Το όνειρο του Μπλερ, εφιάλτης για τη στερλίνα

Ο Τόνι Μπλερ, πρωθυπουργός της Βρετανίας, έχει ένα όνειρο. Ονειρεύεται ότι,
κάποτε, θα συναντά τους ομολόγους του των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα
αντιμετωπίζεται ως ίσος μεταξύ ίσων. Ένα όνειρο σύμφωνα με το οποίο ακόμη και
η Βρετανία, μια χώρα που παραδοσιακά βλέπει με επιφυλακτικότητα την Ευρώπη, θα
μεταμορφωνόταν σε ένα έθνος που θα αγκάλιαζε τους πανευρωπαϊκούς στόχους.

Ένα όνειρο, στο οποίο τα τέσσερα παιδιά του Μπλερ θα ζούσαν σε μια χώρα όπου
το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα θα αντικαθιστούσε τη στερλίνα. Οι χρηματοπιστωτικές
αγορές είχαν και αυτές την προηγούμενη εβδομάδα ένα όνειρο. ‘Η, καλύτερα, έναν
εφιάλτη. Έναν εφιάλτη, στον οποίο η νίκη των Εργατικών έπληξε τη στερλίνα.
Έναν εφιάλτη, στον οποίο η στερλίνα σημείωσε μεγάλες απώλειες έναντι του
δολαρίου, δημιουργώντας σημαντικές πιέσεις στον πληθωρισμό. Η νίκη των
Εργατικών και η απόκτηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας θεωρείται ότι θα
φέρει τη Βρετανία πιο κοντά στο ευρώ. Και ο λόγος της πίεσης της στερλίνας
είναι ότι το βρετανικό νόμισμα θεωρείται πως θα ενταχθεί στην ευρωζώνη με πολύ
χαμηλότερη ισοτιμία από τη σημερινή.

Η γενική αίσθηση ήταν ότι, αν οι Εργατικοί κέρδιζαν τις εκλογές, οι φιλοδοξίες
του Μπλερ σε σχέση με το ευρώ θα αναγκάζονταν να συναντήσουν την
πραγματικότητα των αγορών. Την προηγούμενη εβδομάδα είδαμε την αρχή ­ και μόνο
την αρχή ­, με τη στερλίνα να κατρακυλά στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων
15 χρόνων έναντι του δολαρίου. Τα πράγματα αναμένεται να χειροτερεύσουν ακόμη
περισσότερο τους επόμενους μήνες, τόσο για τις χρηματοπιστωτικές αγορές όσο ­
πιθανόν ­ και για τη βρετανική οικονομία.

Η ιστορία διδάσκει

Τόνι Μπλερ. Οι αγορές συναλλάγματος προεξοφλούν ότι ο Βρετανός πρωθυπουργός θα φέρει τη στερλίνα στο κλαμπ του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος

Αν η ιστορία μας διδάσκει κάτι, είναι ότι τα λάθη πολιτικής, και όχι οι
απρόβλεπτες εξελίξεις, είναι οι κύριες αιτίες των οικονομικών προβλημάτων και
κρίσεων. Αυτός και ο λόγος για τον οποίο ακόμη και οι πιο αισιόδοξοι θα πρέπει
να ανησυχούν. Η ύφεση που έπληξε τη βρετανική οικονομία στις αρχές της
δεκαετίας του ’80 προκλήθηκε από την αναγκαία σκλήρυνση της νομισματικής
πολιτικής μετά τις τεράστιες σπατάλες που είχε πραγματοποιήσει η προηγούμενη
κυβέρνηση των Εργατικών. Η ύφεση που έπληξε τη βρετανική οικονομία στις αρχές
της δεκαετίας του ’90 προκλήθηκε από την αναπόφευκτη αύξηση των επιτοκίων λόγω
της ταχείας οικονομικής ανάπτυξης και της εξόδου της στερλίνας από το
Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αρχές της
τρέχουσας δεκαετίας χαρακτηρίζονται έως τώρα από αξιοθαύμαστη οικονομική
σταθερότητα ­ κυρίως λόγω των πολιτικών που εφήρμοσαν ο Κένεθ Κλαρκ, πρώην
υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση των Συντηρητικών, και ο Γκόρντον Μπράουν,
τωρινός υπουργός Οικονομικών. Στην περίπτωση που η κυβέρνηση της Βρετανίας
αλλάξει τη στάση της έναντι του ευρώ, είναι σίγουρο ότι θα αποφευχθούν τα
προβλήματα; Από το 1992, που η στερλίνα αποσύρθηκε από το Μηχανισμό
Συναλλαγματικών Ισοτιμιών, η οικονομική πορεία της Βρετανίας ήταν ομαλή. Η
κατάλληλη νομισματική πολιτική, σε συνδυασμό με την ουδέτερη δημοσιονομική
πολιτική, προστάτευσαν τη βρετανική οικονομία από μια σειρά καταιγίδων ­ και
την προστάτευσαν αποτελεσματικά.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης κυβερνητικής θητείας των Εργατικών, η βρετανική
οικονομία βρέθηκε αντιμέτωπη με την ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση, την παρ’
ολίγον χρεοκοπία του βραχυπρόθεσμου κερδοσκοπικού κεφαλαίου Λονγκ Τερμ Κάπιταλ
Μάνατζμεντ και την απότομη επιβράδυνση της ανάπτυξης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στις λίγες ημέρες της δεύτερης κυβερνητικής θητείας των Εργατικών, το πρόβλημα
που προέκυψε είναι η κατρακύλα της στερλίνας έναντι του δολαρίου και του ευρώ.

Η αστάθεια αυτή προκλήθηκε από την αίσθηση των αγορών για τη στάση της
κυβέρνησης έναντι του ζητήματος της εισόδου της Βρετανίας στην ευρωζώνη. Όσο
πιο γρήγορα εγκαταλειφθεί η ιδέα εισαγωγής της στερλίνας στο ευρώ τόσο πιο
γρήγορα θα τελειώσουν και τα προβλήματα του βρετανικού νομίσματος στις αγορές
συναλλάγματος.

Η μελέτη

Στην περίπτωση που η μελέτη του βρετανικού υπουργείου Οικονομικών καταλήξει
ότι τα μειονεκτήματα της εισόδου της Βρετανίας στην Οικονομική και Νομισματική
Ένωση είναι περισσότερα από τα πλεονεκτήματα, τότε τα προβλήματα της στερλίνας
θα τελειώσουν. Στην αντίθετη περίπτωση, η βρετανική οικονομία ίσως βρεθεί στη
δυσχερέστερη θέση των τελευταίων ετών.

Ο Μπλερ έχει υποσχεθεί την εκπόνηση από το υπουργείο Οικονομικών μιας μελέτης
για τα υπέρ και τα κατά της ένταξης της Βρετανίας στην Οικονομική και
Νομισματική Ένωση. Ένα θετικό αποτέλεσμα της μελέτης θα οδηγήσει την κυβέρνηση
στην απόφαση να υπογράψει την πρόταση ένταξης της Βρετανίας στην ευρωζώνη και
στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί δημοψήφισμα.

Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, οι διακυμάνσεις της στερλίνας θα συνεχιστούν έως
ότου τελειώσει το ζήτημα της ένταξης της Βρετανίας στην ευρωζώνη ­ είτε με την
ένταξη είτε με την οριστική παραμονής της εκτός της ζώνης του ευρώ.

Και όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η αβεβαιότητα τόσο μεγαλώνουν οι κίνδυνοι για
τη στερλίνα. Η αγορές συναλλάγματος έχουν πειστεί, και πιθανώς έχουν δίκιο,
ότι ο Μπλερ θα προσυπογράψει την πρόταση ένταξης της Βρετανίας στην ευρωζώνη,
μόνο στην περίπτωση που αυτή πραγματοποιηθεί με μια ισοτιμία της στερλίνας
πολύ χαμηλότερη από την τρέχουσα.

Οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι μια ισοτιμία της στερλίνας ανώτερη των
τριών μάρκων ­ δηλαδή, περίπου 65 πένες ανά ευρώ ­ δεν θα επιβιώσει
μακροπρόθεσμα.

Αυτό σημαίνει ότι η στερλίνα θα πρέπει να διολισθήσει κατά περίπου 6% από τα
τρέχοντα επίπεδα έναντι του ευρώ, προκειμένου να φθάσει στην κατάλληλη
ισοτιμία ένταξης. Με δεδομένο ότι το ευρώ έχει διολισθήσει σημαντικά έναντι
του δολαρίου, η στερλίνα θα πρέπει να κατρακυλήσει έναντι του αμερικανικού
νομίσματος σε επίπεδα που οι αγορές δεν έχουν δει από τις αρχές της δεκαετίας
του ’80.

Η διολίσθηση αυτή θα προκαλέσει σημαντικές επιπλοκές στη βρετανική οικονομία.
Για παράδειγμα, η διολίσθηση της στερλίνας θα φουντώσει τον πληθωρισμό και στη
συνέχεια η Τράπεζα της Αγγλίας θα αναγκαστεί να αυξήσει τα επιτόκια. Το αν η
στερλίνα θα ενταχθεί στην ευρωζώνη θα αποφασιστεί, κατά πάσα πιθανότητα, από
τους ίδιους του Βρετανούς σε δημοψήφισμα. Μέχρι να γίνει όμως αυτό, το
βρετανικό νόμισμα θα ζήσει δύσκολες ημέρες.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης