Η υπόθεση ελικοπτέρων «παντός καιρού» και η απουσία τους από το ναυάγιο του «Σαμίνα»

Στις 21 Ιουνίου 1998 δημοσιεύθηκε στον «Ριζοσπάστη» (σ. 34-35) εκτεταμένο
άρθρο με τίτλο «Ελικόπτερα παντός καιρού ή πάσης κομπίνας»; Το άρθρο
χαρακτήριζε «σκανδαλώδη» την τακτική της κυβέρνησης στην υπόθεση προμήθειας
ελικοπτέρων «παντός καιρού», διότι «σώνει και καλά, θέλει την αγορά τους από
συγκεκριμένη εταιρεία». Παρέθετε τις διαπιστώσεις όλων των εκπροσώπων των
πολιτικών κομμάτων στη διακομματική επιτροπή προμήθειας των ελικοπτέρων στο
υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας (ΥΕΝ), σχετικά με την ασύμφορη οικονομικά αγορά
και την ακαταλληλότητά τους σε έργο διάσωσης ναυαγών. Πρόκειται για τα SUPER
PUMA AS 332 C1 της Eurocopter που, αν και αγορασμένα, μήνες πριν από το
ναυάγιο της 27/9/2000 στην Πάρο και με εκπαιδευμένα πληρώματα και τεχνικούς,
εξαφανίστηκαν από το σωστικό έργο: Όχι μόνο στο να σώσουν ναυαγούς, αλλά ούτε
καν να ρίξουν σωστικά μέσα ή και να φωτίσουν την περιοχή του ναυαγίου.

Οι διαπιστώσεις των εκπροσώπων των κομμάτων, ΚΚΕ (Κ. Μαραγκουδάκης), ΣΥΝ (Κ.
Φίλιππας) και ΠΑΣΟΚ (πτέραρχος ε.α. Γ. Μπανάκος) κατατέθηκαν ­ πριν από την
τελική κατακύρωση ­ στην επταμελή διακομματική επιτροπή αγοράς που απαρτιζόταν
από τους παραπάνω τρεις και από τέσσερις υπουργούς ή υφυπουργούς: Γ. Δρυ, Χ.
Πάχτα, Μ. Χρυσοχοΐδη και ­ τον πρόεδρό της ­ υπουργό Ε.Ν. Στ. Σουμάκη. Στην
επιτροπή αγοράς που πήρε από τα αρχικά «Υψηλή» «Τεχνολογία», «Οικονομική»
«Αξία» το όνομα «ΥΤΟΑ» δεν μετείχαν, ύστερα από απόφαση των κομμάτων τους,
εκπρόσωποι της Ν.Δ. και του ΔΗΚΚΙ.

Οι διαπιστώσεις των εκπροσώπων και των 3 κομμάτων, μελών της επιτροπής, ΚΚΕ,
ΣΥΝ, ΠΑΣΟΚ, διαβιβάστηκαν στις 27/5/98 στη διακομματική επιτροπή αγοράς και ­
αργότερα ­ ύστερα από ανακριτική διαδικασία ­ στον εισαγγελέα κ. Γεράκη.
Διαβιβάστηκαν ακόμα στον τότε πρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου (κ. Μπότσο), το
οποίο, αν και δύο φορές ενημερωμένο αναλυτικά από τους τρεις εκπροσώπους των
κομμάτων, έμεινε παντελώς αδιάφορο.

Κυβέρνηση, λοιπόν, Ελεγκτικό Συνέδριο και Εισαγγελέας αγνόησαν τις σχετικές
καταγγελίες. Έτσι, όταν ήρθαν επιτέλους στην Ελευσίνα τα πρώτα δύο ελικόπτερα
όχι μόνο το γιόρτασαν ­ οι του ΥΕΝ και του ΥΕΘΑ ­ αλλά ο υπουργός του δεύτερου
«γνωμάτευσε επί τόπου» ­ επί το πανηγυρικότερον ­ ότι τα ελικόπτερα (αυτά που
δεν πέταξαν στις 27/9/2000) είναι τόσο καλά που το ΥΕΘΑ θα παραγγείλει και
άλλα (γιατί όχι;). Σημειώνεται ότι τα διαθέσιμα χρήματα ­ 61% από Ευρωπαϊκή
Ένωση ­ δόθηκαν για ν’ αγοραστεί τελικά ένας τύπος ελικοπτέρου «διάσωσης»
«παντός καιρού» που η παραγωγή του είχε σταματήσει οριστικά οκτώ χρόνια πριν!!
«Προσφέρθηκαν» ακριβότερα ως «καλά για την Ελλάδα» (όπως λέγανε παλιότερα τα
προϊόντα τους για ξένους: «Bon pour l’ orient», δηλαδή «καλό για το
εξωτερικό»!).

Η Eurocopter, στις 90 διαφημιστικές σελίδες της στο Internet, πουθενά δεν
έκανε λόγο γι’ αυτόν τον τύπο. Όταν τα πούλησε στο ΥΕΝ, πρόσθεσε μια ακόμα
σελίδα: «Ναι πουλάμε και ελικόπτερα SUPER PUMA AS 333 C1 για το ΥΕΝ – Ελλάδα».
Μεγάλη τιμή για τη χώρα μας, αλλά τι τιμή!

Παρά την πλήρη γνωστοποίηση αυτής της ανώμαλης διαδικασίας, κανείς δεν έβαλε
φρένο στον κατήφορο, όχι μόνο για την ακαταλληλότητα των ελικοπτέρων σε έργο
διάσωσης, αλλά και για το εξόφθαλμο γεγονός ότι προϋπολογισμός 18 δισ. δρχ.
άφησε απ’ έξω το 33% της προβλεπόμενης αγοράς (αντί 6 αγοράστηκαν 4),
προσθέτοντας όμως στα 18 δισ. άλλα 500 εκατομμύρια δρχ.!

Το σκάνδαλο ήρθε στη Βουλή με «επίκαιρη ερώτηση» στον ΥΕΝ, από τον βουλευτή
του ΚΚΕ κ. Σ. Κόρακα, αλλά και άλλους βουλευτές. Οι ερωτήσεις αυτές
αντιμετωπίστηκαν με προκλητική αναίδεια από τον κ. Σουμάκη. Η κυβέρνηση Σημίτη
­ από τη μεριά της ­ είχε μουγκαθεί. Η κασέτα τιμωρίας «παντός υπευθύνου όσο
ψηλά κ.λπ.» δεν είχε μπει σε κίνηση.

Πώς όμως έχει το ιστορικό προμήθειας ελικοπτέρων έρευνας και διάσωσης «παντός
καιρού»;

Από το 1989 ακόμα (υπ’ αρ. 2, γνωμάτευση ΣΑΤΕ 22/11/89) οι Ένοπλες Δυνάμεις
αποφάσισαν την προμήθεια 10 ελικοπτέρων «παντός καιρού», προς κάλυψη σοβαρών
επιχειρησιακών αναγκών της Πολεμικής Αεροπορίας. Ανάγκες μιας τέτοιας αγοράς
προέκυπταν επίσης από το γεγονός ότι σε ναυάγια του Αιγαίου το σωστικό έργο
αναλάμβαναν ελικόπτερα της… Τουρκίας (!) ελλείψει κατάλληλων ελληνικών. Τα
τουρκικά ελικόπτερα, αγορασμένα στη μισή τιμή σε σχέση με τα PUMA, «αν και
ρωσικά», κάλυπταν τις επιχειρησιακές ανάγκες στο Αιγαίο. Αυτά όμως τα
ελικόπτερα οι κυβερνητικοί παράγοντες της χώρας μας τα αποκήρυσσαν «μετά
βδελυγμίας», παρά τα οικονομικά και επιχειρησιακά τους πλεονεκτήματα και παρά
το γεγονός ότι μπορούσαν ν’ αξιοποιηθούν και σε έργο πυρόσβεσης.

Η προοπτική αγοράς συζητείται «μόνο» τέσσερα χρόνια, από το 1989 ως το 1993
(!) που ανακαλύπτεται δυνατότητα προμήθειας μέσω ΥΕΝ για την Πολιτική
Αεροπορία με δυνατότητα χρηματοδότησης από την Ευρ. Ένωση, σε ποσοστό 61%.
Έτσι, από τα προβλεπόμενα προς αγορά 10 ελικόπτερα, πάνε στο ΥΕΝ 6, για ν’
αγοραστούν 4. Τα 6 περιελήφθησαν στο 2ο πακέτο (Ντελόρ). Τρία ακόμα χρόνια
(1993-1996) θα απαιτηθούν για να… ματαιωθεί ο σχετικός διαγωνισμός! Στη
διαδικασία εκείνου του διαγωνισμού απορρίφθηκαν τεχνικά τα SUPER PUMA As 332
C1. Ο διαγωνισμός αυτός προετοιμάστηκε από 23/12/93, συνεχίστηκε το 1994, και,
στο τέλος του ίδιου χρόνου η Ανώτατη Επιτροπή Προμηθειών του ΥΕΝ πρότεινε τη
μη κατακύρωση του διαγωνισμού, επειδή:

α. Μετά την τεχνική αξιολόγηση είχε απομείνει μόνο μία εταιρεία. (Σημειώνεται
ότι και στον τελευταίο «διαγωνισμό» η Eurocopter έμεινε πάλι… μόνη.

β. Η οικονομική προσφορά παρουσίαζε ελλείψεις. (Σημειώνεται ότι και στον
τελευταίο «διαγωνισμό» η προσφορά της Eurocopter είναι ακόμα χειρότερη).

γ. Από την εξέλιξη του διαγωνισμού δεν προέκυψαν συγκρίσιμες τιμές.
Διαπιστώθηκαν τριάντα τρεις (33) περιπτώσεις ασυμφωνίας της εν λόγω προσφοράς
με τη διακήρυξη ώστε να είναι αδύνατος ο προσδιορισμός συνολικής συμβατικής
τιμής του υλικού!!! (Σημειώνεται ότι και στην τελική αγορά ­ του 1998 ­ οι
εκπρόσωποι των κομμάτων διατύπωσαν γραπτά πλήθος παρατυπιών).

Έτσι λοιπόν η προσπάθεια αγοράς που ξεκίνησε συγκεκριμένα στο τέλος του 1993
ματαιώθηκε στις 13/3/1996, δηλ. έπειτα από 2 και πλέον χρόνια!

Γιατί τελικά δεν πέταξαν στην Πάρο τα ελικόπτερα «διάσωσης», «παντός καιρού»;
Ελλείψει ειδικευμένων πληρωμάτων; Αυτό ήταν μόνο; Πρόκειται για την πρώτη
απόπειρα του υφυπουργού Άμυνας να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα. Διότι, το
άρθρο 19 ­ της σύμβασης που υπογράφτηκε τον Ιούνιο ’98 ­ που αφορά την
εκπαίδευση προσωπικού ορίζει:

«19.1. Εκπαίδευση προσωπικού.

Με μέριμνα του προμηθευτή, θα εκπαιδευτούν στις εγκαταστάσεις του οι χειριστές
και τεχνικοί του αγοραστή, ώστε με την άφιξη των ελικοπτέρων στην Ελλάδα, αυτά
να μπορούν να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις για συντήρηση, υποστήριξη και
επιχειρησιακή εκμετάλλευσή τους». (Στο παράρτημα 5 της σύμβασης
προσδιορίζονται λεπτομερώς τα της εκπαίδευσης).

Όταν επισημάνθηκαν οι παραπάνω όροι της σύμβασης, κατά την οποία πρώτα
εκπαιδεύεται το προσωπικό και μετά αποστέλλονται τα ελικόπτερα στην Ελλάδα, η
κασέτα των «αρμοδίων» άλλαξε:

Ναι, ήταν εκπαιδευμένα τα πληρώματα αλλά δεν ήταν «πιστοποιημένα». Αλήθεια,
ποια δεν ήταν «πιστοποιημένα» από την ΥΠΑ; Τα πληρώματα ή τα ελικόπτερα που
φέρουν ακόμα τα διακριτικά γαλλικής ιδιοκτησίας; Ο κ. υφυπουργός Άμυνας δεν
μπαίνει στον κόπο να ενημερώσει ­ λεπτομερειακά ­ περί τίνος πρόκειται; Γιατί
­ επί τόσους μήνες – δεν δόθηκαν τα απαραίτητα πιστοποιητικά; Ζητήθηκε άραγε
από την ΥΠΑ οποιαδήποτε πιστοποίηση για ελικόπτερα και πληρώματα; Μάλλον όχι.

Αντίθετα, ο κ. υφυπουργός απέδωσε τελικά τις καθυστερήσεις στην αγορά
ελικοπτέρων του ΥΕΝ σε «καθυστερήσεις των εκπροσώπων των κομμάτων στη
διακομματική επιτροπή αγοράς»! Είναι έτσι άραγε; Ποια είναι η αλήθεια;

Η πρώτη φάση υλοποίησης της προμήθειας άρχισε το 1989, βάλτωσε στα 3 και πάνω
χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας (1990-93). Συνεχίστηκε μέσω ΥΕΝ για
άλλα 3 χρόνια, για να ματαιωθεί στις 13/3/96.

Μόλις το 1997 η αγορά παραπέμπεται στο ΥΕΝ και στη νεοϊδρυθείσα διακομματική
επιτροπή αγοράς ειδών μεγάλης οικονομικής αξίας ή υψηλής τεχνολογίας (ΥΤΟΑ),
που ολοκληρώνει το έργο της ­ με σοβαρές διαφωνίες ­ τον Ιούνιο ’98. ΠΑΣΟΚ
λοιπόν και Ν.Δ. από το 1989-1996, δηλ. επί επτά χρόνια δεν ολοκληρώνουν την
προμήθεια, ενώ η διακομματική ολοκληρώνει το έργο της σε 18 μήνες, με τον
τρόπο που το ολοκλήρωσε.

Γιατί όμως δεν πέταξαν τα ελικόπτερα;

Εκατοντάδες ναυαγοί του «Σαμίνα» βρέθηκαν στην κρύα, άγρια θάλασσα της Πάρου
στις 17/9/2000, αναμένοντας εναγωνίως κρατική βοήθεια! Την ίδια ώρα 4
ελικόπτερα «παντός καιρού» και «διάσωσης» σκούριαζαν στα υπόστεγα Ελευσίνας.
Μια καλή οργάνωση της παροχής βοήθειας προϋπέθετε εξαιρετικά υψηλό βαθμό
ετοιμότητας! Αν υπάρχαν ένα, δύο ή περισσότερα ελικόπτερα, θα μπορούσαν να
βρεθούν στον τόπο του ναυαγίου, να σώσουν ναυαγούς, να ρίξουν σωστικά μέσα, να
φωτίσουν με τους προβολείς τους. Τίποτε απ’ αυτά δεν έγινε. Αν συνέβαινε το
αντίθετο, δεν μπορούσε να μείνει ασχολίαστο το γεγονός ότι, αυτά τα ελικόπτερα
είναι περιορισμένης χωρητικότητας για μεγάλα ναυάγια, αφού χωράνε μόνο 12
ναυαγούς.

Πετάχτηκαν λοιπόν 18,5 δισ. δρχ. για 4 αντί 6 ελικόπτερα, για να παραμείνουν
σε ακινησία στην πιο κρίσιμη στιγμή!

Το «να μην πετούν» βέβαια αεροπορικά μέσα, ελικόπτερα ή αεροσκάφη που αγόρασαν
οι διάφορες ελληνικές κυβερνήσεις για σωστικό έργο, συνηθίσαμε να μη το
θεωρούμε… παράδοξο! Το ζήσαμε και στις φετινές πυρκαγιές. Το περασμένο
καλοκαίρι και πριν απ’ αυτό, με τις πυρκαγιές, όχι μια ή δυο φορές, τα
Κάναντερ πυρόσβεσης καθηλώθηκαν λόγω… καιρικών συνθηκών!!!

Παράλληλα ερωτήματα έρχονται δικαιολογημένα στην επιφάνεια με τα ελικόπτερα
διάσωσης «παντός καιρού» που α) το μέγιστο βάρος απογείωσής τους ­ μετά την
τοποθέτηση σ’ αυτά δύο εξωτερικών δεξαμενών καυσίμων, δεν ανταποκρίνεται σε
βασικό κριτήριο – όρο της διακήρυξης. β) Το «πιστοποιητικό τύπου» των
ελικοπτέρων που κατέθεσε η εταιρεία δεν αναφέρεται σε συγκεκριμμένο τύπο, ούτε
σε ελικόπτερα έρευνας – διάσωσης. Μήπως απ’ αυτό ξεκινά η «πιστοποιητικολογία»
του κ. Σημίτη και των υπουργών του; γ) Η αρχική σχεδίαση του PUMA δεν είχε
στόχο αποστολές διάσωσης. δ) Η παραγωγή αυτών των ελικοπτέρων έχει διακοπεί
από το 1990 με προώθηση νεώτερων, πιο σύγχρονων.

Πρόκειται για μέρος μόνο των αντιρρήσεων που διατύπωσαν οι 3 εκπρόσωποι των
κομμάτων (ΚΚΕ, ΣΥΝ αλλά και ΠΑΣΟΚ), προκειμένου για την αγορά των Super Puma
κ.λπ. Θα ήταν τραγικό, μια σοβαρή έρευνα να επιβεβαίωνε τις ανησυχίες και
αντιρρήσεις των εκπροσώπων των κομμάτων. Ακόμα χειρότερα που, η χώρα μας μένει
και πάλι ακάλυπτη ως προς τη διάσωση ναυαγών στις ελληνικές θάλασσες. Για πόσα
χρόνια άραγε ακόμα;

Θα αποφασίσει επιτέλους η εξακολουθητικά ψευδόμενη κυβέρνηση Σημίτη κ.λπ. να
ενημερώσει με ειλικρίνεια (!!) τον ελληνικό λαό; Δεν το πιστεύουμε.

Ο Κώστας Μαραγκουδάκης είναι πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής
Οικονομικού Ελέγχου του ΚΚΕ.