ΔΡΟΜΟΙ

Νέα στοιχεία…

… που έφερε στην επιφάνεια η αρχαιολογική σκαπάνη δείχνουν τη Βοαδίκη, τη
βασίλισσα που οδήγησε τους Βρετανούς να ξεσηκωθούν εναντίον των Ρωμαίων, με
ένα διαφορετικό πρόσωπο: υπολογίστρια, εκδικητική και πολεμοχαρής, ξεκλήριζε
μεθοδικά ολόκληρες πόλεις ­ κάτι σαν τις σύγχρονες «εθνικές εκκαθαρίσεις». Η
σκληρότητά της ήταν σπάνια ακόμη και για την εποχή της. Οι ιστορικοί
υπολογίζουν σε 70.000 τους Ρωμαίους που κατέσφαξε, πριν αυτοκτονήσει με
δηλητήριο για να μη συλληφθεί από τις λεγεώνες του Παυλίνου. Μια γυναίκα που
καταλάβαινε από εξουσία καλύτερα και από τη Βοαδίκη ήταν η βασίλισσα Ελισάβετ.
Στις μέρες της, η Αγγλία έγινε μεγάλη δύναμη που εξελίχθηκε σε αποικιακή
αυτοκρατορία. Η Ελισάβετ δεν έμεινε στην ιστορία για την επιείκειά της. Ίσως
τη λιγότερη από αυτή την έδειχνε στις γυναίκες ­ όπως στη βασίλισσα Μαρία της
Σκωτίας, όταν το 1587 διέταξε τον αποκεφαλισμό της.

Γυναίκες…

… σκληρές υπήρξαν και στην άλλη όχθη της Μάγχης, σε όλες τις εποχές. Όπως η
Αικατερίνη των Μεδίκων, που έπεισε τον Κάρολο Θ’ να κάνει τη σφαγή των Γάλλων
Προτεσταντών τη νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου. Ή όπως η Μάργκαρετ Θάτσερ, που
κράτησε χαλύβδινη στάση τις τελευταίες ημέρες του Ψυχρού Πολέμου, έκανε τον
πόλεμο στα Φόκλαντ και συνέτριψε τους Βρετανούς ανθρακωρύχους. Η ιστορία
βρίθει από παραδείγματα γυναικών που ήθελαν πάντα να περνάει το δικό τους.
Όπως η λαίδη Γκοντάιβα, που για να πείσει τον μυλόρδο σύζυγό της να μειώσει τη
βαριά φορολογία των υπηκόων του, βγήκε ολόγυμνη καβάλα στο άλογο στους δρόμους
του Κόβεντρι. Εκτός από αυτή την ιστορία ­ ή τη μυθολογία ­ υπάρχει και η
μυθολογία πως οι γυναίκες που βρίσκονται στην αρχή, είναι πάντα πιο
διαλλακτικές, πιο συμπονετικές και πιο υπεύθυνες από τους άνδρες.

Η ουτοπία…

… όμως που υποστήριξαν κατά καιρούς διάφορες γυναίκες συγγραφείς φαίνεται να
απέχει από την πραγματικότητα, όσο και η υπόθεση πως η τελειότητα προϋποθέτει
την παντελή έλλειψη ανδρών. (Στο βιβλίο της Σαρλότ Πέρκινς Γκίλμαν «Η Γη των
γυναικών», εκδ. Penguin, γεννώνται μόνο παιδιά θηλυκά και μόνο με
παρθενογένεση.) Όσο για το αλτρουιστικό γυναικείο πνεύμα που γράφει γι’ αυτό η
φεμινίστρια Κάθλιν Τζόουνς στο βιβλίο της «Συμπονετική εξουσία» (εκδ.
Routledge) είναι και αυτό απόν, όταν πρόκειται για γυναίκες στην εξουσία. Το
διαφορετικό φύλο δεν τις κάνει λιγότερο ευάλωτες στη διαφθορά, τα
πραξικοπήματα και τις ίντριγκες από ό,τι τους άνδρες.

Οι κοινωνίες…

… οι πραγματικές απέχουν πολύ από τον μύθο. Στο Μπανγκλαντές, λύνει και
δένει η κόρη του πρώην προέδρου Χαλέντα Ζία. Στη Σρι Λάνκα, η κόρη της
Μπανταρανάικε φαίνεται πως είναι βουτηγμένη στα σκάνδαλα έως τον λαιμό. Και
στην Ινδία, όσο έζησε, η Ίντιρα Γκάντι κυβέρνησε με σιδερένια πυγμή σαν τη
Θάτσερ. Αυτή η πραγματικότητα διαφεύγει και από τη φεμινίστρια Σούζαν Έστριτς
στο βιβλίο της «Φύλο και εξουσία» (εκδ. Riverhead). Η ιστορική εμπειρία
διδάσκει πως οι γυναίκες είναι και αυτές το ίδιο εκτεθειμένες στους πειρασμούς
της εξουσίας όσο και οι άνδρες. Υπάρχει βέβαια πάντα ο ιδανικός συνδυασμός
ανάμεσα στην τρυφερότητα των μεν και τη σκληρότητα των δε. Αλλά είναι
ιδανικός. Και σπάνια εφικτός. Γιατί όπως παραδέχεται η ίδια η Άστριτς,
«μερικές φορές είναι προτιμότερο να σε φοβούνται παρά να σε αγαπούν». Αυτό το
γνώριζαν ήδη καλά η Βοαδίκη και η Θάτσερ.