Κίνδυνος να χαθούν κοινοτικά κονδύλια

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου συγκρούστηκε με τον Γάλλο επίτροπο, κατά την επίσκεψη του τελευταίου στην Αθήνα, τον περασμένο μήνα

Από κρίσιμη καμπή περνούν αυτό το διάστημα οι διαπραγματεύσεις για την έγκριση
των προγραμμάτων του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, καθώς έχει ανακύψει μια
σειρά από προβλήματα που απειλούν με καθυστερήσεις, αν όχι με απώλεια πόρων.

Τα προβλήματα είχαν συσσωρευθεί κατά τη διάρκεια όλου του περασμένου χρόνου,
μέχρι τον Ιούλιο, όταν εγκρίθηκε το γενικό πλαίσιο του Γ’ ΚΠΣ. Οι σχετικές
διαπραγματεύσεις είχαν τότε καθυστερήσει πολύ, λόγω εκλογών στην Ελλάδα, αλλά
και λόγω αλλαγής προσώπων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τα νέα πρόσωπα είχαν και
νέες απαιτήσεις από την Ελλάδα, πράγμα που οδήγησε σε πολλές αλλαγές του
αρχικού σχεδίου, μεταφορές πιστώσεων από πρόγραμμα σε πρόγραμμα και διαμόρφωση
ενός νέου θεσμικού πλαισίου για τη διαχείριση των 9,5 τρισ. δρχ. που θα
εισπράξει η Ελλάδα από τα κοινοτικά ταμεία. Όμως οι σχέσεις των δύο πλευρών
έφτασαν στα όρια της κρίσης στη διάρκεια της επίσκεψης του αρμόδιου επιτρόπου
κ. Μισέλ Μπαρνιέ στην Αθήνα, στις 20 Οκτωβρίου. Η συνάντησή του, τότε, με τον
υπουργό Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννο Παπαντωνίου κατέληξε σε έντονη
αντιπαράθεση, με αποτέλεσμα να αναδειχθούν νέες δυσκολίες στη διαπραγμάτευση
των επιμέρους επιχειρησιακών προγραμμάτων, τα οποία εξετάζει τώρα η Επιτροπή.
Είναι χαρακτηριστικό ότι σε συνέντευξή που είχε δώσει, αμέσως μετά τη
συνάντηση εκείνη στην “ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ” (27-10-2000), ο κ. Μπαρνιέ είχε τονίσει ότι
δεν θα εκταμιευθεί ούτε ένα ευρώ, αν δεν λειτουργήσουν πρώτα οι νέοι
μηχανισμοί διαχείρισης ενώ δεν είχε αποκλείσει το ενδεχόμενο να χαθούν
κονδύλια από το Ταμείο Συνοχής λόγω καθυστέρησης στην υποβολή των προτάσεων. Η
κρίση έφτασε μέχρι τον Πρωθυπουργό, στον οποίο και απέστειλε επιστολή ο κ.
Μπαρνιέ για να λάβει στη συνέχεια απάντηση, με την οποία και ελπίζει η
ελληνική κυβέρνηση ότι έκλεισε το θέμα.

Στην πραγματικότητα, το θέμα δεν θα κλείσει, αν προηγουμένως οι υπηρεσίες του
κ. Μπαρνιέ δεν δώσουν την έγκρισή τους στα προγράμματα του Κοινοτικού Πλαισίου
Στήριξης, καθώς και σε αυτά του Ταμείου Συνοχής.

Τι διακυβεύεται

Ο Μισέλ Μπαρνιέ, επίτροπος Περιφερειακής Πολιτικής, περιμένει «δείγματα γραφής» από την Ελλάδα για να προχωρήσει σε εκταμιεύσεις κονδυλίων

Αυτό που διακυβεύεται αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι:

1. Να καθυστερήσει η εισροή πόρων από το Γ’ ΚΠΣ. Μάλιστα θεωρείται
βέβαιο ότι τα σχετικά προγράμματα, τομεακά και περιφερειακά, δεν θα εγκριθούν
πριν από τις αρχές του επόμενου έτους, οπότε και θα αρχίσουν οι εκταμιεύσεις.
Αν το πρόβλημα περιορισθεί εκεί, μικρό το κακό. Αν όμως υπάρξει μεγαλύτερη
καθυστέρηση, θα έχει ασφαλώς πρόβλημα και ο προϋπολογισμός, ο οποίος βασίζεται
στην εισροή των σχετικών πόρων. Πάντως ο κίνδυνος απώλειας πόρων από το Γ’ ΚΠΣ
δεν είναι ορατός αυτή τη στιγμή, καθώς υπάρχει ένα αρκετά μεγάλο χρονικό
περιθώριο ακόμη για την είσπραξή τους.

2. Να χαθούν πόροι από το Ταμείο Συνοχής, το οποίο έχει έναν
προϋπολογισμό της τάξης των 150 δισ δρχ. για το 2000. Ορισμένα από τα σχετικά
προγράμματα που έχουν σταλεί για έγκριση στην Επιτροπή επεστράφησαν ως
απαράδεκτα. Αυτό αφορά κυρίως έργα του ΟΣΕ. Η ελληνική κυβέρνηση απάντησε στις
σχετικές αιτιάσεις της Κομισιόν και τώρα ελπίζει ότι οι απαντήσεις της θα
γίνουν αποδεκτές και τα προγράμματα θα εγκριθούν. Για καλό και για κακό όμως
έστειλε και επιπλέον προτάσεις προγραμμάτων για χρηματοδότηση από το Ταμείο
Συνοχής, ώστε αν απορριφθούν και πάλι τα επίμαχα έργα, να εγκριθούν τα άλλα
και να μη χαθούν πόροι. Κάτι για το οποίο δεν μπορεί να μιλήσει κανείς με
βεβαιότητα, προς το παρόν.

Ας σημειωθεί ότι τα προγράμματα του ΚΠΣ για το 2000 συντάχθηκαν μέσα στη νεκρή
περίοδο του καλοκαιριού, αφού το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας περίμενε πρώτα
να εγκριθεί το ΚΠΣ και μετά να τα διαμορφώσει, ώστε να λειτουργούν
συμπληρωματικά και να εξυπηρετούν μια ενιαία στρατηγική. Έτσι, τα έστειλε στην
Επιτροπή για έγκριση τον Σεπτέμβριο. Τότε ήταν που η Επιτροπή διαμαρτυρήθηκε
ότι δεν προλαβαίνει να τα εγκρίνει έως το τέλος του χρόνου. Αλλά, λένε στο
υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, αν αρκούν δύο μήνες για να συνταχθούν τα
προγράμματα, γιατί δεν φτάνουν τρεις για να εγκριθούν, έως το τέλος του χρόνου;

Τι έχει αλλάξει

Το κλίμα που διαμορφώθηκε τον τελευταίο μήνα στις σχέσεις Αθήνας – Κομισιόν σε
ό,τι αφορά τα κοινοτικά κονδύλια είναι πρωτοφανές. Κατά το παρελθόν, η
Κομισιόν ήταν σταθερά σύμμαχος της εκάστοτε επωφελούμενης από τα κοινοτικά
ταμεία χώρας, αφού έτσι δικαίωνε και τον δικό της ρόλο. Έτσι, παρά τις
διαφωνίες που κατά καιρούς είχαν προκύψει και τον εντοπισμό προβλημάτων και
παρατυπιών, το κλίμα παρέμενε συναινετικό.

Αυτό έχει αλλάξει τώρα και ίσως η αλλαγή να μην έχει τόσο σχέση με το πρόσωπο
του νέου επιτρόπου όσο με την ατμόσφαιρα που έχει επικρατήσει στην Κομισιόν. Η
νέα Επιτροπή ήρθε ως καθαρτήρια δύναμη στις Βρυξέλλες και θέλει να δικαιώσει
αυτόν τον ρόλο της. Έτσι, εκτός των άλλων, βρήκαν και ευήκοον ους όσοι είχαν
κάτι να καταμαρτυρήσουν εις βάρος της Ελλάδας για ατασθαλίες και κακή
διαχείριση πόρων, όποιο κι αν ήταν το κίνητρό τους. Η Ελλάδα πρέπει να είναι
και να φαίνεται άψογη σε όλα, κι αυτό δεν είναι πάντα εύκολο, όσο κι αν
γίνονται προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση, αναγνωρίζουν στο υπουργείο
Εθνικής Οικονομίας.

Από «κόσκινο»

Γεγονός είναι ότι όλες οι ελληνικές προτάσεις για προγράμματα περνούν πλέον
από «ψιλό κόσκινο», με αποτέλεσμα να καθυστερούν οι εγκρίσεις τους. Σύμφωνα με
όσα υποστηρίζει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, ζητούνται ακόμη και
αναδρομικά εξηγήσεις για συμβάσεις που είχαν υπογραφεί το 1995 και αφορούν
έργα των οποίων η χρηματοδότηση θα συνεχισθεί τώρα.

Παρ’ όλ’ αυτά το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας θεωρεί ότι το πρόβλημα θα
ξεπεραστεί και ελπίζει ότι σύντομα το αρνητικό κλίμα θα είναι παρελθόν και τα
προγράμματα θα εγκριθούν σε λογικά χρονικά περιθώρια.

Στο πλαίσιο αυτό, κρίσιμη θα είναι η προγραμματιζόμενη συνάντηση μεταξύ του κ.
Παπαντωνίου και του κ. Μπαρνιέ στις Βρυξέλλες, τη Δευτέρα, οπότε και
προβλέπεται να υπογραφεί τυπικά το ΚΠΣ, το οποίο έχει εγκριθεί από τον Ιούλιο.
Ο κ. Παπαντωνίου θα βρίσκεται στις Βρυξέλλες για να συμμετάσχει στις εργασίες
του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομίας. Η συνάντηση θα δώσει την ευκαιρία στους
δύο αξιωματούχους να εγκαινιάσουν ένα πιο φιλικό πλαίσιο συνεργασίας, μετά και
τη μεσολάβηση του Έλληνα Πρωθυπουργού.

Εν τω μεταξύ, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ετοιμάζονται οι κοινές
υπουργικές αποφάσεις για την πρόσληψη των περίπου 1.000 ατόμων που θα
στελεχώσουν τις νέες Διαχειριστικές Αρχές. Υπολογίζεται ότι αυτές οι Αρχές θα
μπορέσουν να λειτουργήσουν σε δύο – τρες μήνες.

Έτσι, υποστηρίζουν στο ΥΠΕΘΟ, δεν θα υπάρχει πρόβλημα να εκταμιευθούν τα
κονδύλια από τις Βρυξέλλες.

Αν χάσουμε πόρους, σημειώνουν οι πηγές του υπουργείου, θα είναι επειδή κάτι
δεν θα έχουμε κάνει καλά στην εκτέλεση των έργων. Κι αυτό θα συμβεί πολύ
αργότερα. Όχι τώρα, λόγω καθυστερημένης υποβολής προγραμμάτων.

Η μεγάλη πρόκληση

Πράγματι, η μεγάλη πρόκληση για την ελληνική κυβέρνηση σε σχέση με το Γ’ ΚΠΣ
είναι να μπορέσει να εφαρμόσει τον προγραμματισμό της με συνέπεια, για να μην
υπάρξουν καθυστερήσεις και να μη χαθούν πόροι, αφού η μεταφορά από έτος σε
έτος δεν θα είναι πλέον απεριόριστη. Θα υπάρχει δυνατότητα μόνο διετούς
παράτασης.

Εννοείται ότι παράλληλα πρέπει να λειτουργήσουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, ώστε
να αποφευχθούν φαινόμενα κακής διαχείρισης και ατασθαλιών που θα οδηγήσουν στο
ίδιο αποτέλεσμα. Μάλιστα στο υπουργείο Εθνικής Οικονομία υποστηρίζουν ότι οι
φορείς εκτέλεσης των προγραμμάτων δεν έχουν συνειδητοποιήσει ακόμη πόσο
διαφορετικό και πολύ πιο αυστηρό είναι το νέο πλαίσιο που θεσπίσθηκε σε ό,τι
αφορά τους ελέγχους. Από την ανταπόκριση αυτών των φορέων θα εξαρτηθεί η τύχη
των 9,5 τρισ. δρχ. του Γ’ ΚΠΣ που αναμένεται να έρθουν από τα κοινοτικά
ταμεία, για να χρηματοδοτήσουν, μαζί με εθνικούς πόρους, προγράμματα συνολικού
ύψους 17 τρισ. δραχμών.