέβλεπε πληθωρισμό γύρω στο 2,3%
το 2001, δηλαδή χαμηλότερο περίπου κατά 1,2 μονάδες από το 3,5%, στο οποίο
αναφέρονται οι νεώτερες προβλέψεις. Αν, μάλιστα, επιβεβαιωθούν και οι φόβοι
για αύξηση του γενικού δείκτη τιμών καταναλωτή στο 4%, το επόμενο τρίμηνο,
τότε ο πληθωρισμός θα έχει επανέλθει, αν και πρόσκαιρα, στα επίπεδα που
βρισκόταν περίπου ένα χρόνο πριν, τον Οκτώβριο του 2000.

Για δύο λόγους

Στελέχη που ζουν από κοντά την αγωνία του οικονομικού επιτελείου της
κυβέρνησης για την πορεία του πληθωρισμού, εξηγούν τους λόγους για τους
οποίους έχει μετατραπεί σε πραγματικό εφιάλτη για τους αρμόδιους. Και αυτοί
είναι δύο:

1. Όσο υψηλότερα σκαρφαλώνει ο πληθωρισμός τόσο πιο δύσκολη γίνεται για
την κυβέρνηση η εφαρμογή συγκρατημένης εισοδηματικής πολιτικής στο Δημόσιο για
το 2002. Το γεγονός ότι ο πληθωρισμός τρέχει ήδη σταθερά σε επίπεδα πάνω από
το 3% (3,6%-3,7% τον Ιούνιο), σε συνδυασμό με τις προβλέψεις που τον
τοποθετούν κοντά στο 3,5% στο τέλος του έτους, απομακρύνει τα περιθώρια για
την εφαρμογή των αρχικών σχεδίων του οικονομικού επιτελείου ως προς την
εισοδηματική πολιτική του 2002, με βάση τα οποία είχε καταρτισθεί και το
πρόγραμμα σταθερότητας. Τα σενάρια αυτά προέβλεπαν αυξήσεις στους μισθούς γύρω
στο 2,5% (χωρίς να υπολογίζονται τα χρονοεπιδόματα) και στις συντάξεις 4%.
Τώρα, όπως επιβεβαιώνουν τα αρμόδια στελέχη των Γενικού Λογιστηρίου του
Κράτους, εκ των πραγμάτων, και υπό την πίεση που αναμένεται να ασκήσουν τα
συνδικάτα, η κυβέρνηση θα αναγκασθεί να προχωρήσει σε υψηλότερες αυξήσεις
μισθών, ώστε να καλυφθεί τουλάχιστον η άνοδος του πληθωρισμού. Αυτό σημαίνει,
όμως, ότι το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους θα εγγράψει υψηλότερες δαπάνες στο
κονδύλι μισθοδοσίας των δαπανών του προϋπολογισμού, το οποίο καλύπτει κάθε
χρόνο περίπου το 30% των συνολικών ετήσιων δαπανών του κράτους. Πρόκειται για
αυξήσεις δαπανών αρκετών δεκάδων δισεκατομμυρίων δραχμών, που αντιστοιχούν σε
κάθε μονάδα αύξησης της εισοδηματικής πολιτικής.

2. Ο κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα ανεξέλεγκτο κύμα πληθωριστικών
αυξήσεων στην οικονομία, το οποίο θα έθετε σε σοβαρό κίνδυνο την προσπάθεια
σταθεροποίησης της ελληνικής οικονομίας και θα υποβάθμιζε δραματικά τη θέση
της στην ευρωζώνη. Αυτός είναι ο πιο μεγάλος από τους φόβους που προκαλεί στο
υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και στην Τράπεζα της Ελλάδος η ανοδική πορεία του
πληθωρισμού. Τόσο στο κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα όσο και στο υπουργείο Εθνικής
Οικονομίας διαπιστώνουν ότι ναι μεν εξωγενείς παράγοντες προκάλεσαν την αύξηση
του επιπέδου των τιμών, όπως η αύξηση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου και η
ανατίμηση του αμερικανικού νομίσματος, από την άλλη, όμως, αυτοί οι παράγοντες
τείνουν να προκαλέσουν μια δυναμική αυτόνομης αύξησης των τιμών των εγχωρίως
παραγόμενων προϊόντων. Δεν πρόκειται μόνο για τις τιμές της τομάτας ή της
πατάτας, που στο κάτω κάτω είναι συγκυριακές, αλλά και για αυξήσεις τιμών που
εντοπίζονται σε σειρά προϊόντων και υπηρεσιών, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα
να διατηρείται υψηλά και ο δομικός δείκτης του πληθωρισμού (που δεν
περιλαμβάνει τα καύσιμα και τα οπωροκηπευτικά).

Ο λόγος για τις ανατιμήσεις αυτές είναι ότι τόσο η αύξηση της τιμής του
δολαρίου όσο και η άνοδος των τιμών των καυσίμων οδήγησαν σε αύξηση του
κόστους παραγωγής των επιχειρήσεων, το οποίο μετακυλίεται τώρα στις τιμές.

Η ανταγωνιστικότητα

Αν η δυναμική αυτή επεκταθεί στο σύνολο των προϊόντων και υπηρεσιών, οι
επιπτώσεις θα είναι δραματικές για την ελληνική οικονομία, αφού όχι μόνο ο
πληθωρισμός θα εκτιναχθεί σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα και θα πλήξει
επιχειρήσεις και καταναλωτές, αλλά θα υπάρξει και σοβαρό πλήγμα στην
ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων στις ξένες αγορές, και ιδιαίτερα
στην ευρωζώνη.

Κάτι τέτοιο θα ανατρέψει ακόμη και τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις, που αφορούν
την πορεία του πληθωρισμού το 2002. Στην Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμούν ότι μόνο
το 2002, και εφόσον δεν συντρέξουν άλλοι λόγοι που να επιβαρύνουν τις τιμές, ο
πληθωρισμός θα πέσει κάτω από τα επίπεδα του 3%.