«Ιπτάμενοι» κίνδυνοι

Το «σύνδρομο της τουριστικής θέσης» και τους κινδύνους που εγκυμονούν για
την υγεία οι πολύωρες πτήσεις προσπαθούν να αντιμετωπίσουν εκπρόσωποι
αεροπορικών εταιρειών και επιστήμονες που συναντώνται σε διήμερη διάσκεψη στη
Γενεύη.

Ζωτικός χώρος. Το στρίμωγμα των επιβατών της τουριστικής θέσης ενοχοποιείται για τα κρούσματα εμβολών και θρομβώσεων στις πολύωρες πτήσεις

Η διάσκεψη οργανώνεται από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας με σκοπό να
αποκαλυφθούν οι κίνδυνοι που απειλούν ακόμη και τη ζωή χιλιάδων επιβατών που
κάνουν υπερατλαντικά και άλλα πολύωρα αεροπορικά ταξίδια. Τα συχνά κρούσματα
θρομβώσεων ή εμβολών σε τέτοια ταξίδια έχουν προκαλέσει την ανησυχία των
επιστημόνων, οι οποίοι πιστεύουν ότι οφείλονται στο γεγονός ότι οι επιβάτες
παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα ακίνητοι στις θέσεις τους. Στις ομάδες
υψηλού κινδύνου κατατάσσονται οι άνθρωποι που έχουν ήδη ιστορικό εμβολών και
θρομβώσεων, οι ηλικιωμένοι, καθώς και εκείνοι που έχουν κάνει πρόσφατα
χειρουργική επέμβαση. Επιβαρυντικοί παράγοντες θεωρούνται η παχυσαρκία, το
κάπνισμα, η εγκυμοσύνη και η λήψη οιστρογόνων.

Οι άνθρωποι των αεροπορικών εταιρειών, πάντως, επιμένουν ότι δεν υπάρχει
επιστημονική απόδειξη που να συνδέει τις θρομβώσεις με τα πολύωρα αεροπορικά
ταξίδια. «Απλώς κάποιοι άνθρωποι έχουν αυτή την ατυχία, ακριβώς όπως θα
μπορούσαν να την είχαν και αν ταξίδευαν πολλές ώρες με λεωφορείο», λέει ο Τιμ
Γκουντγίαρ, εκπρόσωπος της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών.

Οι εταιρείες

Οι αεροπορικές εταιρείες διεξάγουν καθεμιά χωριστές έρευνες για το θέμα. Όμως,
η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας θεωρεί ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα σε όλον τον
κόσμο.

Εξετάσεις που γίνονται σε εθελοντές οι οποίοι εκτίθενται στις ίδιες συνθήκες
που αντιμετωπίζουν οι επιβάτες αεροσκαφών μπορεί να βοηθήσουν στην κατανόηση
του φαινομένου. Τα πειράματα, τα οποία περιγράφονται στο ιατρικό περιοδικό
«The Lancet», δείχνουν ότι ίσως να ευθύνονται για το πρόβλημα οι ξαφνικές
μεταβολές της πίεσης μέσα στον θάλαμο επιβατών.

Όμως και προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι σημαντικός αριθμός εμβολών ­
θρόμβοι στις φλέβες, συχνά των ποδιών ­ σημειώνεται στα πολύωρα αεροπορικά
ταξίδια. Αυτοί οι θρόμβοι συχνά αποδεικνύονται μοιραίοι, αν ξεφύγουν από το
συγκεκριμένο σημείο όπου δημιουργήθηκαν και «μεταναστεύσουν» σε άλλα όργανα,
όπως στους πνεύμονες, την καρδιά ή τον εγκέφαλο.

Επιστήμονες από το Όσλο της Νορβηγίας έβαλαν είκοσι υγιείς άρρενες εθελοντές
σε έναν θάλαμο με ελεγχόμενη πίεση, σε συνθήκες οι οποίες προσομοίαζαν με
εκείνες που επικρατούν στους θαλάμους επιβατών των αεροσκαφών. Ύστερα από οκτώ
ώρες, οι εθελοντές «ξανακατέβαιναν στη γη». Όλοι τους παρουσίαζαν
παρατεταμένες σωματικές μεταβολές σε αυτό το χρονικό διάστημα.

Το οξυγόνο

Το επίπεδο του οξυγόνου στο αίμα τους είχε μειωθεί, ενώ είχαν αυξηθεί τα
σωματικά υγρά που συνδέονται με τις θρομβώσεις. Όταν το σώμα δεν προσλαμβάνει
αρκετό οξυγόνο, η φυσική του αντίδραση είναι να παράγει περισσότερα ερυθρά
αιμοσφαίρια τα οποία αποτελούν τους φυσικούς φορείς του οξυγόνου. Έτσι όμως το
αίμα γίνεται «πυκνότερο» και πιο επιρρεπές σε θρομβώσεις.

Οι επιστήμονες και οι εμπειρογνώμονες που παίρνουν μέρος στη διάσκεψη της
Γενεύης ελπίζουν να βρουν το αντίδοτο στο λεγόμενο «σύνδρομο της τουριστικής
θέσης», το οποίο, εκτός από την υγεία των επιβατών, απειλεί και τα οικονομικά
των αεροπορικών εταιρειών με αγωγές αποζημίωσης. Τον περασμένο μήνα, η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να χρηματοδοτήσει τη μεγαλύτερη μέχρι τώρα έρευνα
για τα αίτια που προκαλούν τους θανάτους των επιβατών αεροσκαφών. Στόχος είναι
να καθοριστούν ελάχιστα πρότυπα για όλα τις εμπορικές πτήσεις στην Ευρώπη.

Ένοχος και ο αέρας στον θάλαμο επιβατών

Ο ανακυκλωμένος αέρας μέσα στο θάλαμο επιβατών περιέχει λιγότερο οξυγόνο από
ό,τι ο κανονικός αέρας ­ η μείωση της πίεσης είναι ένας ακόμη «ενοχοποιητικός»
παράγοντας για θρομβώσεις. Επίσης, ο αέρας που αναπνέουν οι επιβάτες είναι
ξηρότερος από τον ατμοσφαιρικό.

Αυτό προκαλεί αφυδάτωση, ιδιαίτερα αν ο επιβάτης προτιμάει να πίνει αλκοόλ
αντί για νερό, με αποτέλεσμα να πήζει ακόμη περισσότερο το αίμα. Τέλος, οι
επιβάτες ­ ιδιαίτερα της τουριστικής θέσης ­ έχουν λιγότερο χώρο για να
κινηθούν και να τονώσουν την αιματική κυκλοφορία των κάτω άκρων, με αποτέλεσμα
να αυξάνεται ακόμη περισσότερο ο κίνδυνος.

Σύμφωνα με τον Φάρολ Καν, εκπρόσωπο του Ινστιτούτου Αεροπορικής Ιατρικής, «οι
επιβάτες πρέπει να παίρνουν ασπιρίνη μαζί με το εισιτήριό τους ­ εφόσον δεν
υπάρχουν αντενδείξεις ­ και οι γυναίκες πρέπει να φορούν κάλτσες που τονώνουν
την κυκλοφορία του αίματος».

LINKS:

* www.caa.co.uk/

* www.aviation-health.org/

* www.thelancet.com/