ΔΡΟΜΟΙ

Μελόδραμα…

… ή φάρσα, το θέαμα των αμερικανικών εκλογών ήταν συναρπαστικό, ήταν
διασκεδαστικό, χωρίς να έχει τίποτα από τα δυσάρεστα στοιχεία της τραγωδίας.
Δεν πέθαιναν άνθρωποι, δεν λιμοκτονούσαν παιδιά. Αργά ή γρήγορα, κάποιος θα
έβγαινε νικητής. Ο χαμένος και οι οπαδοί του θα απογοητεύονταν, αλλά όχι
αθεράπευτα. Η Αμερική θα προχωρούσε μπροστά ­ το αντίθετο θα ήταν παράδοξο.
Όμως, να που τα πράγματα εξελίσσονται διαφορετικά. Το βασικό ερώτημα δεν είναι
πια ποιος θα κερδίσει τον Λευκό Οίκο ­ για κάποιον μάλιστα που είναι μάλλον
αδιάφορος αν αυτός θα είναι ο Μπους ή ο Γκορ ­, αλλά πόσο βαθιά θα είναι τα
τραύματα που αυτή η αντιπαράθεση θα αφήσει στην αμερικανική κοινωνία.

Οι άνθρωποι…

… εκεί ήδη μιλούν για «συνταγματική κρίση», βλέπουν ήδη δυσοίωνα σύννεφα να
σκεπάζουν τη «νομιμότητα» του επόμενου προέδρου. Οι φόβοι είναι αόριστοι, αλλά
διαβρωτικοί: η αποστροφή μεγαλώνει για τους ηγέτες και των δύο μεγάλων
κομμάτων, όπως και η πεποίθηση πως ούτε οι πολιτικοί ούτε οι δικαστές μπορούν
να αρθούν πάνω από τις στενές κομματικές οι προσωπικές επιδιώξεις για να
προασπίσουν το γενικότερο συμφέρον. Όσο περισσότερο αγγίζει κάποιον αυτή η
διαμάχη, τόσο περισσότερο τον ευτελίζει. Όποια πλευρά και αν κερδίσει, δεν
μπορεί να αποδιώξει από τον αμερικανικό λαό τη σκέψη πως παραείχε μεγάλη
εκτίμηση στους ηγέτες του. Για πολλούς Αμερικανούς, υποστηρίζει ο αρθρογράφος
Ρόμπερτ Σάμουελσον στην «Ουάσιγκτον Ποστ», το γεγονός ότι ο Μπους και ο Γκορ
έβαλαν πάνω από όλα το προσωπικό τους συμφέρον αποδεικνύει πως κανείς από τους
δυο δεν αξίζει να γίνει πρόεδρος.

Τα δικαστήρια…

… δεν φτάνουν για να ικανοποιήσουν την κοινή γνώμη. Τόσο ο Μπους όσο και ο
Γκορ μετέτρεψαν την προσωπική διαμάχη τους σε εθνική κρίση. Το Ανώτατο
Δικαστήριο των ΗΠΑ μπορεί να την τερματίσει, αλλά δεν μπορεί να δώσει λύση. Οι
αμφιβολίες και η δυσφορία θα παραμείνουν. Αν και γνήσια προϊόντα του
αμερικανικού συστήματος, οι δύο πολιτικοί υπέσκαψαν τη νομιμότητά του. Το
σύστημα τραυμάτισε τον εαυτό του. Η μικροπολιτική υπερίσχυσε, μαζί με τη
λογική της νίκης πάση θυσία.

Οι συνέπειες…

… είναι για την ώρα απρόβλεπτες. Λένε πως οι Αμερικανοί έχουν πολλή υπομονή
και μπόλικη κοινή λογική ­ όσοι τους γνώρισαν από κοντά ξέρουν πως γενικά
είναι καλοπροαίρετοι άνθρωποι ­, πως έχουν βαθιά πίστη στα δημοκρατικά ιδεώδη
και πως το σύστημά τους έχει αντέξει άλλες σοβαρότερες κρίσεις. Λένε πως αυτές
ακριβώς είναι οι πραγματικές άμυνες απέναντι στις αδυναμίες της ανθρώπινης
φύσης και στα δαιμόνια της προσωπικής φιλοδοξίας. Σωστά λένε. Μα είναι επίσης
σωστό πως, για να επιζήσει, ένα σύστημα χρειάζεται τον γενικότερο σεβασμό και
ιδιαίτερα εκείνων που τάχθηκαν να το υπηρετήσουν ­ αλλιώς, τζάμπα το ήπιε ο
καημένος ο Σωκράτης το κώνειο; Δυόμισι χιλιάδες χρόνια αργότερα, οι σύγχρονοι
«ηγέτες» δυσκολεύονται στην κατάποση, μόλις νιώσουν στα χείλη τους την πρώτη
πικρή γεύση.