ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η χώρα του θανάτου

Δέκα άνθρωποι χρειάστηκε να θυσιαστούν για να αλλάξει η Βόρεια Ιρλανδία. Η
Τουρκία αποδεικνύεται πιο ανθεκτική.

Μπόμπυ Σαντς: ο θάνατός του επηρέασε καταλυτικά την «καθολική ψυχή» της Β. Ιρλανδίας (σκίτσο από τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»)

Πριν από είκοσι χρόνια, στις 5 Μαΐου 1981, ένας ρομαντικός ποιητής και
αποτυχημένος βομβιστής άφηνε την τελευταία του πνοή στις φυλακές Μέιζ, 16
χιλιόμετρα από το Μπέλφαστ. Ήταν ο Μπόμπυ Σαντς, και είχε μείνει νηστικός για
66 ημέρες. Τις επόμενες εβδομάδες πέθαναν άλλοι εννέα κρατούμενοι. Όλοι
ζητούσαν να τους αναγνωριστεί το καθεστώς του αιχμαλώτου πολέμου. Αλλά η
κυβέρνηση της Μάργκαρετ Θάτσερ είχε απορρίψει κατηγορηματικά αυτό το αίτημα.
Τον Οκτώβριο, όταν ο IRA κήρυξε το τέλος της απεργίας, άλλοι 60 άνθρωποι είχαν
σκοτωθεί στους δρόμους, θύματα της βίας που συνεχιζόταν. Όλοι μίλησαν τότε για
ήττα του κινήματος υπέρ της ανεξαρτησίας. Στην πραγματικότητα, οι τραγικοί
εκείνοι θάνατοι μεταμόρφωσαν ριζικά τη Βόρεια Ιρλανδία. «Η απεργία πείνας
άγγιξε την καθολική ψυχή θρησκευτικά και πολιτικά ­ όπως και τα γεγονότα του
1916», λέει ο Πωλ Άρθουρ από το Πανεπιστήμιο του Ώλστερ. «Χωρίς εκείνη τη
θυσία δεν θα υπήρχε ούτε εκεχειρία ούτε συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής ούτε
συμμετοχή στελεχών του Σιν Φέιν στην κυβέρνηση».

Πόσοι άνθρωποι πρέπει να πεθάνουν στην Τουρκία για να αρχίσει να επηρεάζεται η
«τουρκική ψυχή»; Η κατάσταση βέβαια είναι τελείως διαφορετική, η σύγκρουση
γίνεται με άλλους όρους, οι Τούρκοι απεργοί πείνας διακρίνονται από έναν
φανατισμό που τρομάζει. Οι εικόνες, όμως, είναι ίδιες. Όπως και η ωμότητα με
την οποία αντιμετωπίζει η κυβέρνηση τους διαδοχικούς θανάτους νέων ανθρώπων
στις φυλακές. Πολλοί από τους ανθρώπους αυτούς, γράφει ο Οράλ Τσαλισλάρ στην
Τζουμχουριέτ, βρίσκονται στη φυλακή επειδή φώναξαν συνθήματα ή κόλλησαν
αφίσες. Και πεθαίνουν, την ώρα που η Τουρκία συντάσσει ένα πρόγραμμα
εκδημοκρατισμού από χιλιάδες σελίδες προκειμένου να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή
Ένωση. Σε τι είδους εκδημοκρατισμό όμως ­ διερωτάται ο Τούρκος αρθρογράφος ­
μπορεί να προχωρήσει ένα σύστημα που παρακολουθεί αδιαμαρτύρητα τους νέους του
να πεθαίνουν στις φυλακές; Ποιος θα μπορούσε να πιστέψει σ’ ένα τέτοιο
πρόγραμμα; Εξαιτίας της στάσης που τηρεί, η Τουρκία κινδυνεύει να μη βγει ποτέ
από την κρίση και να μη βρει λύση στα προβλήματά της. Η χώρα θα μείνει στα
μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης ως μια χώρα του θανάτου. Ζούμε σ’αυτήν τη
χώρα του θανάτου και παρακολουθούμε εκείνους που πεθαίνουν.

Είκοσι απεργοί έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους, άλλοι 60 κινδυνεύουν να περάσουν
το κατώφλι ανά πάσα στιγμή, αλλά ο πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ επιμένει ότι
«το κράτος δεν θα υποκύψει σε εκείνους που υποχρεώνουν τους φίλους τους να
πεθάνουν». Και εκείνος μεν θα καταλήξει, αργά ή γρήγορα, στον σκουπιδοτενεκέ
της Ιστορίας. Τον ρόλο των συμβόλων, όμως, ποιος θα τον παίξει; Ποιος θα
αναδειχθεί στον Τζέρυ Άνταμς της Τουρκίας;