ΔΡΟΜΟΙ

Οι μεγάλοι…

… καλά, αυτοί έχουν ξεχάσει από καιρό τι πάει να πει παιχνίδι. Τώρα πάνε να
το ξεχάσουν και τα παιδιά. Πώς κρύβουν οι γονείς την ανεπάρκειά τους; Πώς
αποφεύγουν οι δάσκαλοι τις ευθύνες τους; Πώς εφησυχάζει το κράτος; Με ένα
πυκνό «δίχτυ ασφαλείας» που μέσα του παγιδεύονται τα παιδιά στην πιο
δημιουργική δραστηριότητά τους: το παιχνίδι. Από το σχολείο μέχρι την πλατεία
της γειτονιάς και την παραλία, το παιδί έχει ολοένα και λιγότερες ευκαιρίες
για αυθόρμητη χαρά. Τουλάχιστον στα μισά σχολεία της Αμερικής πάνε να
καταργήσουν το παιχνίδι, γιατί είναι, λέει, βάρος στις ακαδημαϊκές επιδόσεις,
χασομέρι, που κάνει τα παιδιά να κρύβονται σε φανταστικούς κόσμους αντί να τα
προσγειώνει στην πραγματικότητα τού εδώ και τώρα (έτσι γράφει το περιοδικό των
Αμερικανών δασκάλων «Instructor»).

Το παιχνίδι…

… αποκτά κύρος μόνο αν είναι ανταγωνιστικό, όπως άλλωστε και η
πραγματικότητα. Όμως, η ιδέα του κέρδους στο παιχνίδι, είτε αυτό είναι
συγκεκριμένο είτε αφηρημένο, δεν είναι παρά ένα κακό προϊόν μιας κακής
κοινωνίας. Η απόλαυση του παιχνιδιού βρίσκεται ακριβώς στο χωρίς κανέναν σκοπό
χασομέρι. Αρχίζοντας το βιβλίο του για το σκάκι, ο Ταρτακόβερ έγραφε: «Το
παιχνίδι του σκακιού είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένο ως ο βασιλιάς των
παιχνιδιών. Τι θα έγραφε ο πρωταθλητής, αν η παρτίδα παιζόταν με πεσσούς που
σε κάθε κίνηση άλλαζαν αξίωμα και χρώμα; Ο ίδιος δεν θα μπορούσε να σκεφθεί
κάτι τέτοιο, αλλά σίγουρα θα μπορούσε να το σκαρφιστεί ένα παιδί.

Το τελευταίο…

… κάστρο των παιδιών, η παιδική χαρά, πέφτει και αυτό: με προγραμματισμένα
και ελεγχόμενα παιχνίδια, το παιδί δεν ξεφεύγει από το άγρυπνο μάτι των
μεγάλων. Σαν παράκρουση, μια μανία για την «παιδική ασφάλεια» έχει κυριεύσει
τον κόσμο. Τα παιδιά δεν πρέπει να παίζουν με «ακατάλληλα» παιχνίδια, δεν
πρέπει να παίζουν τόπι στην παραλία, όπου δεν βρίσκουν πια ούτε εξέδρα για να
κάνουν βουτιές. Τι βρίσκει κανείς πίσω από αυτή την εμμονή στην ασφάλεια; Την
ανασφάλεια που έχουν παγιδευτεί μέσα της οι κάτοικοι των σύγχρονων πόλεων. Την
απροθυμία των μεγάλων να δείξουν εμπιστοσύνη στα παιδιά. Τι απομένει; Το
διαμεσολαβημένο και προγραμματισμένο παιχνίδι σε «οργανωμένες» παιδικές χαρές,
πειραματικά ενυδρεία όπου τα παιδιά μαθαίνουν να «κολυμπούν» σαν ψάρια έξω από
το νερό.

Η ασφάλεια…

… επιβάλλεται εις βάρος των παιδιών. Η φύση του παιχνιδιού αλλάζει. Το
παιχνίδι τυποποιείται. Ο χώρος του παιχνιδιού τυποποιείται. Το παιχνίδι δεν
είναι πια ένα αυθόρμητο, καθημερινό, τυχαίο γεγονός. Γίνεται προϊόν που
πωλείται και αγοράζεται και αυτό. Μα το τίμημα είναι πολύ υψηλό. Γιατί το
παιχνίδι είναι η καλύτερη προετοιμασία για την είσοδο στον κόσμο των μεγάλων.
Στην τάξη, στο διάλειμμα ή στο ύπαιθρο, τα παιδιά που παίζουν ανακαλύπτουν τον
κόσμο. Όμως, άλλο να τον ανακαλύπτουν μόνα τους και άλλο να τους τον δείχνουν.
Δεν είναι πανάκριβο λοιπόν το τίμημα της ανασφάλειάς μας, όταν μαθαίνουμε τα
παιδιά μας να ζουν σε έναν κόσμο ασφαλή, επίπεδο και άδειο;