ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ Να μη γίνει «φρούριο» η Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί την περίοδο αυτή να ορίσει μια κοινή πολιτική
ασύλου (σε αντικατάσταση της Σύμβασης του Δουβλίνου) με βάση τις σχετικές
αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Tampere (Οκτώβριος 1999). Ένας
σημαντικός αριθμός πρωτοβουλιών έχει εκδηλωθεί τελευταία γύρω απ’ αυτό το
εξαιρετικά ευαίσθητο πολιτικό θέμα. Η προσπάθεια για μια κοινή πολιτική στον
τομέα αυτό συνδέεται με ευρύτερες πολιτικές πτυχές για τον ρόλο της Ένωσης και
τη θέση της στο διεθνές σύστημα.

Αλλά με την κοινή πολιτική για το άσυλο η Ένωση δεν θα πρέπει με κανέναν τρόπο
να παραβιάσει τη συνθήκη του ΟΗΕ του 1951 για τους πρόσφυγες ούτε να καταστεί
«φρούριο» που θα υψώσει τείχη για να αποκλείσει από τον χώρο της τους
«κατατρεγμένους του κόσμου τούτου» και ιδιαίτερα αυτούς που προέρχονται από
τις χώρες της άμεσης περιφέρειάς της. Η Ευρώπη θα πρέπει να παραμείνει ένας
ανοιχτός χώρος δημοκρατικής ευαισθησίας και σεβασμού των θεμελιωδών
δικαιωμάτων (περιλαμβανομένου του δικαιώματος ασύλου όπως το εγγυάται, μεταξύ
άλλων, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. που πρόσφατα υιοθετήθηκε).

Ο νέος Ύπατος Αρμοστής για τους πρόσφυγες R. Lubbers εξέφρασε πρόσφατα τις
ανησυχίες και την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε πρωτοβουλία που θα είχε ως
αποτέλεσμα η Ένωση να εξελιχθεί σ’ ένα «φρούριο» για τους πρόσφυγες. Οι
αιτήσεις ασύλου στις χώρες-μέλη της Ένωσης έφθασαν τον περασμένο χρόνο τις
390.000, το ένα τρίτο από τις οποίες υποβάλλεται στη Γερμανία. Ο τόσο μεγάλος
αριθμός αιτήσεων αλλά και η λαθραία είσοδος κάθε κατηγορίας ατόμων στην Ένωση
(λαθρομετανάστευση, κ.λπ.), οπωσδήποτε απαιτούν κοινή πολιτική από πλευράς
Ένωσης ώστε να εγκαθιδρυθεί ο «χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης»
για την ανεμπόδιστη διακίνηση των ατόμων στο εσωτερικό της Ένωσης.

Η Ε.Ε. δεν μπορεί να είναι «ξέφραγο αμπέλι». Αλλά η αντιμετώπιση του
φαινομένου των προσφύγων και της μετανάστευσης (ή λαθρομετανάστευσης) δεν
μπορεί να γίνει μόνον ή κυρίως με περιοριστικά μέτρα στο εσωτερικό της Ένωσης.
Η τελευταία θα πρέπει να συνδράμει τουλάχιστον τις χώρες του άμεσου περιγύρου
της, ώστε να εκριζώσουν τις αιτίες του φαινομένου.

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.