ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο μεγαλύτερος εχθρός

«Ήμασταν φτωχοί, γίναμε κατά 40% φτωχότεροι», λέει ο Σακίπ Σαμπαντσί, ένας
από τους κυριότερους βιομηχάνους της Τουρκίας. Αυτός ο πρώτος πληθυντικός
μήπως είναι λίγο προκλητικός;

Ομέρ Γιλντιρίμ. Ο ιχθυοπώλης από την Άγκυρα παραπονιέται για τις χαμηλές δουλειές

Μεγαλύτερη φτώχεια, λιγότερη σταθερότητα: αυτό είναι το αποτέλεσμα της νέας
κρίσης που έπληξε την Τουρκία πριν από δέκα ημέρες. Κι αν η μείωση της
σταθερότητας αφορά ολόκληρη τη χώρα, η αύξηση της φτώχειας πλήττει
αποκλειστικά τις μάζες. Ορισμένες βιομηχανίες θα επωφεληθούν από την υποτίμηση
της περασμένης Πέμπτης για να αυξήσουν τις εξαγωγές τους, ενώ εκείνες που
έχουν πρόβλημα ρευστότητας μπορεί απλώς να αναγκαστούν να επαναπατρίσουν
ορισμένα από τα κεφάλαια που έχουν τοποθετηθεί στο εξωτερικό. Για τον απλό
κόσμο, όμως, είναι διαφορετικά. Θα αναγκαστούν να αγοράσουν περισσότερο ψωμί
και λιγότερο προσφάγι, όπως λέει χαρακτηριστικά στον απεσταλμένο της
Ρεπούμπλικα ένας κάτοικος της Κωνσταντινούπολης. Ήδη άρχισαν να
εξαφανίζονται ορισμένα αγαθά από τις μεγάλες παραγκουπόλεις και τα χωριά της
Ανατολίας.

Η Τουρκία μπορεί να θέλει να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά η κατανομή
του πλούτου την κρατά μακριά από τις σύγχρονες χώρες της Δύσης: το εύπορο ένα
πέμπτο του πληθυσμού μοιράζεται το 46% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος, ενώ
το πιο φτωχό ένα πέμπτο πρέπει να αρκεστεί στο 7,5%. Κάτι σαν τη Γαλλία της
δεκαετίας του ’20 ή την Ιταλία της δεκαετίας του ’50. Αυτά τα εξαθλιωμένα
στρώματα του πληθυσμού, κάπου 13 εκατομμύρια Τούρκοι, πλήρωσαν το μεγαλύτερο
κόστος από τον πληθωρισμό των έξι τελευταίων ετών, που αγγίζει το 2.500%.
Αυτοί θα υποστούν και το μεγαλύτερο πλήγμα από την υποτίμηση.

Οι Τούρκοι κάνουν έτσι μια οδυνηρή διαπίστωση: ο μεγαλύτερος εχθρός τους δεν
είναι οι «δίδυμοι διάβολοι», δηλαδή οι Κούρδοι και οι Ισλαμιστές, αλλά η
αποδιοργάνωση του κρατικού μηχανισμού, η λιτότητα και η διαφθορά. Ούτε η
Γερμανία δεν θα μπορούσε να συντηρήσει δύο εκατομμύρια ανώτερους
αξιωματούχους, ένα στρατό με τόσο μεγάλες δαπάνες, δημόσιες επιχειρήσεις
γεμάτες ανθρώπους που προσελήφθησαν για τα πολιτικά τους φρονήματα και
περισσότερους από 100.000 «φρουρούς των συνόρων» που πολεμούν το ΡΚΚ, σημείωνε
το Σαββατοκύριακο ένας αρθρογράφος της Σαμπάχ. Ο μόνος τρόπος να
καταπολεμηθεί αποτελεσματικά ο πληθωρισμός είναι η μείωση των στρατιωτικών
δαπανών και ο περιορισμός της φοροδιαφυγής. Το πρώτο δεν θα το επιτρέψει ο
στρατός. Το δεύτερο απαιτεί μέτρα κατά της διαφθοράς. Αυτό ακριβώς ζήτησε ο
πρόεδρος Σέζερ, προκαλώντας τη μήνι του πρωθυπουργού…

Η κοινή γνώμη και ο Τύπος ζητούν να πέσουν κεφάλια. Οι παραιτήσεις του
διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας και μερικών αξιωματούχων, λένε, δεν είναι
αρκετές. Πρέπει να παραιτηθεί η κυβέρνηση ή να γίνει ευρύς ανασχηματισμός.
Όμως ο κυβερνητικός συνασπισμός είναι τόσο εύθραυστος και το πολιτικό κενό
τόσο μεγάλο, ώστε μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε πρόωρες εκλογές, κάτι που
θα έριχνε λάδι στη φωτιά. Την κρίση θα κληθεί έτσι να αντιμετωπίσει η ίδια
κυβέρνηση, εφαρμόζοντας τη γνωστή συνταγή: πάγωμα μισθών και απολύσεις. Στο
όνομα της Ευρώπης, φυσικά.