Δολάριο – πετρέλαιο ανεβάζουν τιμές, χρέος

Με πληθωρισμό πάνω από 3% και με επιβάρυνση στις δαπάνες εξυπηρέτησης του
δημόσιου χρέους πάνω από 100 δισ. δρχ. θα «κλείσει» το 2001 για την ελληνική
οικονομία, αν το δολάριο παραμείνει μέχρι το τέλος του έτους σε επίπεδα πάνω
από τις 400 δραχμές σε σχέση με τη δραχμή και αν η διεθνής τιμή του πετρελαίου
διατηρηθεί και τους επόμενους μήνες υψηλότερα από τα 25 δολάρια το βαρέλι.

Πρόκειται για το τίμημα που θα πληρώσει η ελληνική οικονομία αν επιβεβαιωθεί
το κακό σενάριο για την εξέλιξη των τιμών των καυσίμων και την ισοτιμία του
δολαρίου τους επόμενους μήνες. Στην εκτίμηση αυτή καταλήγει το οικονομικό
επιτελείο της κυβέρνησης στον βαθμό που συνεχισθεί και τους επόμενους μήνες η
«επίθεση» που δέχεται η ελληνική οικονομία από το δολάριο και το πετρέλαιο.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, κοινή πεποίθηση είναι ότι όποιες και αν είναι οι
εξελίξεις στο μέτωπο του δολαρίου και του πετρελαίου, η ελληνική οικονομία δεν
θα βγει αλώβητη και από αυτήν τη μάχη με τους δύο ισχυρούς αντιπάλους της. Ήδη
μάλιστα η οικονομία πληρώνει το τίμημα της μέχρι τώρα ανόδου των τιμών των
καυσίμων και της πτώσης του ευρώ συγκριτικά με το δολάριο, αφού ο πληθωρισμός
κυμαίνεται στα επίπεδα του 3,5% και θα έφθανε σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα τον
Μάιο αν δεν βοηθούσε η συγκυρία της καλής πορείας των τιμών των
οπωροκηπευτικών, που απέτρεψε την περαιτέρω άνοδο του γενικού δείκτη τιμών
καταναλωτή.

Οι εξελίξεις αυτές καθιστούν πιο επισφαλή ακόμη και την αναθεωρημένη πρόβλεψη
του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας για πτώση του πληθωρισμού κάτω από 3% στο
τέλος του έτους.

Από την άλλη, και στις δαπάνες εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους έχουν ήδη
αρχίσει να εμφανίζονται οι πρώτες επιπτώσεις από την άνοδο του δολαρίου,
σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.

Τόσο το αμερικανικό νόμισμα όσο και ο «μαύρος χρυσός» αποτελούν τα τελευταία
χρόνια τις δύο μόνιμες απειλές για την ελληνική οικονομία και τον «φόβο και
τρόμο» των στελεχών του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης. Τα στελέχη αυτά
δεν κρύβουν τους φόβους από τους οποίους διακατέχονται και τώρα, ύστερα από τη
νέα έξαρση που παρουσιάζεται στα δύο κρίσιμα αυτά μέτωπα. Οι ανησυχίες τους
αυτές οφείλονται σε δύο λόγους:

* Πρώτον, το δολάριο έχει ήδη ξεπεράσει το φράγμα των 400 δρχ., λόγω της νέας
ανόδου του σε σχέση με το ευρώ. Τις τελευταίες ημέρες το ευρώ κυμαίνεται σε
επίπεδα γύρω στα 85-86 σεντς σε σχέση με το δολάριο και κανείς δεν μπορεί να
προβλέψει τι θα γίνει στο μέλλον. Ο μεγάλος εφιάλτης για τα στελέχη του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας έχει σχέση με το ενδεχόμενο το κοινό ευρωπαϊκό
νόμισμα να διολισθήσει ακόμη περισσότερο απέναντι στο αμερικανικό και να πέσει
στα επίπεδα των 82 σεντς που είχε φθάσει πέρυσι τον Οκτώβριο. Πρόκειται για το
χαμηλότερο σημείο που έχει φθάσει το ευρώ σε σχέση με το αμερικανικό νόμισμα
στη σύντομη ιστορία του. Στην περίπτωση αυτή, οι επιπτώσεις θα είναι ιδιαίτερα
σημαντικές για την ελληνική οικονομία. Θα πληγούν ιδιαίτερα ο πληθωρισμός και
το δημόσιο χρέος. Ενδεικτικό είναι ότι οι προβλέψεις του προϋπολογισμού για
την πορεία των δύο αυτών μεγεθών το 2001 έχουν καταρτισθεί με βάση το σενάριο
ότι η ισοτιμία ευρώ – δολαρίου φέτος θα κυμαινόταν στο 1 προς 1, το οποίο
αυτήν τη στιγμή απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

Σημειώνεται ότι η πτώση της τιμής του ευρώ και της δραχμής σε σχέση με το
δολάριο κάνει πιο ακριβά τα εισαγόμενα προϊόντα (μεταξύ των οποίων και τα
καύσιμα) προκαλώντας άνοδο του πληθωρισμού, ενώ αυξάνει τις δαπάνες
εξυπηρέτησης του δολαριακού τμήματος του εξωτερικού χρέους της χώρας, το οποίο
ανέρχεται σε ποσοστό γύρω στο 12% του συνολικού δημόσιου χρέους της χώρας. Από
τις μετρήσεις που έχουν ήδη κάνει στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους προκύπτει
ότι αν το δολάριο παραμείνει σε επίπεδα πάνω από 400 δρχ., τότε στο τέλος του
έτους η υπέρβαση των δαπανών εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους θα ξεπεράσει τα
100 δισ. δρχ.

* Δεύτερον, η τιμή του πετρελαίου στη διεθνή αγορά κυμαίνεται τις τελευταίες
ημέρες στα 28 δολάρια το βαρέλι και βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα από την
πρόβλεψη με βάση την οποία καταρτίσθηκε ο προϋπολογισμός. Ο προϋπολογισμός του
2001 καταρτίσθηκε με βάση την πρόβλεψη ότι η τιμή του πετρελαίου στη διεθνή
αγορά θα κυμανθεί περίπου στα 25 δολάρια το βαρέλι. Βεβαίως, όσον αφορά στην
εξέλιξη των διεθνών τιμών των καυσίμων τους επόμενους μήνες, οι ειδικοί
αναλυτές της αγοράς προβλέπουν ότι οι τιμές θα υποχωρήσουν σε χαμηλότερα
επίπεδα. Αυτό όμως μπορεί να μη συμβεί, όπως άλλωστε έχει γίνει πολλές φορές
στο παρελθόν με ανάλογες προβλέψεις.

Το κόστος παραγωγής

Ωστόσο, ακόμη και να υποχωρήσουν οι διεθνείς τιμές των καυσίμων τους επόμενους
μήνες, δεν σημαίνει ότι θα σταματήσουν να ασκούνται πιέσεις στον πληθωρισμό.
Ήδη, η μέχρι τώρα άνοδος των τιμών των καυσίμων έχει αυξήσει το κόστος
παραγωγής των επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Πολλές από αυτές έχουν προχωρήσει σε
αυξήσεις των τιμών τους, ενώ εκτιμάται ότι σε ανάλογες κινήσεις θα προχωρήσουν
και άλλες επιχειρήσεις. Άρα, η επαναφορά σε χαμηλότερα επίπεδα των διεθνών
τιμών των καυσίμων σε αυτήν τη φάση θα συγκρατήσει τις αναμενόμενες
ανατιμήσεις. Βεβαίως, το χειρότερο ενδεχόμενο θα είναι να παραμείνουν οι τιμές
των καυσίμων και τους επόμενους μήνες στα υψηλά επίπεδα των 28 δολαρίων το
βαρέλι. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος, λόγω της αύξησης του κόστους
παραγωγής των επιχειρήσεων, να προκληθούν αλυσιδωτές ανατιμήσεις στην αγορά,
οι οποίες θα εκτοξεύσουν τον πληθωρισμό σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Όσον
αφορά, πάντως, τη μέχρι τώρα εξέλιξη του πληθωρισμού, τα στελέχη του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας σημειώνουν ότι βρίσκεται κοντά στο μέσον όρο του
πληθωρισμού των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πως δεν δημιουργεί
πρόβλημα όσον αφορά την ικανοποίηση του κριτηρίου σταθερότητας των τιμών που
προβλέπει η ευρωπαϊκή συνθήκη.