ΔΡΟΜΟΙ

Η εικόνα…

… που έχουμε για τους φιλοσόφους, είναι συχνά ιδανική. Ο Γερμανός φιλόσοφος,
ας πούμε, πρέπει να είναι απόμακρος, ακόμη και σκοτεινός, συνήθως απομονωμένος
κάπου μακριά, κατά προτίμηση στο Κένιγκσμπεργκ (Καντ) ή στο Ρέκεν (Νίτσε). Ο
Γάλλος φιλόσοφος πρέπει να είναι «στρατευμένος», κατά προτίμηση κομμουνιστής,
που ωστόσο δεν χαίρει εκτιμήσεως από τον κομματικό μηχανισμό (Αλτουσέρ).
Ξεσπαθώνει κάθε τόσο εναντίον του γαλλικού κράτους, μολονότι έχει περιβληθεί
με το «κύρος» μιας καλοπληρωμένης ακαδημαϊκής έδρας ­ καλύτερα εδώ να μην
αναφέρουμε συγκεκριμένα παραδείγματα, γιατί ο κατάλογος θα παρατράβαγε σε
μάκρος.

Ο Γάλλος…

… φιλόσοφος έχει πρωτοριακό καλλιτεχνικό γούστο και περίπλοκη ερωτική ζωή ­
μην περιμένετε κατάλογο ούτε εδώ. Στα επιδέξια χέρια του, βαριά ζητήματα περί
του όντος και του μη όντος αποκτούν μια σπάνια ελαφρότητα. Μοιάζει να έχει
συμβιβαστεί με το Chanel No 5 και το Σατώ Λαφίτ. Αυτή είναι βέβαια η φιλοσοφία
του σαλονιού, που έχει τις ρίζες της στον δέκατο όγδοο αιώνα. Τη διαδέχθηκε η
φιλοσοφία του καφενείου, κυρίως με τον Σαρτρ. Μισήθηκε από τους Βρετανούς
ομολόγους του που, για να ξεχωρίσουν από αυτόν, καλλιέργησαν με επιμονή την
παροιμιώδη μονοτονία τους ­ δεν το λέμε εμείς, αλλά ένα κατ’ εξοχήν βρετανικό
περιοδικό, το «New Statesman».

Η φιλοσοφία…

… στα χρόνια μας συχνά ξεπέφτει σε πολιτική δημοσιογραφία ή σε επιστημολογία
­ κατηγορία που δύσκολα μπορεί να αποκρούσει. Τι να πει λοιπόν κανείς για τα
ανέκδοτα που ακούγονται κάθε τόσο για τους φιλοσόφους; Πρώτος νόμος της
φιλοσοφίας: Σε κάθε φιλόσοφο αντιστοιχεί ένας άλλος φιλόσοφος, ίδιας αξίας,
που λέει τα αντίθετα. Δεύτερος νόμος της φιλοσοφίας: Πέφτουν και οι δύο έξω.
Ας πάρουμε όμως ένα παλιό φιλοσοφικό ζήτημα: ένα δέντρο που πέφτει στο δάσος
και δεν υπάρχει εκεί κανείς για να ακούσει, κάνει θόρυβο; Η απάντηση σε αυτό
απασχολεί τους φιλοσόφους από την αρχαιότητα. Σήμερα, οι πιο οπορτουνιστές από
αυτούς λένε: «Αυτό το ζήτημα το έχουμε λύσει όσον αφορά τη φτελιά και τη
σημύδα και επεξεργαζόμαστε μια γενική απάντηση».

Ένας ακαδημαϊκός…

… φιλόσοφος γιατί θα απέκλειε τον Χριστό από μια πανεπιστημιακή καριέρα;
Επειδή δεν έχει δημοσιεύσει παρά μόνον ένα σύγγραμμα. Επειδή το έγραψε στα
εβραϊκά. Επειδή δεν αναφέρει πουθενά βιβλιογραφία. Επειδή δεν δημοσιεύτηκε σε
κανένα έγκυρο περιοδικό του κλάδου. Επειδή κάποιοι αμφιβάλλουν ακόμη και αν το
έγραψε ο ίδιος. Επειδή, έστω και αν είναι αλήθεια πως έπλασε τον κόσμο, δεν
έκανε τίποτε άλλο από τότε. Επειδή η επιστημονική κοινότητα δεν μπόρεσε να
επιβεβαιώσει πειραματικά τη δουλειά του. Επειδή δεν δίδαξε σε καμιά σχολή ­
απλώς είπε στους μαθητές του να διαβάσουν το έργο του. Επειδή απέβαλε τους δύο
πρώτους μαθητές που του έκαναν ενοχλητικές ερωτήσεις. Επειδή σχεδόν κανείς από
τους μαθητές του δεν πέρασε τις εξετάσεις, μολονότι τους είχε βάλει όλα και
όλα δέκα ζητήματα. Επειδή είχε ακατάστατο ωράριο και για να κάνει μάθημα
έπαιρνε τα βουνά.