ΔΡΟΜΟΙ

Επίκαιρη…

… είναι η επανέκδοση της «Κοινωνίας του θεάματος» του Γκυ Ντεμπόρ (Εκδ.
Διεθνής Βιβλιοθήκη). Ο Γάλλος κοινωνιολόγος Πιερ Μπουρντιέ βρίσκεται εδώ.
Επίκαιρη και αργοπορημένη. Τριάντα χρόνια μετά την πρώτη έκδοση, από τον ίδιο
εκδοτικό οίκο (η δεύτερη είναι αφιερωμένη στη μνήμη τού ιδρυτή του Χρήστου
Κωνσταντινίδη), στα σκοτεινά χρόνια της δικτατορίας. Σκοτεινά αλλά γόνιμα:
υπήρχε ακόμη τότε το ζωηρό πάθος για την καταστροφή μιας κοινωνίας που
καταστρέφει. Αργότερα, αυτό το πάθος μετριάστηκε, όπως κάθε πάθος μετά την
έκρηξή του. Ο Γκυ Ντεμπόρ ήταν ίσως ο πιο γνήσιος εκφραστής της άρνησης αυτής
της κοινωνίας, ο πιο ουσιαστικός θεωρητικός εκείνης της πιο ανοιχτής και πιο
ανυπόταχτης γενιάς του ’60 που, άθελά της, αργότερα παρήγαγε υβρίδια και
κλώνους σαν τον Γιόσκα Φίσερ.

Ο Γκυ Ντεμπόρ…

… ήταν από τους συνιδρυτές του κινήματος που γεννήθηκε από μια μικρή ομάδα
διανοουμένων και πρωτοποριακών καλλιτεχνών με επιρροές από τον ντανταϊσμό, τον
σουρεαλισμό και τον λετρισμό και ονομάστηκε Internationale Situationniste
(προϊόν «σύντηξης» της Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπαουχάους, της
Ψυχογεωγραφικής Επιτροπής του Λονδίνου και της Λετριστικής Διεθνούς). Η
κυριότερη συμβολή του Ντεμπόρ (φωτ.) είναι στην κριτική τής καθημερινής ζωής.
Καταλήγει στο συμπέρασμα πως οποιαδήποτε αλλαγή στην ποιότητα ζωής των
ανθρώπων είναι αδύνατη μέσα στο πλαίσιο του σύγχρονου κράτους, δηλαδή της
σύγχρονης αθλιότητας. Στην ανάλυσή του, ο Ντεμπόρ υποστηρίζει πως ο
καπιταλισμός έχει μετατρέψει όλες τις ανθρώπινες σχέσεις σε άθλιες συναλλαγές,
στις οποίες η πραγματική ζωή έχει εκπέσει σε κατάσταση θεάματος. Στον κόσμο
της επικοινωνίας είμαστε όλοι καταναλωτές επικοινωνίας που καταναλώνουμε
ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες πληροφοριών μηδενικής αξίας. Στην κοινωνία
του θεάματος, «το θέαμα δεν είναι ένα σύνολο εικόνων, αλλά μία κοινωνική σχέση
διαμεσολαβούμενη από τις εικόνες».

Προφήτης…

… του φαινομένου Μπερλουσκόνι, του ανθρώπου που από μεγαλοϊδιοκτήτης μέσων
μαζικής ενημέρωσης έγινε πολιτικός, είναι για πολλούς ο Ντεμπόρ. Θα μπορούσε
άραγε να είχε προφητέψει και το φαινόμενο Μπουρντιέ; Η κριτική που ασκεί ο
Πιερ Μπουρντιέ (φωτ.) στα μέσα μαζικής ενημέρωσης τα ενοχοποιεί για τη σιωπή
τους απέναντι στις συνέπειες της νεοφιλελεύθερης πολιτικής στην οικονομία και
το περιβάλλον. Η κριτική που ασκεί ο Γκυ Ντεμπόρ στα μέσα μαζικής ενημέρωσης
ενοχοποιεί τα άτομα για τη σιωπή τους. Η κριτική που ασκεί ο Πιερ Μπουρντιέ
στα κινήματα τύπου Σιάτλ είναι πως δεν μπορούν να θεωρηθούν πραγματικά
κοινωνικά κινήματα, αλλά περιστασιακές συναθροίσεις ατόμων. Όμως, τι προτείνει
απέναντι στην παγκοσμιοποιημένη γραφειοκρατία του Διεθνούς Νομισματικού
Ταμείου και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου; Ένα παγκοσμιοποιημένο «κίνημα»
από συνδικάτα, σωματεία και ειδικούς – επαγγελματίες «αμφισβητίες» του
νεοφιλελευθερισμού. Ένας Ντεμπόρ σίγουρα θα διέκρινε τα σπέρματα μιας νέας
γραφειοκρατίας στην πρόταση Μπουρντιέ ­ κατά προτίμηση της δικής του.

«Χωρίς αμφιβολία…

… η εποχή μας προτιμάει την εικόνα από το αντικείμενο, το αντίγραφο από το
πρωτότυπο, την αναπαράσταση από την πραγματικότητα, το φαίνεσθαι από το
είναι». Λουδοβίκος Φόυερμπαχ (1841!).