ΔΡΟΜΟΙ

Τουλάχιστον…

… είκοσι χρόνια θα χρειαστούν οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης
για να καλύψουν την οικονομική τους καθυστέρηση. Και το πέρασμά τους στην
οικονομία της αγοράς θα έχει υψηλό κοινωνικό κόστος. Αυτά επισημαίνει ο
Ούγγρος ιστορικός Ιβάν Μπερέντ σε συνέντευξή του στην καθημερινή εφημερίδα της
Ουγγαρίας «Magyar Hirlap».

Αρκεί…

… να συγκρίνει κανείς το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν του 2000 μ’ εκείνο του
1989 για να φτάσει σε ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα. Ορισμένες χώρες (η Ουγγαρία,
η Πολωνία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Σλοβενία, η Σλοβακία) έχουν φτάσει ή
ελαφρώς ξεπεράσει τα επίπεδα του 1989. Άλλες εμφανίζουν σημαντική καθυστέρηση.
Η Βουλγαρία, για παράδειγμα, κατάφερε πέρυσι να φτάσει στα δύο τρίτα του ΑΕΠ
του 1989. Η Ρουμανία, στα τρία τέταρτα. Η Ρωσία, στο μισό. Και η Ουκρανία,
μόλις στο ένα τρίτο. Από την άποψη της ανάπτυξης, είναι έτσι φανερό ότι ακόμη
και οι χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις έχουν χάσει μια δεκαετία. Το χάσμα
ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση είναι σήμερα βαθύτερο από οποιαδήποτε άλλη
στιγμή στην Ιστορία. Τα 150 τελευταία χρόνια, σημειώνει ο Ούγγρος ιστορικός
και διευθυντής του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Ρωσικών Σπουδών της Καλιφόρνια
(UCLA), «ο πλούτος της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αντιπροσώπευε το 44%
περίπου του πλούτου της Δυτικής Ευρώπης. Το 1989, τη χρονιά που έπεσε το
τείχος, το ποσοστό αυτό ήταν 40%. Σήμερα είναι κάτω από 33%. Ορισμένοι λένε
ότι το σιδηρούν παραπέτασμα έχει αντικατασταθεί από το παραπέτασμα της
φτώχειας».

Με δεδομένο…

… αυτό το χάσμα, μήπως η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση προκαλέσει νέους
τραυματισμούς; «Την εποχή που η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ιρλανδία εντάχθηκαν
στην ΕΟΚ, οι χώρες αυτές δεν βρίσκονταν σε καλύτερη θέση. Στη συνέχεια, όμως,
κατάφεραν να καλύψουν τη διαφορά και τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά. Στην
Ιρλανδία, το ΑΕΠ ανά κάτοικο ξεπερνά σήμερα εκείνο της Αγγλίας. Η ένταξη της
Ουγγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα προκαλέσει ασφαλώς κραδασμούς, ταυτόχρονα
όμως θα προσφέρει στη χώρα μια πολιτική και οικονομική σταθερότητα που θα
προσελκύσει ξένες επενδύσεις». Ορισμένοι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι η
υιοθέτηση της οικονομίας της αγοράς, οι ιδιωτικοποιήσεις και η αναγκαία
προσαρμογή των οικονομικών και δικαστικών θεσμών μπορούν να λύσουν όλα τα
προβλήματα. Ο Ιβάν Μπερέντ βλέπει τα πράγματα διαφορετικά.

Αν οι χώρες…

… της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης φτάσουν εντός των προσεχών δεκαετιών
σε μια ετήσια ανάπτυξη της τάξης του 4,5% με 6% (έναντι 2,5% με 3% των χωρών
της Δυτικής Ευρώπης), θα μπορέσουν να φτάσουν στα επίπεδα ανάπτυξης της
ασθενέστερης χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι πιθανό οι Τσέχοι να
χρειάζονται μόνο 15 χρόνια, ενώ οι Ούγγροι και οι Πολωνοί 20 με 25 χρόνια. Το
βέβαιο είναι ότι οι Αλβανοί θα χρειαστούν 75 χρόνια. Οι εκτιμήσεις αυτές είναι
ανησυχητικές, καταλήγει ο Ούγγρος ιστορικός. Πολύ περισσότερο μάλιστα, που
όλες αυτές οι χώρες θα γνωρίσουν κοινωνικές εντάσεις οι οποίες θα έχουν
σοβαρές πολιτικές επιπτώσεις.