Οι επικίνδυνες εμμονές των Τούρκων στρατηγών

Οι στρατηγοί. Ανασταλτικός παράγοντας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά και για τις σχέσεις Τουρκίας – Ε.Ε. είναι το τουρκικό κατεστημένο

Την εκτίμηση ότι η εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία, περιλαμβανομένου του
στοιχείου της αντιπαλότητας στρατιωτικών και πολιτικών, δεν θα επιτρέψει στην
Άγκυρα να δώσει ουσιαστική συνέχεια στην ελληνοτουρκική προσέγγιση εκφράζουν
τώρα Αμερικανοί παράγοντες. Την ίδια στιγμή επικίνδυνες εμμονές ­ που επί του
παρόντος επιβάλλονται και στην πολιτική ηγεσία ­ κατατρύχουν τους Τούρκους
στρατηγούς, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος και για την ευρωτουρκική
προσέγγιση.

Αμερικανοί παράγοντες που επισκέφθηκαν πρόσφατα την περιοχή και είχαν
συναντήσεις υψηλού επιπέδου στην Αθήνα εκφράζουν την άποψη ότι η Άγκυρα δεν
είναι σε θέση, λόγω των εσωτερικών αντιπαλοτήτων, να κάνει το παραμικρό βήμα
που θα προωθήσει την εξομάλυνση των σχέσεων με την Ελλάδα. Κι ως εκ τούτου ­
λένε ­ θα είναι πολύ δύσκολο και για την ελληνική κυβέρνηση να «κρατήσει» τα
ήρεμα νερά όταν δεν υπάρχει καμία ανταπόκριση από την απέναντι πλευρά του
Αιγαίου.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις στο
εσωτερικό της γείτονος κι ορισμένες διπλωματικές πηγές έχουν καταλήξει στο
συμπέρασμα ότι πλέον οι στρατηγοί, που υποτίθεται ότι είναι οι θεματοφύλακες
του κεμαλικού κράτους, παίζουν εξαιρετικά αρνητικό ρόλο τόσο στις
ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό όσο και στις ευρωτουρκικές σχέσεις.

Σημειώνουν ότι η επίμονη άρνηση της Τουρκίας να δεχθεί τη χρήση του
στρατιωτικού δυναμικού του ΝΑΤΟ για επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ως
κύρια αιτία τον φόβο των στρατηγών ότι ενδέχεται να γίνουν ευρωπαϊκές
επιχειρήσεις (όπου η Τουρκία δεν μετέχει στη λήψη αποφάσεων) στην Κύπρο. Αυτό
υπαινίσσεται και ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας κ. Τσακμάκογλου, όταν δηλώνει
κατ’ επανάληψη ότι «το θέμα έχει μεγάλη σημασία για μας επειδή αφορά ειδικά τα
συμφέροντά μας που σχετίζονται με την ασφάλεια». Στο ίδιο πνεύμα μίλησε κι ο
εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών κ. Ντιριόζ.

Ο Ετζεβίτ

Πιο σαφής ήταν ο ίδιος ο πρωθυπουργός της Τουρκίας κ. Ετζεβίτ, ο οποίος στην
απαντητική του επιστολή προς τον πρόεδρο Κλίντον για το θέμα ανέφερε ­ κατά τα
δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου ­ ότι «η Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει
θετικά μια ενέργεια που θα θέσει σε κίνδυνο τα εθνικά της συμφέροντα».

Αρμόδιες διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι στρατηγοί ­ και κατ’ επέκταση η
Άγκυρα ­ φοβούνται πως μπορεί να επαναληφθεί το «λάθος» του 1980: τότε η
Ελλάδα έγινε δεκτή και πάλι στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, με τη συμφωνία
Ρότζερς. Γι’ αυτήν έπρεπε να υπάρχει η σύμφωνη γνώμη της Άγκυρας. Ο τότε
αρχηγός των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων υποστηρίζει ότι η Τουρκία είπε «ναι»
διότι υπήρχαν διαβεβαιώσεις περί διαπραγματεύσεων για τον επιχειρησιακό έλεγχο
του Αιγαίου. Οι στρατηγοί της Άγκυρας υποστηρίζουν ότι αυτές ουδέποτε
υλοποιήθηκαν, η Ελλάδα δεν κράτησε τον λόγο της και «εμείς δώσαμε χωρίς να
πάρουμε».

Υπερτερούν

Χαρακτηριστικό του αποφασιστικού ρόλου που παίζει ο στρατός στη γείτονα και
γι’ αυτό το θέμα είναι ότι δημιουργήθηκε «επιτροπή κρίσης», στην οποία
μετέχουν, πέραν του πρωθυπουργού, του υφυπουργού Εξωτερικών και δύο αρμόδιων
πρέσβεων, πέντε(!) ανώτατοι στρατιωτικοί. Ο Ισμαήλ Τζεμ, μάλιστα, διευκρίνισε
δημοσίως ότι η θέση της Άγκυρας καθορίσθηκε ύστερα από συντονισμό του αρχηγού
του γενικού επιτελείου, του πρωθυπουργού και των αρμόδιων υπουργών ­ με αυτήν
ακριβώς τη σειρά.

Τον ρόλο του τουρκικού στρατού λαμβάνει υπόψη της και η Δύση. Είναι
χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, στη διάρκεια του Δεκεμβρίου ο
διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ (saceur) Τζόζεφ Ράλστον,
πραγματοποίησε μυστική επίσκεψη στην Άγκυρα, προκειμένου να συναντηθεί με τον
αρχηγό των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγό Κιβρίκογλου ­ χωρίς να
καταφέρει να τον μεταπείσει. Τότε ήταν που επιστρατεύθηκαν τα μεγάλα «μέσα», ο
κ. Κλίντον και η κ. Ολμπράιτ, χωρίς και πάλι να εγκαταλείψει ο στρατός της
Τουρκίας την εμμονή του. Μάλιστα, η κ. Ολμπράιτ φέρεται να είπε, για τον
ευρωπαϊκό στρατό, ότι «αποδείχθηκε πως η Τουρκία, κι όχι εμείς, πρέπει να
ικανοποιηθεί».

Παράλληλα, η άρνηση της Τουρκίας να συμφωνήσει με την επίσημη σύσταση διεθνούς
ποινικού δικαστηρίου για εγκλήματα πολέμου εστιάζεται επίσης στις εμμονές και
τα «σύνδρομα» των στρατηγών: αυτοί φέρονται να φοβούνται ότι μπορεί να
δικαστούν Τούρκοι για εγκλήματα πολέμου στην Κύπρο την περίοδο 1974-1976, παρ’
ότι είναι σαφές ότι το δικαστήριο αυτό δεν θα δικάσει αναδρομικά εγκλήματα.

Η σύγκρουση

Διπλωματικές πηγές, υπόψη των οποίων ετέθη το ζήτημα των αμερικανικών
εκτιμήσεων για μη εποικοδομητική συμβολή της Άγκυρας στην ελληνοτουρκική
προσέγγιση, υποστηρίζουν ότι σε τελική ανάλυση και το ζήτημα των σχέσεων με τη
γείτονα, όπως και των Βρυξελλών με την Τουρκία, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό
από την έκβαση τής όχι και τόσο υπόγειας σύγκρουσης στρατού – πολιτικών στην Άγκυρα…