Το κύμα των συλλήψεων

Δύο μήνες πριν από τις κρίσιμες προεδρικές εκλογές της 8ης Ιουνίου, 42 μέλη
του (εκτός νόμου) Κινήματος για την Ελευθερία του Ιράν συνελήφθησαν το
περασμένο Σάββατο στην Τεχεράνη και σε άλλες ιρανικές πόλεις, με εντολή του
Επαναστατικού Δικαστηρίου που ελέγχεται από τους «σκληρούς» του ιρανικού
καθεστώτος.

Το κίνημα αυτό, που αγωνίζεται για την ελευθερία και τη δημοκρατία και είναι η
πρώτη παράνομη οργάνωση της χώρας, είναι πολύ δημοφιλές μεταξύ των φοιτητών.

Πρόκειται για το δεύτερο κύμα συλλήψεων στο Ιράν από τα μέσα Μαρτίου. Τότε
είχαν συλληφθεί 21 οπαδοί των μεταρρυθμίσεων ύστερα από έφοδο της αστυνομίας
σε συγκέντρωση της αντιπολίτευσης. Από τους συλληφθέντες έχουν αφεθεί
ελεύθεροι οι εννιά ενώ οι υπόλοιποι εξακολουθούν να κρατούνται.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Επαναστατικού Δικαστηρίου, Αλί Μομπασερί, οι νέες
συλλήψεις έγιναν με βάση τις «ομολογίες» των ατόμων που κρατούνται. Η
φιλελεύθερη αντιπολίτευση του Ιράν, που φυλακίστηκε από τον Σάχη, έλαβε προς
στιγμήν μέρος στην άσκηση της εξουσίας επί Χομεϊνί, για να περιθωριοποιηθεί
και πάλι στη συνέχεια, δέχεται έτσι ακόμη ένα πλήγμα.

Ο Μoμπασερί υποσχέθηκε πάντως χθες ότι πολλοί από τους συλληφθέντες θα αφεθούν
ελεύθεροι. “Δεν διαθέτω κατάλογο, αλλά για όσα άτομα δεν τεκμηριωθεί κατηγορία
θα διαταχθεί η απελευθέρωσή τους με εγγύηση”, τόνισε, χωρίς να διευκρινίσει
ούτε τον αριθμό ούτε την ταυτότητα των ανθρώπων που θα απελευθερωθούν.

Περισσότεροι από τους μισούς Ιρανούς βουλευτές υπέγραψαν υπόμνημα με το οποίο
εκφράζουν την αποδοκιμασία τους για τις συλλήψεις. “Η μεταχείρισή τους και οι
κατηγορίες με βάση τις οποίες συνελήφθησαν, δηλαδή η απόπειρα ανατροπής του
καθεστώτος, προκαλούν κατάπληξη”, αναφέρεται στο υπόμνημα που απευθύνεται στον
υπουργό Δικαιοσύνης.

Μεταξύ των συλληφθέντων βρίσκονται πολλοί ηλικιωμένοι, όπως ο ογδοντάχρονος
Χασέμ Σαμπαγκιάν, υπουργός Εσωτερικών της προσωρινής κυβέρνησης του 1979, ο
πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Άχμαντ Σαντρ Χαζ-Σεγέντ Ζαβαντί, ο πρώην δήμαρχος
της Τεχεράνης Μοχάμαντ Ταβασολί, καθώς και ο Χοσρό Μανσουριάν, εξέχον μέλος
του Κινήματος για την Ελευθερία.

Στο Ισπαχάν, όπου οι μεταρρυθμιστές έχουν ιδιαίτερη δύναμη, έχουν συλληφθεί
μεταξύ άλλων ο Φαζαντολάχ Σαλαουατί, πρώην διευθυντής μιας απαγορευμένης
εφημερίδας, και η σύζυγός του Αμενέχ Ζαφαρί, κόρη ενός αγιατολάχ και μέλος του
δημοτικού συμβουλίου της πόλης.

Η επίθεση αυτή, που προκαλεί έκπληξη λόγω της έκτασής της, είχε κατά κάποιον
τρόπο προαναγγελθεί. Στις 3 Ιανουαρίου εξαφανίστηκαν ο ηλικιωμένος εθνικιστής
Εζατολάχ Σαχαμπί και ο φοιτητής Αλί Αφσαρί, που είχαν συλληφθεί και
ανακρίνονταν. Στα τέλη Φεβρουαρίου συνελήφθησαν πολλοί δημοσιογράφοι της
εβδομαδιαίας εφημερίδας «Iran-e Farda», που εκδίδεται από τον Σαχαμπί, και
ερευνήθηκαν τα σπίτια τους. Στις 18 Μαρτίου, τελευταία εργάσιμη ημέρα του
περσικού έτους 1379, ανακοινώθηκε η απαγόρευση του Κινήματος για την Ελευθερία
και έκλεισαν τέσσερα φιλελεύθερα έντυπα, μεταξύ των οποίων το μηνιαίο «Payam-e
Emrouz».

Όλες αυτές οι συλλήψεις συνδέονται ασφαλώς με τις επικείμενες προεδρικές
εκλογές, που εξακολουθούν να καλύπτονται από μεγάλο μυστήριο. Ο Χαταμί, που
εξελέγη το 1997 χάρη στις υποσχέσεις του για πολιτικές μεταρρυθμίσεις και
ελευθερία του Τύπου, δεν έχει ακόμη διευκρινίσει αν θα είναι υποψήφιος. «Οι
διώξεις των οπαδών του και οι απαγορεύσεις των εφημερίδων θα βαρύνουν
σημαντικά στην απόφαση που θα λάβει, αν και είναι άγνωστο σε ποια κατεύθυνση»,
επισημαίνει ο Ιρανός αναλυτής Ιράτζ Ραχτί.

Πώς εξηγείται όμως ο αποκεφαλισμός του κινήματος των «θρήσκων εθνικιστών», οι
οποίοι έμοιαζαν ως τώρα ακίνδυνοι; «Το σύστημα θέλει να περιορίσει την
πολιτική σκηνή σε δύο κινήματα, τους συντηρητικούς και τους μεταρρυθμιστές,
αποκλείοντας άτομα που θα μπορούσαν να γλιστρήσουν ανάμεσα σε αυτούς τους δύο
πόλους», λέει ο Αμίρ Μοχεμπιάν, μέλος της συντακτικής επιτροπής της εφημερίδας
«Ressalat».

Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι οι «θρήσκοι εθνικιστές» αποτελούν την αχίλλειο πτέρνα
ενός προέδρου που οι συντηρητικοί θέλουν με κάθε τρόπο να αποδυναμώσουν. Αν
πάρει ευθέως το μέρος τους, θα έλθει σε σύγκρουση με τις δικαστικές Αρχές της
χώρας. Αν πάλι δεν κάνει τίποτα, θα χάσει την εκτίμηση ενός μεγάλου μέρους του
εκλογικού σώματος.

Έμμεσος στόχος

Ο πρόεδρος Χαταμί εξέφρασε τη λύπη του για τις συλλήψεις, που έχουν προφανώς
ως έμμεσο στόχο τον ίδιο. «Όταν βλέπω να λαμβάνονται μέτρα κατά του Τύπου και
να συλλαμβάνονται ιδιώτες και μέλη πολιτικών οργανώσεων, δεν μπορώ παρά να
εκφράσω τη λύπη μου», τόνισε. Πέραν της λύπης, όμως, ουδέν. Την επομένη των
συλλήψεων, ο Χαταμί δέχθηκε στο γραφείο του δύο επισκέψεις: μια αντιπροσωπεία
του Διεθνούς Δικαστηρίου αθλημάτων και μια αντιπροσωπεία ενός Συνεδρίου για
την ανάπτυξη των επιστημών