«Κυνήγι μαγισσών»

Επαναλαμβάνεται σήμερα στη Βαρσοβία μια δίκη με μεγάλο ιστορικό ενδιαφέρον.
Στο εδώλιο του κατηγορουμένου κάθεται ο τελευταίος κομμουνιστής ηγέτης της
Πολωνίας.

Ο Βόιτσεκ Γιαρουζέλσκι και άλλοι 12 πρώην συνεργάτες του κατηγορούνται για την
αιματηρή καταστολή διαδήλωσης εργατών τον Δεκέμβριο του 1970.

«Είμαστε οι αποδιοπομπαίοι τράγοι στο παλκοσένικο της πολιτικής», δηλώνει ο
Γιαρουζέλσκι σε συνέντευξή του στην «Κοριέρε ντέλα Σέρα». «Εκείνα τα
τραγικά γεγονότα αποτελούν μια μαύρη σελίδα της ιστορίας, ένα οδυνηρό αγκάθι
που δεν με εγκαταλείπει. Όμως είμαι αθώος. Όσο φέρνω στο μυαλό μου εκείνα τα
γεγονότα, τόσο πείθομαι ότι δεν έχω άμεσες ευθύνες. Τα τριάντα τελευταία
χρόνια έχουν συμβεί πολλά στην Πολωνία. Υπάρχουν όμως ακόμη άνθρωποι που
επιδιώκουν ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών».

Η διαταγή

Ο Γιαρουζέλσκι, 77 ετών σήμερα, ήταν υπουργός Άμυνας της Πολωνίας όταν οι
δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν 44 εργάτες ναυπηγείων που συμμετείχαν σε διαδήλωση
στο Γκντανσκ κατά των αυξήσεων στις τιμές των τροφίμων. Η επίθεση της
αστυνομίας έγινε με διαταγή τού τότε κομμουνιστή ηγέτη Βλάντισλαβ Γκομούλκα.
«Η διαταγή μεταβιβάστηκε στον πρωθυπουργό, και από εκεί στον υφυπουργό Αμύνης,
ο οποίος διηύθυνε τις επιχειρήσεις στην περιοχή και βρισκόταν σε κατευθείαν
επαφή με τη Βαρσοβία. Εγώ είχα μείνει έξω από όλες τις αποφάσεις των
συλλογικών οργάνων. Πολλοί με ρωτούν γιατί δεν αντιτάχθηκα στις αποφάσεις του
Γκομούλκα. Στα μέσα Δεκεμβρίου, όταν φαινόταν πως οι διαδηλώσεις θα καταλήξουν
σε τραγωδία, εγώ και μερικά ακόμη στελέχη της Κεντρικής Επιτροπής ζητήσαμε από
τον Γκομούλκα να παραιτηθεί. Το έπραξε με μερικών ημερών καθυστέρηση».

Το 1981, πρωθυπουργός πλέον της χώρας, ο Γιαρουζέλσκι επέβαλε στρατιωτικό νόμο
σε μια προσπάθεια να συντρίψει την εξέγερση της Αλληλεγγύης. Τα επόμενα χρόνια
φυλακίστηκαν και σκοτώθηκαν πολλά στελέχη της αντιπολίτευσης. Χάρη σε έναν
νόμο που ψηφίστηκε όμως το 1996, ο Γιαρουζέλσκι απηλλάγη από κάθε ευθύνη για
τα γεγονότα εκείνης της περιόδου. Σήμερα καταγγέλλει ένα κυνήγι μαγισσών. «Θα
σας διηγηθώ ένα περίεργο επεισόδιο», λέει στην «Κοριέρε ντέλα Σέρα».
«Εξέταζα τα πρακτικά της δίκης μαζί με τον αρμόδιο δικαστικό, όταν μου
πρότεινε να πιούμε έναν καφέ στο καφενείο. Φοβάμαι ότι στο γραφείο μου
υπάρχουν κοριοί, μου είπε. Αυτό είναι το κλίμα γύρω από τη δίκη: πιέσεις και
μηχανορραφίες».

Η δίκη που αρχίζει σήμερα, ύστερα από πολλές αναβολές, έχει προκαλέσει μεγάλες
πολιτικές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στα κόμματα της Δεξιάς και της Αριστεράς στην
Πολωνία, δέκα και περισσότερα χρόνια μετά την πτώση του κομμουνιστικού
καθεστώτος. Οι αντιπαραθέσεις αυτές αναμένεται να οξυνθούν εν όψει των γενικών
εκλογών που θα διεξαχθούν στη χώρα το φθινόπωρο.

Η αντιπαράθεση

«Είναι μια από τις τελευταίες προσπάθειες να αποδοθεί δικαιοσύνη για τα
κομμουνιστικά εγκλήματα. Οι κομμουνιστές υποψήφιοι πρέπει να τιμωρηθούν
γι’αυτά που έκαναν, όπως ακριβώς τιμωρήθηκαν οι ναζί», δήλωσε ο Μίροσλαβ
Στίτσεν, επικεφαλής της δεξιάς πτέρυγας του κυβερνητικού συνασπισμού της
Αλληλεγγύης.

Την αντίθεσή της στη δίκη έχει εκφράσει η Συμμαχία της Δημοκρατικής Αριστεράς
(SLD) ­ πρώην κομμουνιστές ­ που βρίσκεται στην αντιπολίτευση. «Η υπόθεση
Γιαρουζέλσκι ανήκει στους ιστορικούς. Τα γεγονότα αυτά έλαβαν χώρα σε μια
τελείως διαφορετική πραγματικότητα και κανένα δικαστήριο δεν είναι ικανό να τα
κρίνει», δήλωσε η εκπρόσωπος του κόμματος Ντανούτα Βάνιεκ.

Η δίκη που δεν φαίνεται να τελειώνει

Η δίκη άρχισε το 1996, διεκόπη το 1999, και από τότε καθυστερούσε η επανάληψή
της λόγω της κακής κατάστασης της υγείας του Γιαρουζέλσκι και των διαφωνιών
που είχαν προκύψει για το αν θα έπρεπε να διεξαχθεί ή όχι σε στρατιωτικό
δικαστήριο. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Πολωνίας αποφάσισε τελικά πως ο
Γιαρουζέλσκι θα δικαστεί από περιφερειακό δικαστήριο της Βαρσοβίας. Αν
καταδικαστεί, αντιμετωπίζει την ποινή ακόμη και της ισόβιας κάθειρξης.
Δεδομένου όμως ότι μέχρι σήμερα έχουν συγκεντρωθεί 90 τόμοι με καταθέσεις από
4.000 μάρτυρες, λίγοι πιστεύουν ότι η δίκη θα ολοκληρωθεί σύντομα.

«Αυτή η δίκη δεν θα τελειώσει ποτέ», λέει ο Γιαρουζέλσκι στην «Κοριέρε
ντέλα Σέρα». «Η αντισημιτική ακροδεξιά, όμως, εκμεταλλεύθηκε την ευκαιρία
και οργανώνει συνεχώς διαδηλώσεις κάτω από το παράθυρό μου. Ο εισαγγελέας μού
το είπε καθαρά: Αν ο κατηγορούμενος δεν ήσασταν εσείς, αυτή η δίκη δεν θα
γινόταν ποτέ. Πρόκειται για μετωπική επίθεση εναντίον του προσώπου μου, η
οποία δεν λαμβάνει υπόψη το έργο μου, τη στράτευσή μου υπέρ των μεταρρυθμίσεων
και την οργάνωση του στρογγυλού τραπεζιού με την Αλληλεγγύη. Κτυπώντας εμένα,
κτυπούν ένα σύμβολο και προσπαθούν να δυσφημήσουν την Αριστερά».

LINKS:

* www.geocities.com/wojciech­jaruzelski

* www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/kbank/profiles/jaruzelski