Σεισμολόγοι σε επιφυλακή για το Ιόνιο

Οι επόμενες 48 ώρες θα κρίνουν αν ο σεισμός που έγινε στους Παξούς θα
πρέπει να ανησυχήσει τους σεισμολόγους ή όχι. Στο μεταξύ, πριν από τον χθεσινό
σεισμό των 5 Ρίχτερ, η ευρύτερη περιοχή του Ιονίου είχε τεθεί υπό
“επιστημονική επιτήρηση”.

Επιστημονικό ενδιαφέρον. Στην τοποθέτηση πυκνού δικτύου επίγειων σταθμών προχωρούν οι επιστήμονες στην Κεφαλονιά. Εδώ φωτογραφία από τον σεισμό του 1953

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Αστεροσκοπείο τοποθετούν αυτές
τις ημέρες στην Κεφαλονιά ένα πυκνό δίκτυο επίγειων σταθμών που θα τους
επιτρέψει, μαζί με μια σειρά άλλων δορυφορικών και γεωφυσικών παρατηρήσεων, να
καταγράψουν την προσεισμική δραστηριότητα της ευρύτερης περιοχής της Δυτικής
Ελλάδας.

Χθες, στις 8.36 το πρωί, οι σεισμογράφοι του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου της
Αθήνας και αυτοί του εργαστηρίου Γεωφυσικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης κατέγραψαν την ισχυρή σεισμική δόνηση μεγέθους 5 βαθμών της
Κλίμακας Ρίχτερ που είχε ως επίκεντρο τον θαλάσσιο χώρο του Βορείου Ιονίου,
ανατολικά των Παξών, σε απόσταση 330 χιλιομέτρων βορειοδυτικά της Αθήνας και
265 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης. Λίγες ώρες νωρίτερα, και
συγκεκριμένα 26 λεπτά μετά τα μεσάνυκτα της Τρίτης, είχε καταγραφεί ακόμη μια
σεισμική δόνηση μεγέθους 4,2 βαθμών της Κλίμακας Ρίχτερ η οποία προερχόταν από
το ίδιο επίκεντρο.

Η Αθήνα χθες το πρωί σείστηκε από τρεις συνεχόμενες δονήσεις (μεγέθους 3,5,
3,8 και 3,4 βαθμών της Κλίμακας Ρίχτερ) το επίκεντρο των οποίων εντοπίστηκε
στην Πάρνηθα. Σύμφωνα με τον κ. Γιώργο Χουλιάρα, σεισμολόγο από το Γεωδυναμικό
Ινστιτούτο, “αντίστοιχης έντασης και διασποράς στον ελλαδικό χώρο σεισμικά
φαινόμενα καταγράφονται συχνά. Η διαφορά, τη χθεσινή ημέρα, ήταν ότι οι
σεισμοί έγιναν κοντά σε κατοικημένες περιοχές, ενώ τις περισσότερες φορές
καταγράφονται σε θαλάσσια περιοχή και δεν ενοχλούν”. Οι σεισμοί της Αθήνας
χαρακτηρίζονται “καθυστερημένοι μετασεισμοί” από το ρήγμα που ενεργοποιήθηκε
τον Σεπτέμβριο του 1999, ενώ για τον σεισμό στους Παξούς οι ειδικοί διστάζουν
να δώσουν απαντήσεις πριν συγκεντρώσουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες.

Η εκτίμηση του κ. Μανώλη Σκορδίλη, που είναι σεισμολόγος στο ΑΠΘ, είναι ότι η
περιοχή του Βορείου Ιονίου παρουσιάζει κατά πάσα πιθανότητα μια μικροδιέγερση,
χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι τα σεισμικά φαινόμενα αναμένεται να
συνεχιστούν. Ο κ. Μ. Σκορδίλης τόνισε ότι, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, οι
δύο σεισμικές δονήσεις στους Παξούς αποτελούν μεμονωμένο γεγονός και δεν έχουν
καμία σχέση με τους ασθενείς σεισμούς που έγιναν χθες το πρωί στην Πάρνηθα,
τόσο εξαιτίας της απόστασης που χωρίζει τις δύο περιοχές όσο και εξαιτίας των
μεγεθών τους. Ο σεισμολόγος του Αριστοτελείου διαβεβαίωσε ότι από κανένα
στοιχείο δεν προκύπτει ότι ο ευρύτερος ελλαδικός χώρος βρίσκεται σε κάποια
έξαρση, αλλά επισήμανε ότι χρειάζονται ακόμα 48 ώρες για να εξαχθούν κάποια
ασφαλή συμπεράσματα.

Στο μεταξύ, στην Κεφαλονιά βρίσκεται κλιμάκιο επιστημόνων που εγκαθιστά
επίγειους σταθμούς μέτρησης στο πλαίσιο ενός προγράμματος για τον εντοπισμό
προσεισμικών φαινομένων στην ευρύτερη περιοχή. Πρόκειται δηλαδή για ένα
πρόγραμμα που θα τεθεί σε κανονική λειτουργία ύστερα από λίγο καιρό και είναι
αντίστοιχο με εκείνο που γίνεται στην Αταλάντη με στόχο τη διερεύνηση της
συμπεριφοράς του ρήγματος. Στην Κεφαλονιά αυτό που θα κάνουν οι επιστήμονες
είναι να συνδυάσουν ορισμένες γεωφυσικές παρατηρήσεις, όπως η έκλυση ραδονίου,
με μετρήσεις για την έκταση της παραμόρφωσης του εδάφους.

Μακρύ πρόγραμμα

Ο καθηγητής στον Τομέα Γεωφυσικής και Γεωθερμίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ.
Ευάγγελος Λάγιος εξήγησε χθες στα “ΝΕΑ” ότι ο προσδιορισμός της παραμόρφωσης
του εδάφους σε μια περιοχή που είναι γνωστή για τη σεισμικότητά της μπορεί να
οδηγήσει μακροπρόθεσμα στην προειδοποίηση για την έλευση ενός μεγάλου σεισμού.
Ο κ. Ε. Λάγιος λέει πως επέλεξαν για το πρόγραμμά τους την περιοχή της
Κεφαλονιάς ­ και γενικότερα της Δυτικής Ελλάδας ­ επειδή σχεδόν κάθε χρόνο
δίνει έναν μεγάλο σεισμό της τάξεως των 5 βαθμών της Κλίμακας Ρίχτερ. Ο ίδιος
λέει ότι από αντίστοιχες παρατηρήσεις που έχουν γίνει στο εξωτερικό έχει
προκύψει ότι πολύ καιρό πριν από την εκδήλωση ενός μεγάλου σεισμού
παρατηρείται μια εδαφολογική παραμόρφωση της ευρύτερης περιοχής, που
εκδηλώνεται συνήθως ως ανύψωση του εδάφους κατά λίγα χιλιοστά ή εκατοστά.

«Για να είναι όμως κατοχυρωμένα τα συμπεράσματά μας θα πρέπει η ερευνητική
εργασία να διαρκέσει για κάποια χρόνια και να μην έχει αποσπασματικό
χαρακτήρα». Η παραμόρφωση του εδάφους ­ εφόσον βέβαια αυτή προκύψει ­ θα
προσδιοριστεί τόσο με τη βοήθεια των 30 νέων σταθμών GPS όσο και με την
τεχνική της συμβολομετρίας ραντάρ που χρησιμοποιούν δορυφόροι. Με άλλα λόγια,
ένας δορυφόρος περνά μια φορά πάνω από την Κεφαλονιά και υπολογίζει με
ακρίβεια την απόσταση που τον χωρίζει από το νησί. Ύστερα από κάποιο χρονικό
διάστημα ξαναπερνά πάνω από το ίδιο σημείο και μετρά πάλι την απόσταση. Αν
έχει υπάρξει ανύψωση ή καθίζηση του εδάφους αυτό θα φανεί από τη διαφορά
ανάμεσα στις δύο μετρήσεις. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών έχει πάντως από πριν
εγκαταστήσει στην ευρύτερη περιοχή του Πατραϊκού κόλπου και άλλους επίγειους
σταθμούς που θα λειτουργούν επικουρικά προς τους 30 καινούργιους.