Προμηνύεται καταιγίδα

<

Πού το πάει ο Τζορτζ Μπους στην εξωτερική του πολιτική; Οι Ευρωπαίοι
πολιτικοί είναι μάλλον ανήσυχοι, καθώς πυκνώνουν τα σύννεφα στις
αμερικανοευρωπαϊκές σχέσεις.

Απηχώντας τις απόψεις που διατυπώνονται αυτό το διάστημα στην Ευρώπη, η
γερμανική εφημερίδα «Suddeutsche Zeitung» χαρακτήριζε σε κύριο άρθρο της
«ακραίο μέτρο» την απέλαση 50 Ρώσων διπλωματών από την Ουάσιγκτον. Οι
Ευρωπαίοι δεν έκρυψαν την ανησυχία τους και για την ψυχρή υποδοχή που
επιφύλαξε ο πρόεδρος Μπους στον Νοτιοκορεάτη πρόεδρο Κιμ Ντάε Γιουνγκ, όταν
επισκέφθηκε τον περασμένο μήνα τις ΗΠΑ. Μάλιστα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες
αποφάσισαν την περασμένη εβδομάδα να στείλουν μεσολαβητές για να υποστηρίξουν
την προσπάθεια συνεννόησης μεταξύ των δύο Κορεών. Εκτός από ένδειξη στήριξης
του ανοίγματος του Κιμ Ντάε Γιουνγκ προς τη Βόρεια Κορέα, η ευρωπαϊκή
πρωτοβουλία δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη να προωθήσει τη
νεότευκτη εξωτερική πολιτική της, έστω και όταν αυτή διαφέρει από την
αμερικανική.

Φυσικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε εκφράσει και άλλοτε τέτοιες προθέσεις,
προαναγγέλλοντας την «ευρωπαϊκή χαραυγή» τις παραμονές των βαλκανικών πολέμων
της δεκαετίας του 1990. Όμως, τότε, η ευρωπαϊκή διπλωματία είχε ατυχήσει.
Τώρα, η επίσης γερμανική εφημερίδα «Frankfurter Allgemeine» προαναγγέλλει πάλι
τη «σειρά της Ευρώπης».

Η Ρωσία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διανύσει μεγάλη απόσταση την τελευταία δεκαετία και οι
διαφορές της με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση είναι πραγματικές, ιδιαίτερα σε
ζητήματα όπως η πυραυλική άμυνα, η Ρωσία και το περιβάλλον. Ειδικά η Γερμανία
υποστηρίζει ένθερμα τη συμφιλιωτική στάση του Κιμ Ντάε Γιουνγκ, τον οποίο
θεωρεί κάτι σαν νέο Βίλλυ Μπραντ. Η Ostpolitik του Σοσιαλδημοκράτη
καγκελάριου, δηλαδή η προσέγγιση με την κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία, είχε
επικριθεί έντονα από την Ουάσιγκτον, αλλά τελικά απέδωσε καρπούς: η Ανατολική
Γερμανία δεν υπάρχει πια.

Η εμμονή της αμερικανικής κυβέρνησης να προχωρήσει σε ένα πυραυλικό αμυντικό
σύστημα, κάτι που ανησυχεί ιδιαίτερα τους Ευρωπαίους ­ αλλά και τους Ρώσους ­
και αντίκειται στη συνθήκη του 1972 για τον έλεγχο των βαλλιστικών πυραύλων,
φέρνει την αμερικανική και την ευρωπαϊκή πολιτική σε μια αντιπαράθεση που
θυμίζει κάτι από την ψυχροπολεμική εποχή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι απόλυτα
δεσμευμένη σε μια πολιτική συμφιλίωσης με τη Ρωσία. Αυτό ακριβώς το μήνυμα
αναμένεται να κομίσει στον πρόεδρο Μπους ο Γερμανός καγκελάριος Γκέρχαρντ
Σρέντερ που θα επισκεφθεί την Ουάσιγκτον αυτή την εβδομάδα. Η αβεβαιότητα για
τον προσανατολισμό της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής είναι μια πρόσθετη
πηγή ανησυχίας.

Πολλοί πιστεύουν ότι είναι πια καιρός να βγει η Ευρώπη από τη σκιά των
Αμερικανών στα ζητήματα ασφαλείας, γράφει σε κύριο άρθρο του το περιοδικό
«Economist». Οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες συμμερίζονται ένα αίσθημα ντροπής για
την ισχνή ευρωπαϊκή συμβολή στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου πριν από δύο χρόνια.
Η Γαλλία, που σε πολλά άλλα ζητήματα έπεται της Γερμανίας, είναι πρώτη στη
διεκδίκηση της ευρωπαϊκής αμυντικής «αυτονομίας» (χθες, ο Γάλλος αρχιστράτηγος
ζήτησε ανεξάρτητη διοίκηση από το ΝΑΤΟ για την ευρωπαϊκή δύναμη ταχείας
επέμβασης). Όσο για τη Γερμανία, θα επιθυμούσε οτιδήποτε θα μπορούσε να
οδηγήσει σε μια πιο συνεκτική και εντυπωσιακή Ευρώπη, έχοντας επίγνωση ότι
χωρίς στρατιωτική ισχύ η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα γίνει ποτέ παγκόσμια δύναμη.
Το ζήτημα είναι πόσο θα απομακρυνθούν μεταξύ τους στο μέλλον η «νέα» Αμερική
και η «νέα» Ευρώπη.

Δύο ανταγωνιστικά στρατόπεδα

Ένα συντηρητικό Πεντάγωνο και ένα πιο μετριοπαθές Στέιτ Ντιπάρτμεντ
συμβουλεύουν τον Τζορτζ Μπους στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Ποιο από τα
δύο θα προτιμήσει τελικά ο Αμερικανός πρόεδρος;

Τα δύο ανταγωνιστικά στρατόπεδα δίνουν ήδη στον πρόεδρο Μπους διαμετρικά
αντίθετες συμβουλές σε καίρια ζητήματα. Στο Πεντάγωνο, ο υπουργός Άμυνας
Ντόναλντ Ράμσφελντ έχει συγκεντρώσει γύρω του έναν κύκλο σκληροπυρηνικών
συμβούλων, οι οποίοι υποστηρίζουν τον εξοπλισμό της ιρακινής αντιπολίτευσης
για την ανατροπή του Σαντάμ και είναι επιφυλακτικοί στην ανάπτυξη ευρωπαϊκής
στρατιωτικής δύναμης ταχείας ανάπτυξης. Στην άλλη όχθη, στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ,
ο υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ υποστηρίζει τη χαλάρωση των κυρώσεων που
έχουν επιβληθεί στο Ιράκ ­ αν και προϊόν του Πενταγώνου, αποδεικνύεται
προσεκτικός πολεμιστής. Όμως και στις σχέσεις με τη Βόρεια Κορέα, τη Ρωσία και
την Κίνα, ο Πάουελ αναμένεται να δώσει περισσότερη έμφαση στη συνεννόηση και
τη συνεργασία απ’ ό,τι ο Ράμσφελντ, ο οποίος έχει βεβαρημένο ιστορικό
μονομερών προσεγγίσεων.

LINKS:

* europa.eu.int/

* www.whitehouse.gov/