ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η προστασία του πολίτη

Την προηγούμενη εβδομάδα ξεκίνησε η αναθεώρηση του Συντάγματος στην
Ολομέλεια της Βουλής. Η συζήτηση ήταν αφιερωμένη στη γενική θεώρηση που είχαν
τα κόμματα και οι βουλευτές ως προς τη σύγχρονη Πολιτεία. Δηλαδή τόσο ως προς
το κράτος όσο και ως προς την κοινωνία.

Όποιοι παρακολούθησαν τη συζήτηση ζωντανά από το Internet ή από τη ΝΕΤ, ή από
τη μόνιμη αναμετάδοση των εργασιών της Βουλής από το NOVA, ή όσοι μελετήσουν
τα πρακτικά των ομιλιών μπορούν να διαμορφώσουν άποψη για τον πλούτο ή τη
φτώχεια των Ελλήνων πολιτικών, ως προς τη σύγχρονη ελληνική δημοκρατία. Ως
προς την ιδεολογία και τα πολιτικά οράματά τους.

Από την περασμένη Τετάρτη, όμως, ξεκίνησε η συζήτηση επί των συγκεκριμένων
μέτρων που εισάγονται από την αναθεώρηση. Πρώτος και μεγάλος τομέας των
προσπαθειών είναι η μεγαλύτερη προστασία των δικαιωμάτων του πολίτη και του
ανθρώπου. Και συγκεκριμένα:

Α) Η συνταγματική προστασία των αντιρρησιών συνείδησης. Όπως φαίνεται,
ομόφωνα σχεδόν η Βουλή θα προστατεύσει τον θεσμό της κοινωνικής εναλλακτικής
θητείας. Η προστασία αυτή αποκλείει οριστικά τις αθρόες φυλακίσεις των
αντιρρησιών συνείδησης που μας εξέθεταν διεθνώς. Δίχως ταυτοχρόνως να μειώνει
την άμυνα της πατρίδας, αφού μόνο 270 άτομα είναι αυτά που κάνουν εναλλακτική
θητεία σε κοινωφελή ιδρύματα της παραμεθορίου, αντί να βρίσκονται στη φυλακή
(όπως συνέβαινε έως το 1997).

Β) Επιταχύνονται οι διαδικασίες της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης κι έτσι
προστατεύεται πιο αποτελεσματικά το δικαίωμα των ανθρώπων πάνω στην ιδιοκτησία
τους. Στόχος είναι τα τέσσερα με πέντε χρόνια που θέλει σήμερα ο πολίτης
προκειμένου να αποζημιωθεί για την περιουσία του που απαλλοτριώνεται, να
μειωθούν στο μισό. Και, ταυτοχρόνως, στις περιπτώσεις όπου το Δημόσιο πιέζεται
να ξεκινήσει γρήγορα ένα δημόσιο έργο διευκολύνεται ώστε να μπορεί,
προκαταβάλλοντας τμήμα της αποζημίωσης, ν’ αρχίζει τις εργασίες.

Γ) Προστατεύεται το πρόσωπο από τους βιοϊατρικούς και βιογενετικούς
πειραματισμούς. Και ο νομοθέτης θα παραλάβει την υποχρέωση να καθορίζει, δίχως
να προσβάλλει την ελευθερία της έρευνας, ποια είναι τα όρια των βιοϊατρικών
παρεμβάσεων ­ εκτός από την ευγονική πολιτική που ήδη απαγορεύεται («άριες
φυλές» δηλαδή, δεν μπορούν «επιστημονικά» να διαμορφώνονται). Πόσο, όμως,
μπορεί να περιοριστεί το δικαίωμα των γονέων να καθορίζουν το φύλο, τα
χαρακτηριστικά του παιδιού τους και ποια θα είναι η θέση της Ελλάδας ως προς
την αναπαραγωγική κλωνοποίηση σε διεθνές επίπεδο;

Δ) Η υποχρέωση του Δημοσίου να διαπραγματεύεται με τους υπαλλήλους του
σχετικά με τους μισθούς και τους όρους εργασίας, θα αποκτήσει σε λίγες
εβδομάδες προστασία συνταγματικής περιωπής.

Ε) Το φαινόμενο της συγκέντρωσης των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στα χέρια
λίγων (που στην Ελλάδα συνήθως είναι και προμηθευτές του Δημοσίου) γίνονται
προσπάθειες να τιθασευτεί.

Στ) Τα δάση και οι δασικές εκτάσεις αποκτούν πλέον συνταγματικό και όχι
απλώς εννοιολογικό προσδιορισμό. Η γόνιμη συζήτηση μεταξύ των κομμάτων της
Βουλής, αλλά και φορέων της κοινωνίας, κατέληξε σε γόνιμα και κοινά
συμπεράσματα. Ειδικά το θέμα του άρθρου 24 και η δημόσια σχετική συζήτηση
αποτελεί περίτρανη απόδειξη του προηγμένου θεσμικού πολιτισμού της Ελλάδας.

Αυτά λοιπόν κι άλλα θέματα σχετικά με τη λειτουργία του πολίτη και της
κοινωνίας συζητώνται αυτές τις εβδομάδες. Και στη συνέχεια η αναθεώρηση θα
κατευθυνθεί προς τον εκσυγχρονισμό του κράτους και του πολιτικού συστήματος.

Η παρούσα αναθεώρηση επικρίθηκε από αρκετούς. Το θετικό, όμως, είναι ότι
πραγματώνεται. Κι αν συνεχισθεί έτσι όπως ξεκίνησε, θα καταλήξει στην επίτευξη
των στόχων της: στη δημιουργία δηλαδή της συνταγματικής βάσης, που θα μπορεί
πάνω της να στηριχθεί η διεύρυνση της δημοκρατίας και η αύξηση της
αποτελεσματικότητας του κράτους.

Ο βουλευτής Ανδρέας Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού
Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.