Προς νέες συνομιλίες για απελευθέρωση του εμπορίου

Καθώς η ιδέα για την επανέναρξη των συνομιλιών απελευθέρωσης του παγκόσμιου
εμπορίου αρχίζει να ωριμάζει, οι θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ των πλούσιων
χωρών, των φτωχών χωρών και των Ηνωμένων Πολιτειών σχετικά με τα θέματα που
πρέπει να συμπεριληφθούν στην ατζέντα έχουν αρχίσει να σκιάζουν τις συνομιλίες
προτού ακόμη αρχίσουν. Αυτό ακριβώς συνέβη και στο Σιάτλ, τον Δεκέμβριο του
1999.

Δώδεκα μήνες μετά την αποτυχία των συνομιλιών στο Σιάτλ, άρχισαν να ακούγονται
φωνές για την επανέναρξή τους. Ο Πασκάλ Λαμί, επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης
σε θέματα Εμπορίου, μίλησε για την ανάγκη επανέναρξης των συνομιλιών στην
επόμενη υπουργική σύνοδο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, που θα
πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Νοέμβριο στην Ντόχα του Κατάρ. Τον Μάιο, ο
πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζορτζ Μπους δήλωσε ότι η απελευθέρωση του
εμπορίου είναι «ηθική επιταγή». Ο Ρόμπερτ Ζέλικ, εκπρόσωπος των Ηνωμένων
Πολιτειών για εμπορικά θέματα, προώθησε την ιδέα για την πραγματοποίηση ενός
γύρου νέων συνομιλιών κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας του στην Ευρώπη.

Οι υπουργοί Εμπορίου των ασιατικών χωρών προσέθεσαν και τις δικές τους φωνές,
λέγοντας ότι απαιτείται επειγόντως η έναρξη νέων συνομιλιών, που θα μειώσουν
τον προστατευτισμό, ο οποίος εμφανίζεται όταν οι οικονομίες αποδυναμώνονται.
Τον περασμένο μήνα και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης
ζήτησε την πραγματοποίηση ενός νέου γύρου συνομιλιών για την απελευθέρωση του
εμπορίου.

Για να πετύχει η σύνοδος της Ντόχα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου θα πρέπει
να ανακαλύψει κοινά σημεία μεταξύ των χωρών-μελών του προκειμένου να καταλήξει
σε μια κοινά αποδεκτή ατζέντα θεμάτων διαπραγμάτευσης προτού αρχίσουν οι
συνομιλίες. Αξιωματούχοι των χωρών-μελών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου
συγκεντρώθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες στη Γενεύη, την έδρα του Οργανισμού,
προκειμένου να δουλέψουν πάνω στο θέμα της νέας ατζέντας συνομιλιών, και
ανακάλυψαν ότι οι διαφορές είναι πολύ μεγάλες.

«Είναι προφανές ότι υπάρχει μεγάλο χάσμα απόψεων», τόνισε ένας Ευρωπαίος
αξιωματούχος.

Οι θέσεις

Ο Μάικ Μουρ, επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ονειρεύεται την επανέναρξη των συνομιλιών για την απελευθέρωση του εμπορίου και θέλει να σβήσει από τη μνήμη του την αποτυχία του Σιάτλ

Οι διαφορές απόψεων είναι σχεδόν οι ίδιες με εκείνες πριν από την έναρξη των
συνομιλιών στο Σιάτλ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ηγείται μιας ομάδας χωρών που
επιθυμούν να συνοδεύσουν τις υποχωρήσεις τους σε θέματα απελευθέρωσης του
εμπορίου με την προσθήκη στην ατζέντα θεμάτων όπως η ασφάλεια των τροφίμων, η
προστασία του περιβάλλοντος, οι άμεσες ξένες επενδύσεις και οι πολιτικές
ανταγωνισμού.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιήσει τις επίσημες
θέσεις τους, πιστεύεται ότι επιθυμούν να αποφύγουν ακανθώδη ζητήματα, όπως οι
κανόνες αντιντάμπινγκ και τα όρια στις εισαγωγές. Τον Μάιο, ο κ. Ζέλιγκ δήλωσε
ότι η Ουάσινγκτον θα επιθυμούσε μια ατζέντα συνομιλιών που θα εστίαζε στην
καλύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες, στα αγροτικά και βιομηχανικά προϊόντα.

Μέχρι τώρα, οι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι οι αρμόδιοι για εμπορικά
θέματα έχουν αποφύγει να εκφράσουν δημόσια τις διαφορές τους. Μάλιστα, σε μια
πρόσφατη συνέντευξη Τύπου χρησιμοποίησαν τον όρο «φιλόδοξη ατζέντα»
προκειμένου να περιγράψουν τις θέσεις τους.

Ωστόσο, τα βήματα που έκανε ο Τζορτζ Μπους για να περιορίσει τις εισαγωγές
χάλυβα στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και η αίσθηση ότι θέλει να αποφύγει την
υπογραφή οποιασδήποτε συμφωνίας που θα έπληττε τα αμερικανικά συμφέροντα, έχει
δημιουργήσει δυσφορία σε ορισμένους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων
Πολιτειών.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες

Οι αναπτυσσόμενες χώρες, που είναι και τα περισσότερα μέλη του Παγκόσμιου
Οργανισμού Εμπορίου, επιθυμούν θέματα όπως αυτά που αποφεύγουν να συζητήσουν
οι Ηνωμένες Πολιτείες να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα των συνομιλιών. Με την
Ινδία και το Πακιστάν να ηγούνται, οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιδρούν στην
πραγματοποίηση ενός νέου γύρου συνομιλιών επειδή υποστηρίζουν ότι τα δικά τους
συμφέροντα δεν ελήφθησαν υπόψη κατά τη διάρκεια των προηγούμενων συνομιλιών
στην Ουρουγουάη, που ολοκληρώθηκαν το 1994.

«Δεν είμαστε έτοιμοι γι’ αυτό», δηλώνει ο αντιπρόσωπος για εμπορικά θέματα της
Ινδίας, κ. Σρινιβασάν Ναραϊνάν, σχολιάζοντας τα σχέδια για την επανέναρξη των
συνομιλιών στην Ντόχα. «Θα χάσουμε περισσότερα από αυτά που θα κερδίσουμε».

Ο άνθρωπος που προσπαθεί να γεφυρώσει αυτές τις διαφορές απόψεων είναι ο Μάικ
Μουρ, επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ο οποίος προσπαθεί να
δημιουργήσει μια ευνοϊκή συγκυρία για την έναρξη ενός νέου γύρου συνομιλιών
από τότε που απέτυχε η σύνοδος του Σιάτλ και ενώ ο ίδιος βρισκόταν μόλις
λίγους μήνες στην κορυφαία θέση του Οργανισμού. Ο κ. Μουρ επιθυμεί να έχει
συνταχθεί η ατζέντα των συνομιλιών έως τα τέλη Ιουλίου, προκειμένου οι
διαπραγματεύσεις για τη σύνταξή της να μη γίνουν την τελευταία στιγμή, όπως
έγινε στο Σιάτλ. Γνωρίζοντας πόσο κρίσιμο είναι αυτό, μια ομάδα από
αξιωματούχους χωρών, αρμόδιους για εμπορικά θέματα, ταξίδεψε πριν από μερικές
ημέρες στη Γενεύη προκειμένου να πιέσει για την προώθηση της διαδικασίας. «Αν
αποτύχουμε για δεύτερη φορά, η ατμόσφαιρα θα “μολυνθεί” και θα δημιουργηθεί η
αίσθηση ότι δεν είμαστε σε θέση να πάρουμε σκληρές αποφάσεις», δήλωσε την
περασμένη εβδομάδα ο Γιοΐτσι Σουζούκι, εκπρόσωπος της Ιαπωνίας, αρμόδιος για
εμπορικά θέματα. Σε γενικές γραμμές, η Ιαπωνία είναι ευθυγραμμισμένη με την
Ευρώπη στα θέματα απελευθέρωσης του παγκόσμιου εμπορίου.

Ορισμένοι διπλωμάτες πιστεύουν ότι ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής για την
επανέναρξη των συνομιλιών υπάρχει: τα θέματα αγροτικών προϊόντων και
υπηρεσιών, όπως οι τραπεζικές, ασφαλιστικές και τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες,
τα οποία είχαν συζητηθεί κατά τη διάρκεια του Γύρου Συνομιλιών της
Ουρουγουάης. Αν ένα ή δύο θέματα, όπως οι δασμοί στα μη αγροτικά προϊόντα ή η
διευκόλυνση του εμπορίου, προστεθούν, τότε οι συνομιλίες μπορούν να ονομαστούν
νέος γύρος.

Ένα ακανθώδες ζήτημα είναι η σύνδεση της προστασίας των εργαζομένων με τα
θέματα του εμπορίου. Οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιδρούν έντονα. «Γι’ αυτές δεν
είναι απλώς μια γραμμή στην άμμο. Είναι μια χαράδρα», τόνισε πρόσφατα ο Μουρ.
Αμερικανικά και ευρωπαϊκά εργατικά συνδικάτα πιέζουν σημαντικά για τη
δημιουργία ενός συστήματος που θα επιβάλλει κυρώσεις στις χώρες που δεν
προστατεύουν τους εργαζομένους τους και το περιβάλλον.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης