Οι στρατηγοί μίλησαν

Η άποψη των στρατηγών. Σχεδόν σαράντα χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου στην
Αλγερία, δύο στρατηγοί, οι δύο κορυφαίοι στρατιωτικοί «πρωταγωνιστές» της
μάχης του Αλγερίου το 1957, δέχθηκαν να μιλήσουν στη «Monde» και να δώσουν
εξηγήσεις για τα βασανιστήρια και για τις εκτελέσεις ύστερα από συνοπτική
διαδικασία που συνέβαιναν καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου της Αλγερίας, από
το 1954 έως το 1962.

Εκ των υστέρων. Περίπου σαράντα χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου στην Αλγερία, δύο κορυφαίοι στρατιωτικοί, «άνθρωποι – κλειδιά» στη Μάχη του Αλγερίου, μιλούν για τα βασανιστήρια που έκαναν τότε οι Γάλλοι. (Σκίτσο του Πλαντί, από τη «Μοντ»)

Είναι ο 92χρονος, σήμερα, στρατηγός Ζακ Μασού, νικητής της μάχης του Αλγερίου,
και ο 82χρονος στρατηγός Πολ Οσαρές. Ο στρατηγός Ζακ Μασού μάλιστα τάσσεται
υπέρ μιας ενδεχόμενης καταδίκης αυτών των πρακτικών βασανισμού εκ μέρους της
Γαλλίας.

Την εποχή της μάχης του Αλγερίου ο στρατηγός Μασού, επιφορτισμένος με
αστυνομικές εξουσίες, διοικούσε τη Δέκατη Μεραρχία Αλεξιπτωτιστών. Είχε στο
πλευρό του τον διοικητή Πολ Οσαρές, αρμόδιο για τις Υπηρεσίες Πληροφοριών, και
«άνθρωπο-κλειδί» στη μάχη του Αλγερίου.

Εξαφανίσεις

Επιβεβαιώνει τα στατιστικά στοιχεία που μνημόνευσε ο Πολ Τετγκέν, τότε γενικός
γραμματέας στην Αστυνομική Διεύθυνση του Αλγερίου: 3.024 άνθρωποι
εξαφανίσθηκαν ανάμεσα σε 24.000 στους οποίους είχε επιβληθεί κατ’ οίκον
περιορισμός.

Ο στρατηγός Μασού εκτιμάει πως η πρακτική των βασανιστηρίων θα πρέπει να
αναγνωριστεί και να καταδικασθεί από τη Γαλλία, συμφωνώντας με την έκκληση που
πρόσφατα απηύθυναν δώδεκα διανοούμενοι μέσα από τις σελίδες της κομμουνιστικής
εφημερίδας «L’Humanite». «Πιστεύω πως το να γίνει κάτι τέτοιο θα ήταν μια καλή
πράξη. Ηθικά, τα βασανιστήρια είναι κάτι άσχημο. Εάν η Γαλλία αναγνώριζε και
καταδίκαζε αυτήν την πρακτική, νομίζω πως κάτι τέτοιο θα ήταν μία πρόοδος».

Ο στρατηγός Οσαρές δεν συμφωνεί όμως με αυτή την άποψη του στρατηγού Μασού:
«Δεν έχω τίποτα για το οποίο πρέπει να μετανοήσω», δηλώνει, παρ’ ότι
παραδέχεται ότι «εγώ ο ίδιος έχω πραγματοποιήσει εκτελέσεις ­ εγώ ο ίδιος έχω
σκοτώσει 24 ανθρώπους, ύστερα από συνοπτικές διαδικασίες». Στη χειμαρρώδη
«εξομολόγησή» του, ο Ζακ Μασού απαντάει μεταξύ άλλων στο ερώτημα, κατά πόσον
θεωρεί πως οι πραγματικοί υπαίτιοι των βασανιστηρίων που γίνονταν κατά τη
διάρκεια του πολέμου στην Αλγερία ήταν οι πολιτικοί αρμόδιοι ­ δηλαδή, ο Μαξ
Λεζέν, τότε υπουργός Άμυνας, ο Ρομπέρ Λακόστ, υπουργός αρμόδιος για την
Αλγερία και ο Μορίς Μπουρζές-Μονουρί, τότε υπουργός Εσωτερικών.

Τα βασανιστήρια ήταν στην Αλγερία συνηθισμένη πρακτική, η οποία θεσμοθετήθηκε

«Δεν θέλω να ονοματολογήσω και να κατηγορήσω αυτούς τους ανθρώπους», λέει
χαρακτηριστικά ο Ζακ Μασού σήμερα, «δεν θα ήταν κομψό από μέρος μου. Επιπλέον,
πιστεύω πως οι πολιτικοί αρμόδιοι έκαναν αυτό που μπορούσαν εκείνη την εποχή,
κάτι που δεν ήταν εύκολο γι’ αυτούς.

«Αυτός ο πόλεμος ήταν πάρα πολύ σύνθετος: είχε πτυχές που ήταν ταυτοχρόνως
πολιτικές, αστυνομικές, κοινωνικές και οικονομικές. Αλλά εγώ θα ήθελα να
αποφύγουμε να κατηγορήσουμε τον γαλλικό στρατό. Στον γαλλικό στρατό επεβλήθη
μια αποστολή που ήταν ιδιαζόντως δυσάρεστη ­ δηλαδή, η επαναφορά της τάξης
στην περιοχή. Και ο στρατός εκτέλεσε την αποστολή αυτή όσο καλύτερα μπορούσε».

Και συνεχίζει: «Όσο για το εάν μπορεί να προσδιορισθεί η ευθύνη της πολιτικής
εξουσίας, δεν βλέπω πως κάτι τέτοιο θα μπορούσε να γίνει. Αυτό που εγώ μπορώ
να σας πω είναι ότι οι πολιτικοί αρμόδιοι έρχονταν τακτικά στο Αλγέρι, στη
Δέκατη Μεραρχία Αλεξιπτωτιστών, και ότι επισκέπτονταν τα τάγματα και ήλεγχαν
τη δουλειά που έκαναν οι Υπηρεσίες Πληροφοριών. Έρχονταν ακόμα και όταν εγώ
δεν ήμουν εκεί. Μάλιστα υπήρχε πάντα ένας από αυτούς μέσα στο τάγμα ­ κάτι
εντελώς αυτονόητο, καθ’ ότι ήταν κρίσιμο αυτό που συνέβαινε εκείνη τη στιγμή
στο Αλγέρι.

Αλλά κανείς από τους πολιτικούς υπευθύνους της επιχείρησης δεν μου είπε ποτέ
«Προχωρήστε πιο μαλακά!». Πιστεύω πως όλοι τους είχαν μεγάλο φόβο γι’ αυτά που
συνέβαιναν στο Αλγέρι, για τις εκτελέσεις και τις βόμβες, και πως ήθελαν να
τερματιστεί αυτή η κατάσταση, με οποιοδήποτε κόστος».

Όσο για τα βασανιστήρια, ο Ζακ Μασού παραδέχεται ευθέως πως «τα βασανιστήρια
ήταν μια γενικευμένη πρακτική στην Αλγερία, η οποία αργότερα μάλιστα
θεσμοποιήθηκε με τη δημιουργία ορισμένων αστυνομικών και στρατιωτικών οργάνων
­ και θεωρώ πως δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να θεσμοποιείται αυτή η
πρακτική!».

Τέλος, ο νικητής της μάχης του Αλγερίου επισημαίνει ότι, όσον αφορά το θέμα
των βασανισμών που γίνονταν στην Αλγερία κατά τη διάρκεια του πολέμου, «θα
έπρεπε να είχαν γίνει αλλιώς τα πράγματα ­ αυτό πιστεύω. Αλλά πώς; Δεν το ξέρω
αυτό. Θα έπρεπε να είχαμε ψάξει, να είχαμε βρει άλλον τρόπο. Δυστυχώς όμως,
δεν το πετύχαμε. Κανείς μας».